Numara : 86
Tarih : 14.7.2004
VERGİ  SİRKÜLERİ
NO: 2004/86
 
KONU
 
Yargı Kararlarına Göre Tahsil Edilen Kira ve Faiz Gelirlerinin Vergilendirilmesi ve Beyanı İle İnceleme Sonucu Geçmiş Dönemlerde Eksik Beyan Edilen Geçici Verginin Hesaplanması
 
 
Gelirler Genel Müdürlüğünce yayımlanan 25 Nolu GelirVergisi Kanunu Sirküleri ile yargı kararlarına göre tahsil edilen kira ve faiz gelirlerinin vergilendirilmesi ve beyanı ile yapılan incelemeler sonucu geçmiş dönemlere ait geçici verginin eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen geçici verginin hesaplanmasına ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur.
Yapılan açıklamalar özetle şu şekildedir:

1-
Kiracıların kira bedellerini ödememesi ile açılan davalar sonucu verilen yargı kararlarında, kira bedelinin yanı sıra yasal faiz ödenmesine de karar verilmişse, gelir elde eden şahıs açısından tahsil edilen kira bedelinin gayrimenkul sermaye iradı, faiz gelirinin ise menkul sermaye iradı (alacak faizi) olarak; tahsil edildiği takvim yılının geliri olarak vergilendirilmesi gereklidir.

Diğer taraftan, bu mükellefler beyannamelerine dahil ettikleri gayrimenkul sermaye iradının tespitinde gerçek gider usulünü seçmişlerse, yargı kararına göre icra kanalıyla tahsil ettikleri kira bedelleri üzerinden icra idaresince icra masrafları karşılığı kesilen tutarları kiraya verilen malların idare gideri olarak indirim konusu yapabileceklerdir. Ancak, gayrimenkul sermaye iradının belirlenmesinde götürü gider yöntemini seçenlerin bu masrafları indirim konusu yapmaları mümkün değildir.

Buna ilave olarak; kiracı kira bedeli üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği tevkifat yapmakla sorumlu olması durumunda; ödenen kira bedeli üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 5-a bendine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Söz konusu stopaj beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilebilecektir.

Alacak faizleri Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar arasında sayılmadığından vergi tevkifatına tabi tutulmaması gerekmemektedir.

2-
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü ve 217 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklandığı üzere; yapılan incelemeler sonucunda geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, %10 yanılma payı beyan edilmesi gereken geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanmaktadır.

Ancak, mükelleflerin hesap hataları sonucu yanılma hali düzenlemiş olan bu hüküm, geçici vergi beyannamelerinde matrah beyan etmeyen mükellefler için beyan edilmesi gereken vergi matrahının %10’u kadar bir yanılma payı söz konusu olacak, geçici vergi beyannamesi vermeyen mükellefler için ise yanılma payı uygulanmayacaktır.
Bu belirlemelerimizden sonra Gelirler Genel Müdürlüğünün 25 Nolu GVK Sirküleri aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.
 
GELİR VERGİSİ SİRKÜLERİ/25 
Konusu
: Yargı kararlarına göre tahsil edilen kira ve faiz gelirlerinin vergilendirilmesi ile yapılan incelemeler sonucu tarh edilecek geçici vergi tutarının hesaplanması
Tarihi
: 09/07/2004
Sayısı
: GVK-25/2004-17/Gayrimenkul Sermaye İradı 1
 
 
İlgili olduğu maddeler
: Gelir Vergisi Kanunu Madde21, 70, 74, 75, 86, 94 ve mükerrer 120, Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 25
İlgili olduğu kazanç türleri
: Gayrimenkul Sermaye İradı, Menkul Sermaye İradı.
Ticari Kazanç, Serbest Meslek Kazancı

1. Giriş
Yargıya intikal eden kira anlaşmazlıklarında, yargı kararlarına göre tahsil edilen kira ve faiz gelirlerinin vergilendirilmesi ve beyanı ile yapılan incelemeler sonucu geçmiş dönemlere ait geçici verginin eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen geçici verginin hesaplanmasına ilişkin açıklamalar bu Sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.
2. Yargı Kararlarına Göre Tahsil Edilen Kira ve Faiz Gelirlerinin Vergilendirilmesi.

2.1. Elde Edilen Gelirin Niteliği
Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesinin birinci fıkrasında, maddede belirtilen mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratların gayrimenkul sermaye iradı olduğu, 71 inci maddesinde ise gayrimenkul sermaye iradında safi iradın, gayrisafi hasılattan iradın sağlanması ve idamesi için yapılan giderler indirildikten sonra kalan müspet fark olduğu belirtilmiştir.

Aynı Kanunun 75 inci maddesinin birinci fıkrasında, sahibinin ticari, zirai veya mesleki faaliyeti dışında nakdi sermaye veya para ile temsil edilen değerlerden müteşekkil sermaye dolayısıyla elde ettiği kar payı, faiz, kira benzeri iratlar menkul sermaye iradı olarak nitelendirilmiş, ikinci fıkrasının 6 numaralı bendinde ise her nevi alacak faizleri (adi, imtiyazlı, rehinli, senetli alacaklarla cari hesap alacaklarından doğan faizler ve kamu tüzel kişilerince borçlanılan ve senede bağlanmış olan meblağlar için ödenen faizler dahil) kaynağına bakılmaksızın menkul sermaye iradı olarak sayılmıştır.

Bu hükümlere göre, kiracıların kira bedellerini ödememeleri nedeniyle açılan davalar sonucu verilen yargı kararlarında, kira bedelinin yanı sıra yasal faiz ödenmesine de karar verilmiş olması halinde, tahsil edilen kira bedelinin gayrimenkul sermaye iradı, faiz gelirinin ise menkul sermaye iradı olarak vergilendirilmesi gerekir.

2.2. Mahkeme Masraflarının Gider Olarak Dikkate Alınması
Bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak yargı kararına göre tahsil edilen kira ve faiz gelirleri tahsil edildiği yılın geliri olarak vergilendirilir. Kira ve faiz gelirlerinin vergilendirilmesine ilişkin gerekli açıklamalar “Gelirin Toplanması ve Beyanı” ile ilgili 16 numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde yer almaktadır.

Gelir Vergisi Kanununun 74 üncü maddesinde, gayrisafi hasılattan indirilecek giderler sayılmış, safi iradın bulunmasında aynı Kanunun 21 inci maddeye göre istisna edilen gayrisafi hasılata isabet eden tutarın hariç olduğu hükme bağlanmıştır.
Aynı maddede, mükelleflerin (hakları kiraya verenler hariç) diledikleri takdirde maddede yazılı giderlere karşılık olmak üzere hasılatlarının % 25 ini götürü gider olarak indirebilecekleri belirtilmiştir.

Buna göre, mükellefler, beyannamelerine dahil ettikleri gayrimenkul sermaye iradı gelirleri için gerçek gider usulünü seçmeleri halinde, yargı kararına göre icra kanalıyla tahsil ettikleri kira bedelleri üzerinden icra idaresince icra masrafları karşılığı kesilen tutarları kiraya verilen malların idare gideri olarak indirim konusu yapabileceklerdir. Götürü gider yönteminin seçilmesi durumunda ise bu masrafların indirim konusu yapılması mümkün değildir.

2.3. Gelir Vergisi Tevkifatı
Kiracının, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan tevkifat yapmakla sorumlu olanlar arasında bulunması durumunda, ödenen kira bedeli üzerinden aynı maddenin 94/5-a bendine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması, alacak faizleri ise anılan maddede vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratlar arasında sayılmadığından vergi tevkifatına tabi tutulmaması gerekir.

3. Re’sen veya İkmalen Tarhiyatta Geçici Verginin Hesaplanması
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Yapılan incelemeler sonucunda geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir. Mahsup süresi geçtikten sonra kesinleşen geçici vergiler terkin edilir, ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edilir.” hükmüne yer verilmiştir.

217 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “4.11 Re’sen veya İkmalen Tarhiyat ve Ceza Uygulaması” bölümünde ise, “ Geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde, %10’u aşan kısım re’sen veya ikmalen tarhiyata konu olacaktır. Bu durumda, tarh edilecek ek vergi için vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanacaktır...” denilmektedir.
Bu çerçevede, yapılan incelemeler sonucunda geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, %10 yanılma payının beyan edilmesi gereken geçici vergi matrahı üzerinden hesaplanması gerekmektedir.

Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 120 nci maddesinin sözü edilen dördüncü fıkrası ile mükelleflerin hesap hataları sonucu yanılma halini düzenlemiş olup, geçici vergi beyannamelerinde matrah beyan etmeyen mükellefler için beyan edilmesi gereken vergi matrahının %10’u kadar bir yanılma payı söz konusu olacak, geçici vergi beyannamesi vermeyen mükellefler için ise yanılma payı uygulanmayacaktır.
Duyurulur.
 
Osman ARIOĞLU
Bakan a.
Gelirler Genel Müdürü
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.