Dr. Utku Karabağ, SMMM | Deloitte Vergi Hizmetleri Kıdemli Müdürü, Teşvik Uzmanı

T.C Merkez Bankası tarafından 5 Haziran 2020 tarihinde açıklanan basın duyurusu ile “Yatırım Taahhütlü Avans” kredileri kamuoyunun bilgisine sunulmuştur.

Söz konusu duyuruda, yatırım taahhütlü avans kredileriyle, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) fiyat istikrarı ve finansal istikrar amaçları ile uyumlu olarak; verimliliği yüksek, ithalatı azaltan ve ihracatı destekleyen yatırımların teşvik edilmesi, dışa bağımlılığın ve cari açık sorununun azaltılması ve sürdürülebilir büyümenin desteklenmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.

Yatırım taahhütlü avans kredisi, kalkınma ve yatırım bankaları aracılığıyla, Yatırım Teşvik Belgesine sahip ve selektif sektörlerde yatırım yapacak firmalara yönelik olarak kullandırılacaktır.

Söz konusu duyuruda, bu kredinin, ilk aşamada Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası aracılığı ile kullandırılmaya başlanacağı, daha sonra diğer kalkınma ve yatırım bankalarının  da uygulamaya dâhil edilebileceği ifade edilmiştir.

Krediler, azami 10 yıl vadeli ve sabit faizli olarak kullandırılacak ve faiz oranı bankalar için, Türk lirası cinsi reeskont kredilerinde olduğu gibi, TCMB politika faiz oranı olan bir hafta vadeli repo faiz oranının 150 baz puan altında gerçekleşecektir. Firma bazında kullandırılabilecek azami kredi tutarı, istisnai ve özellikli yatırım projeleri haricinde, 400 milyon Türk lirası ile sınırlı olacak olup, bu yollabir çok firmanın söz konusu kredi imkânından yararlanması hedeflenmektedir.

Bu genel açıklamalardan sonra dilerseniz konunun detaylarını inceleyelim.

Kredinin Kapsamı Nedir?

Kredi Türk lirası üzerinden düzenlenen senetler karşılığında Yatırım Teşvik Belgesi sahibi firmalara yatırımlarının finansmanına yönelik olarak kalkınma ve yatırım bankaları aracılığıyla kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine ilişkin işlemleri kapsamaktadır.

Kredi Kullanacak Firmaların Sahip Olması Gereken Kredi Değerliliği Ölçütleri Nelerdir?

Kredi talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;

  • Kredi kullanım süresince, firmaların bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,

  • Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,

  • Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,

  • Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az bir yıl geçmiş olması,

  • İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,

  • Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması gerekir.

Kredi Kullandırma Koşulları Nelerdir?

  • Kredi en çok 10 yıla kadar vadeli olarak kullandırılacaktır.
  • Yatırım taahhütlü avans kredisi, YTB’de yabancı kaynak tutarının yer alması halinde en çok YTB’de belirtilen yabancı kaynak tutarı kadar, YTB’de özkaynak tutarının yer alması halinde ise toplam yatırım tutarından özkaynak tutarı düşülerek hesaplanacak tutar kadar kullandırılabilir.
  • Kredi TL olarak kullandırılacaktır.
  • Kredi, Yatırım Teşvik Belgeli yatırımların finansmanında kullandırılacaktır.
  • Kredi öncelikli sektörlerde yatırım yapacak firmaların kullanımına açık olacaktır. Bu sektörlerden başlıcaları aşağıdaki gibi sıralanabilir. Ancak, Merkez Bankası söz konusu listelerde yer almayan turizm veya imalat sanayii ile ilgili diğer sektörlerle ilgili yatırımları da uygun görebilir.
  • Kredi kapsamında, proje nakit ihtiyacına uygun olacak şekilde kredi vadesi içinde kalmak koşuluyla 24 aya kadar ödemesiz dönem içermektedir.

Ek olarak, yatırım taahhütlü avans kredileri, yatırım yapma taahhüdünde bulunan YTB sahibi firma tarafından borçlu sıfatıyla aracı bankaya keşide edilen ve aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılacaktır.

Kredi Limitleri Firma başına Ne Kadardır?

Firma bazında kredi kullanım limiti 400 milyon Türk lirasıdır. Ancak, Merkez Bankası bu limitin dört katını aşmamak kaydıyla, söz konusu limitin üzerindeki kredi kullanım taleplerini de uygun görebilir.

Kredi, Faiz ve Komsiyon Oranı Ne Olacaktır?

Yatırım taahhütlü avans kredileri sabit faizli olarak kullandırılır. Yatırım taahhütlü avans kredilerine Merkez Bankası politika faiz oranından 150 baz puan indirilmesi sonucunda kalan faiz oranı uygulanır. Merkez Bankası politika faizlerinde yapılan değişiklikleri Merkez Bankası Genel Ağ sitesinde söz konusu politika faizi için belirtilen geçerlilik tarihinden itibaren geçerli sayılır.

Kredi Başvuru Süreci Nasıl İşlemektedir ?

Kredi değerliliği yeterli olan firmaların kredi başvuruları, aracı banka genel müdürlükleri tarafından Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne, TCMB internet sitesinde yayımlanan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Uygulama Talimatı’nın 4 nolu ekinde yer alan başvuru formu, YTB örneği, kredi konusu yatırımın bu Talimatın 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenen sektörlerle ilgili olduğuna ilişkin aracı banka tarafından düzenlenen beyanname ile kredi geri ödeme planının elektronik ortamda ve ayrıca yazılı olarak kredi kullanım tarihinden asgari 5 iş günü önce iletilmesi ile yapılacaktır. Kredi başvurusu Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü’nce incelenecek ve kullanımı uygun görülen krediler hakkında kredi kullanım tarihinden asgari 3 iş günü önce aracı bankaya bilgi verilecektir. Bu Talimat kapsamında senetlerin TCMB İstanbul Şubesine tevdi edilmesi en geç ilgili işlem günü (kullanım veya geri ödeme günü) saat 15.30’a kadar sonuçlandırılacaktır. Bu Talimatın 6 ncı maddesinin altıncı fıkrası gereğince İstanbul Şubesince tespit edilebilecek eksikliklerin de bu süre içerisinde tamamlanması gerekir. Talep edilen kredi tutarı tek seferde veya dilimler halinde kullanılabilir.

Yukarıdaki, açıklamalar doğrultusunda, ülkemizin dışa bağımlılığını ve cari açığını azaltan,  ihracatı artırarak katma değer sağlayan ve yeni istihdam yaratan sektörlerin başında gelen, madencilik, tekstil, makine imalatı, eczacılık, kimya, cam ve cam ürünleri imalatı, medikal cihazlar imalatı, motorlu kara taşıtları imalatı, hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgili makinelerin imalatı, savunma sanayi yatırımları gibi alanlarda yapılan yatırım teşvik belgesine bağlı yatırımların finansman ihtiyacının giderilmesinde TCMB tarafından sunulan yatırım taahhütlü avans kredisinin önemli bir rol oynacağı tahmin edilmektedir. Dolayısı ile özellikle faiz desteği içeren yatırım teşvik belgesi sahiplerinin tek bir aracı kurumdan faiz destekli kredi kullanma şartını sağlamaları halinde, bu kredi vasıtası ile yatırımlarını finanse etmeleri kendilerine ciddi bir finansman avantajı sağlayabilecektir.