Numara : 66
Tarih : 9.8.2006
VERGİ  SİRKÜLERİ
 

NO: 2006/66

 
KONU
Yatırım İndirimi İstisnası Uygulamasına İlişkin 3 Sıra Nolu 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Sirküleri
 
 
Bilindiği üzere, yatırım indirimi istisnasını düzenleyen Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu Maddesi 5479 Sayılı Kanunla 1/1/2006 tarihinden geçerli olmak üzere kaldırılmış, 31/12/2005 tarihi itibariyle başlanılmış olan yatırımlar için 2006, 2007 ve 2008 yıllarında belirli esaslar çerçevesinde yatırım indirimi istisnasından yararlanılabilmesini öngören Geçici 69 uncu Madde eklenmiştir.
 
Söz konusu Geçici 69 uncu maddeye göre gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri;
 
a)31/12/2005 tarihi itibarıyla mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri yatırım indirimi istisnası tutarları ile;
 
b)24/4/2003 tarihinden önce yapılan müracaatlara istinaden düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9/4/2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki ek 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 ncı maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımları için belge kapsamında 1/1/2006 tarihinden sonra yapacakları yatırımları ve,
 
c)193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun mülga 19 uncu maddesi kapsamında 1/1/2006 tarihinden önce başlanan yatırımlarla ilgili olarak, yatırımla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip bu tarihten sonra yapılan yatırımları,
 
nedeniyle, 31/12/2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını, yine bu tarihteki mevzuat hükümleri (vergi oranına ilişkin hükümler dahil) çerçevesinde sadece 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ait kazançlarından indirebileceklerdir.
 
Bu düzenleme çerçevesinde, mükellefler 2006, 2007 ve 2008 yıllarında yatırım indirimi istisnasından yararlanmayı tercih ettiklerinde, istisnadan arta kalan vergi matrahına 31/12/2005 itibarıyla yürürlükte bulunan gelir vergisi tarifesi ile kurumlar vergisi oranını uygulamaları gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, yatırım indirimi istisnasından yararlanmanın koşullarından birisi, indirimden arta kalan kazanca 1/1/2006 tarihinden geçerli % 20 kurumlar vergisi oranı ile gelir vergisi tarifesini değil, % 30 oranlı kurumlar vergisi oranı ile 2005 yılında geçerli gelir vergisi tarifesinin  uygulanmasıdır.

Bu uygulama, yatırım indirimi istisnasına yönelik tercihin, hak kazanılan yatırım indirimi istisnası tutarı ile istisna uygulaması sonrası ortaya çıkan vergi matrahının miktarına bağlı olarak farklı vergi yükü yaratmasına yol açabilmektedir. Bu çerçevede, aynı takvim yılının geçici vergi dönemlerinin birisinde yararlanılan istisnadan sonraki geçici vergi döneminde vazgeçilebilmesi veya daha önce yararlanılmayan istisnadan vergi avantajı nedeniyle sonraki geçici vergi dönemlerinde yararlanılıp yararlanılamayacağına yönelik sorulara açıklık kazandırılması gerekmektedir.
 
Gelir İdaresi Başkanlığı internet sitesinde yayımlanan 3 Sıra Nolu 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Sirkülerinde, Gelir Vergisi Kanunu Geçici 69 uncu maddesindeki yatırım indirimi istisnası uygulaması ile ilgili usul ve esaslara yer verilmiştir.
 
1. Yatırım İndirimi İstisnasından Yararlanmayı Tercih Eden Mükelleflerin Uymak Zorunda Olduğu Koşullar
 
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 69 uncu maddesi kapsamında yatırım indirimi istisnasından yararlanılıp yararlanılmaması mükelleflerin isteklerine bırakılmıştır. Mükellefler bu tercihlerini 2006, 2007 ve 2008 yıllarının tamamı için kullanabilecekleri gibi bu yılların herhangi biri için de kullanabileceklerdir.
 
Mükelleflerin kendi istekleriyle yararlanmadıkları yatırım indirimi istisnası tutarlarının yatırım indirimi uygulamasının tercih edildiği yıllarda indirim konusu yapılması mümkün değildir. Kazanç yetersizliği nedeniyle indirimi fiilen mümkün olmayan kısmın ise müteakip dönemlerde indirilebilmesi mümkündür.
 
2006 yılı kazançlarının vergilendirilmesinde, yatırım indirimi istisnasından yararlanmak isteyen mükelleflerin 2006 yılının ikinci geçici vergilendirme dönemine ilişkin beyannamenin verileceği 14/08/2006 tarihine kadar tercihlerini belirlemeleri gerekmektedir.
 
Sirkülerde yer verilmemekle birlikte, mükelleflerin tercihlerini bildirme konusunda dilekçe verme zorunluluklarının olmadığını, 14/08/2006 Pazartesi akşamına kadar vermeleri gereken geçici vergi beyannamesinde yatırım indiriminden yararlandıklarını göstermelerinin tercih belirlemesi olarak kabul edilmesi gerektiğini görüşündeyiz.
 
2006 yılı birinci geçici vergilendirme dönemi itibariyle yatırım indirimi istisnasından yararlanan mükelleflerin, ikinci geçici vergilendirme döneminde bu istisnadan yararlanmamayı tercih etmeleri halinde, birinci geçici vergilendirme dönemine ilişkin olarak herhangi bir işlem yapmalarına gerek bulunmamaktadır.
 
Bununla birlikte, 2006 yılı birinci geçici vergi döneminde uyguladıkları yatırım indirimi istisnasından ikinci geçici vergi döneminde vazgeçip, gelir ve kurumlar vergisini 2006 yılı için geçerli oranlara göre hesaplayanların 2006 yılının üçüncü ve dördüncü geçici vergi dönemleri ile 2006 yılı kurumlar vergisi beyannamelerinde yatırım indiriminden yararlanmaları mümkün değildir. Başka bir ifadeyle, mükelleflerin, geçici vergi döneminde yapmış oldukları yatırım indirimi istisnası uygulama veya uygulamama tercihlerinden yıllık beyanname döneminde vazgeçmelerine imkan bulunmamaktadır.
 
2007 ve 2008 yıllarında ise mükelleflerin tercihlerini ilk geçici vergilendirme dönemine ilişkin beyannamenin verileceği tarihe kadar belirlemeleri gerekmektedir. Bu belirleme yapıldıktan sonra, aynı yılın izleyen geçici vergi dönemlerinde ve yıllık beyannamede yatırım indirimine yönelik tercihin değiştirilmesi mümkün değildir.

 
2. 31/12/2005 Tarihi İtibariyle Mevcut Olup 2005 Yılı Kazançlarından İndirilemeyen Devreden Yatırım İndirimi Uygulaması
 
Gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, 31/12/2005 tarihi itibariyle mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri devreden yatırım indirimi istisnası tutarlarını, endeksleme uygulamasına tabi tutulmuş değerleri ile dikkate alarak; 2006, 2007 ve 2008 yıllarında elde ettikleri kazançlarından indirebileceklerdir.
 
3.     01/01/2006 Tarihinden Sonra Yapılacak Yatırımlar İçin Yatırım İndirimi Hesaplanması
 
3.1. 24/04/2003 Tarihinden Önce Yapılan Müracaatlara İstinaden Düzenlenen Teşvik    Belgeleri Kapsamında Yapılan Yatırımlar
 
Mükellefler, söz konusu yatırım teşvik belgeleri kapsamında, Gelir Vergisi Kanununun 4842 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki Ek 1 – 6 ncı maddeleri çerçevesinde başlanılmış yatırımları için, belge kapsamında 01/01/2006 tarihinden sonra yapacakları yatırım harcamaları dolayısıyla 31/12/2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını; 2006, 2007 ve 2008 yıllarında elde ettikleri kazançlarından indirebileceklerdir. İndirim konusu yapılamayan tutarlar müteakip yıllarda endekslemeye tabi tutulabilecektir.
 
3.2. Gelir Vergisi Kanununun Yürürlükten Kaldırılan 19. Maddesi Kapsamında 01/01/2006 Tarihinden Önce Başlanılan Yatırımlar
 
Gelir Vergisi Kanununun yürürlükten kaldırılan 19 uncu maddesi kapsamında 01/01/2006 tarihinden önce yatırıma başladığını belgeleyen mükellefler, komple ya da entegre tesisler gibi tamamlanması belli bir süreci gerektiren yatırımlar ile ilgili ve bu yatırımlarla iktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz edip bu tarihten sonra yapılan yatırım harcamaları için, 31/12/2005 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde hesaplayacakları yatırım indirimi istisnası tutarlarını; 2006, 2007 ve 2008 yıllarında elde ettikleri kazançlarından indirebileceklerdir.
 
01/01/2006 tarihinden önce yatırıma başlanmış olduğunu belgeleyici işlemler aşağıdaki gibidir :
 
-    01/01/2006 tarihinden önce akreditif açtırılması,
 
-    Yatırım büyüklüğü ile ilgili olarak altyapı hazırlıklarının tamamlanmış olması (sirkülerde “tamamlanmış olması” ifadesine yer verilmesine rağmen altyapı hazırlıklarına başlanıldığının belgelendirilmesinin de kabul edilmesi gerektiğini düşünüyoruz)
-    Mal ve hizmet üretim yeri olarak bina inşaatına başlanılması,
 
-    Yatırımların gerçekleşme durumu hakkında Organize Sanayi Bölgelerinde Bölge Yöneticiliğine, diğer bölgelerde Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüklerine bilgi verilmiş olması,
 
-    Yukarıdakilere benzer durumlar.
 
İktisadi ve teknik bakımdan bütünlük arz eden iktisadi kıymetler, bir işletmede belli bir fonksiyon etrafında birleşerek üretimde bulunan veya üretime herhangi bir aşamada bir değer kazandıracak nitelikteki bir fonksiyonu birbirini tamamlayarak yerine getiren iktisadi kıymetler topluluğudur.

 
4. Yatırım İndirimi Uygulayan Mükelleflerin Kazançlarına Uygulanacak Vergi Oranı
 
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 69 uncu maddesi kapsamında 2006, 2007 ve 2008 yılları için yatırım indirimi uygulayan gelir vergisi mükellefleri, 31/12/2005 tarihinde yürürlükte bulunan 2005 yılı ücret dışı gelirlere uygulanan gelir vergisi tarifesini uygulayacaklardır.
 
Söz konusu yatırım indirimini uygulayan kurumlar vergisi mükellefleri ise 2006, 2007 ve 2008 yıllarına ilişkin vergilerini hesaplarken yürürlükten kaldırılan  5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 25 inci maddesinde yer alan % 30 kurumlar vergisi oranını uygulayacaklardır.
 
2006 veya 2007 yıllarında Gelir Vergisi Kanununun Geçici 69 uncu maddesi kapsamında yararlanılabilecek yatırım indirimi istisnası tutarı bulunmayan veya bulunmakla birlikte bu yıllarda tercihlerini yatırım indirimi uygulamama yönünde kullanan mükelleflerin, 2008 yılında yatırım indirimi uygulamaları halinde, geçmiş söz konusu yıllar için herhangi bir işlem yapılmayacaktır.
 
5. Özel Hesap Dönemi Kullanan Mükellefler
 
Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre, kendisine özel hesap dönemi tayin edilen mükelleflerin ticari ve zirai kazançları, hesap döneminin kapandığı takvim yılının kazancı sayılmaktadır.
 
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 69 uncu maddesinde yer alan, “31/12/2005 tarihi itibarıyla mevcut olup, 2005 yılı kazançlarından indiremedikleri yatırım indirimi istisnası tutarları” hükmündeki “31/12/2005” tarihi, özel hesap dönemine tabi mükellefler için de geçerlidir. Buna göre, özel hesap dönemi tayin olunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri 2006, 2007 ve 2008 yıllarında sona eren özel hesap dönemlerinde Gelir Vergisi Kanununun Geçici 69 uncu maddesi kapsamında yatırım indirimi uygulayabileceklerdir.
Gelir Vergisi Kanununun 19 uncu maddesi 5479 sayılı Kanunla 01/01/2006 tarihinden geçerli olmak üzere 06/04/2006 tarihinde yürürlükten kaldırıldığından, 2005 yılında başlayıp 2006 yılında sona eren özel hesap dönemine tabi kurumlar vergisi mükelleflerinin, 31/12/2005 tarihine kadar yapmış oldukları harcamaları üzerinden hesapladıkları yatırım indirimi istisnası tutarları ile daha önceki dönemlerden devreden yatırım indirimi istisnası tutarları toplamını, 2005 yılında başlayıp 31/12/2005 tarihine kadar olan döneme ait kazançlarından indirebilmeleri; bu indirime rağmen artan tutar bulunması halinde artan kısmı, 01/01/2006 – (2006 yılı içinde biten) özel hesap döneminin bitiş tarihi arasındaki dönem kazançlarından ve/veya 2007 ve 2008 yılı kazançlarından (% 30 kurumlar vergisi oranını dikkate almak suretiyle) indirilebilmeleri mümkün bulunmaktadır.
 
2005 yılında başlayıp 2006 yılında sona eren özel hesap dönemine tabi söz konusu mükelleflerin, 31/12/2005 tarihine kadar yapmış oldukları harcamaları üzerinden hesapladıkları yatırım indirimi istisnası tutarları ile daha önceki dönemlerden devreden yatırım indirimi istisnası tutarları toplamının, 2005 yılında başlayıp 31/12/2005 tarihine kadar olan döneme ait kazançlarından indiriminden sonra, artan tutar bulunmaması halinde, 2006 yılı içinde biten özel hesap dönemine ait kazancın tamamına 5520 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin 6 numaralı fıkrasına göre aritmetik ortalama alınarak belirlenen kurumlar vergisi oranının uygulanması gerekmektedir.

Bu uygulamada, 2005 yılında başlayıp 2006 yılında biten özel hesap dönemine ait kazancın, 31/12/2005 tarihine kadar olan dönem ile bu tarihten sonraki döneme ait kısmı; özel hesap dönemine ait toplam kazanç tutarının 12’ye bölünmesi sonucu bulunan tutarın, kıst dönemdeki ay sayısıyla çarpılması suretiyle belirlenecektir.
 
Yukarıda yer verilen konu ile ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.