Numara : 36
Tarih : 12.5.2003
VERGİ  SİRKÜLERİ
 NO: 2003/36
 
KONU
  
Yeni Vergi Düzenlemeleriyle İlgili 249 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği 
 

Maliye Bakanlığı yayımlamış olduğu 249 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde (R.G.: 8/5/2003; 25102) 4842 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler hakkında açıklamalarda bulunmuştur.
 
Tebliğde yer verilen açıklamalar genelde 4842 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemelerin bir özeti niteliğindedir. Ayrıntılı açıklamalara daha sonra yayımlanacak Tebliğlerde yer verileceği duyurulmuştur.
 
249 Nolu Tebliğdeki açıklamalar aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.
 
1. Yatırım İndirimi İstisnası 
Yatırım indirimi istisnası uygulamasına ilişkin olarak Tebliğde çok kısa açıklamada bulunulmuştur. Açıklama esas itibariyle 24/4/2003 tarihinden önceki müracaatlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında yararlanılan yatırım indirimi uygulamasına ilişkindir.
 
Buna göre, 24/04/2003 tarihinden önce yapılan başvurulara istinaden düzenlenen veya düzenlenecek yatırım teşvik belgeleri kapsamında yapılmakta olan veya yapılacak yatırımlara konu iktisadi kıymetler için yatırım indirimi istisnası ile ilgili olarak 4842 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümler uygulanacaktır.

4842 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki hükümler çerçevesinde yatırım indiriminden yararlanma hakkı olan mükellefler, 24/04/2003 tarihinden sonraki ilk geçici vergi dönemine ilişkin beyannamenin verileceği tarihe kadar (hesap dönemi takvim yılı olanlar için 15/05/2003) tercihlerini bağlı bulundukları vergi dairesine bildirmeleri kaydıyla yatırım indirimi istisnasından yeni düzenleme çerçevesinde yararlanabileceklerdir. Birden fazla yatırım teşvik belgesinin bulunması halinde, bu tercihin alınmış olan yatırım teşvik belgelerinin tamamı için yapılması gerekmektedir. Bu durumda, teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarla ilgili olsa dahi 24/04/2003 tarihinden itibaren yapılacak harcamalar için (öngörülen yatırım harcamaları kapsamında daha önce yatırım indirimi istisnasından yararlanmış olanlar hariç) yeni düzenleme çerçevesinde yatırım indirimi istisnasından yararlanılabilecektir.
 
Görüldüğü gibi Tebliğdeki açıklamada, 24/4/2003 tarihinden önceki başvurulara istinaden Hazine Müsteşarlığından alınan yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarla ilgili yatırım harcamalarına yeni esaslara göre yatırım indirimi uygulanabilmesi için 15 Mayıs 2003 tarihine kadar başvurulması gerektiği yönünde belirleme yer almaktadır. Bu durum, GVK’nun Geçici 61’inci maddesinde yer alan “maddenin yürürlük tarihinden sonraki ilk geçici vergilendirme dönemine ilişkin beyannamenin verileceği tarih” ifadesinin Bakanlıkça “maddenin yürürlük tarihinden sonraki ilk geçici vergi beyannamesinin verileceği tarih” şeklinde yorumlandığını göstermektedir.
 
Bize göre Tebliğdeki bu belirleme yasa hükmünün yorumlanmasındaki zaafı ifade etmektedir. Söz konusu hükmün doğru yorumlanması halinde, başvuru süresinin, hesap dönemi takvim yılı olanlar bakımından 15 Ağustos 2003 tarihinde sona erdiği görüşündeyiz. 15 Ağustos 2003 tarihine kadar başvuru yapıldığı durumda da eski teşvik belgeleri kapsamındaki yatırım harcamaları yeni hükümlere göre yatırım indiriminden yararlanabilmelidir.
 
2. Gerçek Kişilerin Hisse Senedi Alım-Satım Kazancında Yeni İstisna
2003 yılı gelirlerine de uygulanmak üzere, gerçek kişilerce, tam mükellef kurumlara ait hisse senetlerinin bir yıl süreyle elde tutulduktan sonra elden çıkarılması halinde sağlanan kazançlar değer artışı kazancı olarak vergilendirilmeyecektir.
 
Bilindiği gibi, gerçek kişi bireysel yatırımcıların Türkiye’de kurulu menkul kıymet borsalarında işlem gören hisse senetlerinin en az üç ay süreyle elde tutulduktan sonra elden çıkartılmasından sağladıkları kazançlar da değer artış kazancı olarak vergilendirilmemektedir.

 3. Gelir Vergisi Tarifesi
Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisi tarifesi yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, 2003 yılında, gelir vergisine tâbi gelirler;
 
5.000.000.000 liraya kadar
% 20
12.000.000.000 liranın 5.000.000.000 lirası için 1.000.000.000 lira, fazlası
% 25
24.000.000.000 liranın 12.000.000.000 lirası için 2.750.000.000 lira, fazlası
% 30
60.000.000.000 liranın 24.000.000.000 lirası için 6.350.000.000 lira, fazlası
% 35
120.000.000.000 liranın 60.000.000.000 lirası için 18.950.000.000 lira, fazlası
% 40
120.000.000.000 liradan fazlasının 120.000.000.000 lirası için 42.950.000.000 lira, fazlası
 
% 45
oranında vergilendirilecektir.
Ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde, yukarıdaki tarifede yer alan vergi oranları beş puan indirilmek suretiyle uygulanacaktır. Buna göre, 2003 yılında ücret gelirleri;
5.000.000.000 liraya kadar
% 15
12.000.000.000 liranın 5.000.000.000 lirası için 750.000.000 lira, fazlası
% 20
24.000.000.000 liranın 12.000.000.000 lirası için 2.150.000.000 lira, fazlası
% 25
60.000.000.000 liranın 24.000.000.000 lirası için 5.150.000.000 lira, fazlası
% 30
120.000.000.000 liranın 60.000.000.000 lirası için 15.950.000.000 lira, fazlası
% 35
120.000.000.000 liradan fazlasının 120.000.000.000 lirası için 36.950.000.000 lira, fazlası
 
% 40
oranında vergilendirilecektir.
 
4. Geçici Vergi Oranı
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 nci maddesinde 24/4/2003 tarihi itibariyle yürürlüğe giren değişiklik sonrasında gelir vergisi mükelleflerinin tabi olacakları geçici vergi oranı, aynı Kanunun 103 üncü maddesinde yer alan gelir vergisi tarifesinin ilk gelir dilimine uygulanan oran olarak belirlenmiştir. Buna göre, gelir vergisi mükelleflerinin birinci geçici vergi dönemine ilişkin olarak beyan ettikleri geçici vergi matrahlarına % 15 oranı uygulanacak, müteakip dönemlere ait geçici vergi matrahları ise % 20 oranında vergiye tabi tutulacaktır.

5. Özel İndirim, Sakatlık İndirimi ve Özel Gider indirimi
4842 sayılı Kanunla yapılan düzenlemede özel indirim ve özel gider indirimi uygulamaları kaldırılarak bunların yerine geçmek üzere “Ücretlilerde vergi indirimi” başlığı altında Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 121 inci maddesinde düzenleme yapılmıştır. Ayrıca, sakatlık indirimi de özel gider indiriminin kaldırılmasına paralel olarak yeniden düzenlenmiştir.

Bu düzenlemeler 01/01/2004 tarihinde yürürlüğe gireceğinden 2003 yılı boyunca özel indirim, sakatlık indirimi ve özel gider indirimi uygulamalarına eskiden olduğu gibi devam edilecektir.

6. Okul ve Yurt İnşası İçin Yapılan Harcamaların İndirim Konusu Yapılması
Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının 2 numaralı bendinde yapılan değişiklik mükelleflere, söz konusu bentte sayılan kamu idare ve müesseselerine bağışladıkları okul ve yüz yatak (kalkınmada öncelikli yörelerde elli yatak) kapasitesinden az olmamak üzere öğrenci yurdu inşaası dolayısıyla yaptıkları harcamaların, bu tesislerin inşaası için bu kuruluşlara yaptıkları her türlü bağış ve yardımların ve mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yaptıkları her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımların tamamını yıllık beyanname ile bildirecekleri gelirlerinden indirebilmelerine olanak sağlamıştır.

Düzenleme 24/04/2003 tarihinde yürürlüğe girmiş olduğundan, sınırsız indirim olanağından ancak bu tarihten sonra yapılan bağış ve yardımlar için yararlanılabilecektir.

7. Eğitim ve Sağlık Harcamalarının İndirim Konusu Yapılması
4842 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinde yapılan bir diğer değişiklik ile de mükelleflerin beyan edilen gelirin % 5'ini aşmaması, Türkiye'de yapılması ve gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunan gerçek veya tüzel kişilerden alınacak belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, kendisi, eşi ve küçük çocuklarına ilişkin olarak yaptıkları eğitim ve sağlık harcamalarını gelir vergisi matrahının hesabında yıllık beyanname ile bildirilen gelirden indirebilmelerine olanak sağlanmıştır.

Söz konusu harcamaları dolayısıyla ücretlerinin vergilenmesinde indirimden yararlanan ücretliler, aynı harcamalarını bu hükümden yararlanarak diğer gelirlerinin vergilendirilmesinde indirim konusu yapmayacaklardır.

Düzenleme 24/04/2003 tarihinde yürürlüğe girmiş olduğundan, bu tarihten sonra yapılan harcamalar 2003 yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilen gelirden indirilecektir.

8. Yıllık Beyannamenin Verilme ve Gelir Vergisi Ödeme Zamanları
4842 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununun yıllık beyannamenin verilme zamanlarına ilişkin 92 nci maddesinde yapılan değişiklikle, geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından oluşan mükellefler için beyanname verme zamanını Ocak ayı olarak belirleyen düzenleme kaldırılmıştır.

Yeni düzenlemeye göre bir takvim yılına ait beyanname, gelirin sadece basit usulde tespit edilen ticarî kazançlardan ibaret olması halinde izleyen yılın Şubat ayı, diğer tüm hallerde ise izleyen yılın Mart ayı içinde verilecektir.

Yıllık beyana tabi gelirler üzerinden tahakkuk eden vergilerin ödenmesinde uygulanan taksit sayısı üçten ikiye indirilmiştir. Bu kapsamda, Şubat ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi Şubat ve Haziran aylarında, Mart ayı içerisinde verilmesi gereken beyanname ile bildirilen gelir üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergisi ise Mart ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenecektir.

2002 yılına ilişkin olarak verilmiş olan yıllık beyannameler üzerinden hesaplanan vergiler üç eşit taksitte ödenmeye devam edilecektir.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.