Numara : 35
Tarih : 8.5.2003
VERGİ  SİRKÜLERİ
NO: 2003/35
 
 
KONU
  
Yeni Vergi Düzenlemeleriyle İlgili 80 Seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 
 

Maliye Bakanlığı bugünkü Resmi Gazetede yayımlanan (Sayı: 25102) 80 seri Nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde 4842 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler hakkında açıklamalarda bulunmuştur. Aynı Tebliğde 2003 yılı birinci geçici vergi döneminde uygulanacak finansman gider kısıtlaması oranı % 16.53 olarak açıklanmıştır.
 
Tebliğde yer verilen açıklamalar aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.
 
1. Kurumlarca Dağıtılacak Kar Payları Üzerinden Yapılacak Gelir Vergisi Tevkifatı
4842 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununun 94/6-b maddesinde yapılan değişiklik çerçevesinde 24/4/2003 tarihinden itibaren tam mükellef kurumlar tarafından aşağıda belirtilenlere dağıtılan kar paylarından Bakanlar Kurulunca belirlenen oranlarda tevkifat yapılacaktır.
 
- Tam mükellef gerçek kişiler,
- Gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olmayanlar,
- Gelir ve kurumlar vergisinden muaf olanlar,
- Dar mükellef gerçek kişiler,
- Dar mükellef kurumlar (Türkiye’de bir işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla kar payı elde eden ve bu kar paylarını kurum kazancına dahil ederek beyan edecek olan dar mükellef kurumlar hariç),
- Gelir ve kurumlar vergisinden muaf olan dar mükellefler.
 
Buna göre, tam mükellef kurumlar tarafından aşağıda belirtilenlere dağıtılan kar payları üzerinden tevkifat yapılmayacaktır.
 
- Tam mükellef kurumlar,
- Türkiye’de bir işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla kar payı elde eden ve bu kar paylarını  kurum kazancına dahil ederek beyan edecek olan dar mükellef kurumlar.
 
Bu kurumlar kendilerine vergi tevkifatı yapılmadan intikal eden kar paylarını hissedarlarına veya dar mükellef kurum ana merkezine dağıtırken yine yukarıdaki esaslara göre tevkifat yapıp yapmayacaklarını belirleyeceklerdir. Örneğin, tam mükellef bir kurum yine tam mükellef başka bir kurumdan elde ettiği kar payını tam mükellef kurum olan hissedarına dağıtırken, tevkifat yapmayacaktır. Bununla birlikte, diğer bir tam mükellef kurumdan elde edilen temettü geliri gerçek kişi hissedara dağıtılırken, bu kişinin mükellefiyet ve muafiyet durumuna bakılmaksızın tevkifat yapılacaktır. Diğer yandan, gelir vergisi stopajını yapacak kurumun halka açık olması uygulanacak stopaj oranını değiştirmeyecektir. Bununla birlikte, Bakanlar Kurulu Kararına bağlı olarak, GVK’nun 94/6-b-i ve ii bentlerinde sayılan kişilere dağıtılan kar payları üzerinden farklı tevkifat yapılması söz konusu olabilecektir.
 
4842 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 62 nci maddede yer alan düzenleme uyarınca, aşağıda belirtilen kar paylarından tevkifat yapılmayacaktır:
 
- Kurumların 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri karlardan dağıtılan temettüler,
- Kurumların 01/01/1999 ve 31/12/2002 tarihleri arasındaki hesap dönemlerinde elde ettikleri kurumlar vergisinden istisna kazançlardan (örn. yatırım indirimi, yurt dışı müteahhitlik hizmetleri istisnası, KVK Md. Geçici 28’e göre sermayeye eklenen iştirak ve gayrimenkul satış kazancı istisnası),
- Kurumların 24/4/2003 tarihinden önce yaptıkları müracaatlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında, GVK’nun 4842 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki hükümlerine göre yatırım indiriminden  yararlanan ve istisna kazanç stopajına tabi tutulan kazançlardan dağıtılan temettüler.
 
Tebliğde ayrıca, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E.2003/3, K.2003/3 sayılı Kararına atfen, 1999 yılı kazançları üzerinden indirim konusu yapılan, ancak yargı kararı uyarınca tevkifata tabi tutulmamış veya yapılan tevkifatları düzeltilmiş bulunan yatırım indirimi tutarına isabet eden kazançlardan dağıtılan kar payları üzerinden de tevkifat yapılmayacağı belirtilmiştir.
 
Bilindiği gibi, bazı kurumlar 1999 yılı kazançları üzerinden yararlandıkları yatırım indirimi istisnası için uyguladıkları istisna kazanç stopajını dava konusu yapmayarak ödemişlerdir. Tebliğde, bu çerçevede stopaja tabi tutulan kazançlardan 24/4/2003 sonrasında dağıtılan temettülerin stopaja tabi olup olmadığı konusunda herhangi bir açıklamada  bulunulmamıştır. Bize göre, bu temettülerin dağıtımı sırasında stopaj uygulanmaması gerekir. Aksi halde mükerrer vergilemeye yol açılmış olacaktır. Bu nedenle, kar dağıtım kararı alınmadan önce konuya ilişkin olarak Gelirler Genel Müdürlüğünden mukteza talep edilmesini, olumsuz bir görüş alındığı durumda ise ilgili muhtasar beyannameyi ihtirazi kayıtla vererek vergi yargısına başvurulmasını öneririz.
 
2. Yatırım İndirimi Tevkifatı
Tebliğdeki açıklamaya göre, kurumların 24/4/2003 tarihinden önce yaptıkları müracaatlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında, GVK’nun 4842 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki hükümlerine göre yatırım indiriminden  yararlanan kazançları üzerinden dağıtılsın, dağıtılmasın fon payı dahil % 19,8 oranında tevkifat yapılacaktır.
 
Tebliğdeki açıklamadan, Bakanlığın  2002 yılı kurum kazançlarına uygulanan yatırım indirimi üzerinden 4842 sayılı Kanun ile GVK’na eklenen Geçici 61 inci madde hükmü çerçevesinde, istisna kazanç stopajı yapılması gerektiği görüşünde olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, GVK’nun Geçici 61 ve Geçici 62 nci maddelerindeki hükümlerin, 2002 yılı kurum kazançlarına uygulanan yatırım indirimi üzerinden tevkifat yapılması için gereken içeriğe sahip olmadığı yönünde değerlendirmelerin olduğu bilinmektedir. Bu çerçevede, 2002 yılı kurum kazancı üzerinden Geçici 61’inci maddeye göre stopaj uygulayanların, isterlerse muhtasar beyannamelerini ihtirazi kayıtla vererek vergi yargısına başvurmaları mümkündür.
 
3. Geçici Vergi Oranı
Hesap dönemleri takvim yılı olan kurumlar vergisi mükelleflerinin birinci geçici vergi dönemi 31/03/2003 tarihinde sona erdiğinden, bu mükelleflerin birinci geçici vergi dönemine ilişkin olarak beyan ettikleri geçici vergi matrahlarına % 25 oranı uygulanacak, müteakip dönemlere ait geçici vergi matrahları ise % 30 oranında vergiye tabi tutulacaktır.
 
Özel hesap dönemine tabi kurumlar vergisi mükelleflerinin geçici vergileri ise Nisan ayının içinde bulunduğu geçici vergi döneminden itibaren % 30 oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacaktır.
 
4. Kurumlar Vergisi Ödeme Süresi
01/01/2004 tarihinden itibaren verilecek kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden tahakkuk ettirilecek kurumlar vergisi, beyanname verme süresi içinde bir defada ödenecektir.
 
5. Okul ve Yurt İnşası İçin Yapılan Harcamaların İndirim Konusu Yapılması
Kurumlar Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, kurumlar vergisi mükellefleri tarafından, söz konusu bentte sayılan kamu idare ve müesseselerine bağışlanan okul ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu inşaası dolayısıyla yapılan harcamaların veya bu tesislerin inşaası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirilebilmeleri için yapılan her türlü nakdi veya ayni bağış ve yardımların tamamının kurum kazancının tespitinde hasılattan gider olarak indirilmesi öngörülmüştür.
 
Söz konusu düzenleme 24/04/2003 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle, anılan tarihten itibaren bu bent kapsamında yapılacak bağış ve yardımlar hiçbir sınırlamaya tabi tutulmaksızın hasılattan gider olarak indirilebilecektir.
 
6. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerine İlişkin İstisna
4842 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanununun 8 inci maddesine eklenen (7) numaralı bent hükmü ile yurtdışında yapılan inşaat, onarma, montaj işleri ve teknik hizmetlerden sağlanan ve Türkiye’de genel netice hesaplarına intikal ettirilen kazançların kurumlar vergisinden istisna edilmesi öngörülmüştür.
 
Yapılan bu düzenlemeyle, halen Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 24 üncü maddesinde yer alan ve 31/12/2003 tarihinde sona erecek olan istisna hükmü sürekli hale getirilmiş, ayrıca yeni düzenlemede yurtdışından elde edilen hasılatın % 15 ‘inin Türkiye’ye getirilmesi şartı da kaldırılmıştır.
 
Söz konusu düzenleme 01/01/2004 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girecek olup, 2003 yılında elde edilecek bu tür kazançlara Geçici 24 üncü madde hükmünün uygulanmasına devam edilecektir.
 
7. Finansman Gider Kısıtlaması Oranı  
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 2003 yılı Ocak-Mart geçici vergi dönemi kazançlarının tespitinde, kullandıkları yabancı kaynaklara ilişkin gider ve maliyet unsurlarına GVK Md. 41/8 ve KVK Md.15/13 çerçevesinde uygulamak zorunda oldukları gider kısıtlamasının oranı % 16.53 olarak belirlenmiştir.
 
Buna göre, kısıtlama kapsamındakiler, 2003 yılı Ocak-Mart geçici vergi dönemi döneminde kullandıkları yabancı kaynaklara ilişkin gider ve maliyet unsurları toplamının % 16.53’ünü kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alacaklardır.
 
Bilindiği gibi, özel hesap dönemine sahip mükelleflerin, geçici vergi uygulamalarında, kendi hesap dönemlerinin başladığı yılın geçici vergi dönemleri için açıklanan finansman gider kısıtlaması oranlarını sırasıyla dikkate almaları gerekmektedir.
 
NOT: Gelirler Genel Müdürlüğü yetkilileri, kazancın yetersiz olması nedeniyle yararlanılamayan ve sonraki yıla devreden öngörülen yatırım indirimi tutarından, bu kapsamda fiili harcama yapılmasa dahi, geçici vergi dönemlerinde de yararlanılabilmesi uygulamasına, 24/4/2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında yararlanılacak öngörülen yatırım indirimi bakımından devam edilebileceği yönünde görüş bildirmişlerdir. 2003/34 nolu Vergi Sirkülerinde bu konuya ilişkin olarak yaptığımız değerlendirmelerin bu çerçevede dikkate alınması uygun olacaktır.
 
Ayrıca, Gelirler Genel Müdürlüğünün internet sitesinde yer alan 249 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğ Taslağında, 24/4/2003 tarihinden önceki başvurulara istinaden Hazine Müsteşarlığından alınan yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarla ilgili yatırım harcamalarına yeni esaslara göre yatırım indirimi uygulanabilmesi için 15 Mayıs 2003 tarihine kadar başvurulması gerektiği yönünde belirleme yer almaktadır. Bu durum, GVK’nun Geçici 61’inci maddesinde yer alan “maddenin yürürlük tarihinden sonraki ilk geçici vergilendirme dönemine ilişkin beyannamenin verileceği tarih” ifadesinin Bakanlıkça “maddenin yürürlük tarihinden sonraki ilk geçici vergi beyannamesinin verileceği tarih” şeklinde yorumlandığını göstermektedir.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.