VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2008/137

 
KONU: Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği Resmi Gazete’de Yayımlanmıştır.

 
Bilindiği üzere 28.02.2008 tarih ve 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun,  12.03.2008 tarih ve 26814 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve 01.04.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
 
İlgili Kanunun 4.maddesinin (6). fıkrasında “Bu Kanunun uygulamasına ve denetimine ilişkin usul ve esaslar, TÜBİTAK’ın görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığı ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından birlikte çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” denilmektedir.
 
Nitekim kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren merakla beklenen Yönetmelik 31.07.2008 tarih ve 26953 sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanmış 01.08.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
 
Dokuz bölüm ve yirmi dokuz maddeden oluşan yönetmelikte, 5746 sayılı Kanunun 3. maddesinde öngörülen indirim, istisna, destek ve teşvik unsurlarının uygulanması ve bunlara ilişkin oluşturulan düzenleme ve denetim mekanizmalarının oluşumu ve işleyişi ile ilgili usul ve esaslar detaylı bir şekilde açıklanmıştır.
 
Yönetmeliğin ikinci bölümünde Ar-Ge ve Yenilik Faaliyetlerine İlişkin Hususlar, İndirim, İstisna, Destek ve Teşvik Unsurlarına yer verilmiştir. Bu kapsamda Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri tanımlanmış, Ar-Ge ve yenilik sayılmayan  faaliyetler yönetmeliğin 5 ve 6 maddelerinde sayılmıştır.
 
1. Ar-Ge Yenilik Harcamaları
  
Yönetmeliğin 7. maddesinde Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin yenilik harcamalarının kapsamına yer verilmiştir. Yönetmeliğe göre Ar-Ge ve yenilik faaliyeti kapsamında değerlendirilen harcamalar aşağıdaki gibidir.
 
  • İlk madde ve malzeme giderleri,
  • Amortismanlar,
  • Personel giderleri,
  • Genel giderler,
  • Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler,
  • Vergi resim ve harçlar,
  • Rekabet öncesi iş birliği projelerinde iş birliğini oluşturan kuruluşlarca, bu iş birliğine ait özel hesaba  aktarılan tutarlar,
 
bu kapsamda değerlendirilmiş ve bu harcamalara ilişkin açıklamalara yönetmeliğin 7. maddesinde yer verilmiştir.
 
2. Ar-Ge İndirimi Uygulama Esasları
 
Ar-Ge İndiriminin düzenlendiği yönetmeliğin 8.maddesine göre;
 
2.1. Kanun kapsamında ilgili kurum ve kuruluşlarca yapılan Ar-Ge ve Yenilik harcamalarının tamamı 31.12.2023 tarihine kadar kurum kazancının ya da ticari kazancın tespitinde indirim konusu yapılır.
 
2.2. 500 ve üzerinde tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli çalıştıran Ar-Ge merkezlerinde o yıl yapılan Ar-Ge ve Yenilik harcamasının bir önceki yıla göre artışının yarısı kurum kazancı ya da ticari kazancın tespitinde ayrıca indirim konusu yapılır.
 
2.3. Dönem kazancının yetersizliği nedeniyle indirilemeyen Ar-Ge indirimi sonraki hesap dönemlerine devreder.
                                                                                                          
2.4. Devredilen tutarlardan 5746 sayılı kanunun yürürlüğe girdiği tarihten (01.04.2008) sonraki döneme ait olanlar takip eden yıllarda yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.
 
2.5. Ar-Ge ve yenilik harcamaları ayrıca aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir.
  
2.6. Ar-Ge ve Yenilik harcamaları sonunda iktisadi kıymet oluşmayan hallerde cari yıl ve daha önceki yıllarda yapılan ve aktifleştirilen harcamalar doğrudan gider yazılır.
   
2.7. Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine ilişkin olarak alınan destekler özel bir fon hesabında tutulur. Bu fonda yer alan tutarlar, vergiye tabi kazancın tespitinde gelir, Ar-Ge indirimi tutarının tespitinde Ar-Ge harcaması olarak dikkate alınmaz. Bu şekilde sağlanan karşılıksız fonlardan yapılan harcamalar, yapıldığı yere göre doğrudan gider ya da amortismana tabi iktisadi kıymet olarak muhasebeleştirilir.
  
2.8. Yönetmelik ayrıca, işletmelere; Ar-Ge ve yenilik harcamalarının, işletmenin diğer harcamalarından ayrılarak, Ar-Ge indiriminin doğru hesaplanmasına imkan verecek şekilde muhasebeleştirilmesi konusunda zorunluluk getirmiştir.
 
3. Ar-Ge İndirimi Uygulama Yöntemi
 
3.1. Ar-Ge indiriminden yararlanılabilmesi için Ar-Ge indiriminden yararlanacak işletmeler yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi ekinde yönetmeliğin 9.maddesinde belirtilen belgeleri bağlı bulundukları vergi dairesine vereceklerdir.
  
3.2. Ar-Ge merkezlerinde ve rekabet öncesi işbirliği projelerinde Ar-Ge indiriminin uygulanabilmesi için yönetmelikte belirtilen belgeleri de içeren yeminli malî müşavir tasdik raporunun ilgili mevzuatta belirtilen süre içinde bağlı bulunulan vergi dairesine verilmesi zorunlu olup, Ar-Ge merkezleri ve rekabet öncesi işbirliği projeleri için yönetmelikte sayılan belgelerin beyannameyle birlikte ayrıca verilmesi istenilmez.
 
3.3. Ar-Ge indirimine ilişkin belgelere tam tasdik raporu ekinde yer verilmiş olması durumunda, Ar-Ge indirimine ilişkin olarak ayrıca tasdik raporu düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
  
Yönetmeliğin üçüncü bölümü Gelir Vergisi Stopajı Teşviki ve Sigorta Prim Desteği uygulamasına ilişkin usul ve esaslara ayrılmıştır.
 
4. Gelir Vergisi Stopajı Teşviki Uygulaması
 
Yönetmeliğin 10.maddesinde açıklanan gelir vergisi stopajı teşvikine göre, Kanun kapsamındaki işletmelerde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin bu çalışmaları karşılığında elde ettiği ücretlerin doktoralı olanlar için %90’ı, diğerleri için %80’i gelir vergisinden müstesnadır. İstisnadan yararlanacak destek personelin tam zaman eşdeğer sayısı, toplam tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10’unu aşamaz. Aşması halinde brüt ücreti en az olan destek personelinin ücretinden başlamak üzere istisna uygulanır. Brüt ücretlerin aynı olması hâlinde, ücretine gelir vergisi istisnası uygulanacak destek personeli işverence belirlenir. İstisnadan yararlananlar işverenlerce Muhtasar beyanname ekinde, istisnadan yararlandırılan ücretlilere ilişkin olarak içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenecek olan bildirim, bağlı bulunulan vergi dairesine verilir.
 
5746 sayılı Kanun kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlanan personel için 5084 sayılı Kanunun aynı mahiyetteki hükümlerinden aynı vergilendirme dönemi içinde ayrıca yararlanılamaz. Ancak, Ar-Ge ve destek personeli dışında kalan personel ile tam zamanlı Ar-Ge personeli sayısının %10’unu aşan tam zaman eşdeğer destek personeli için gerekli şartların taşınması hâlinde, 5084 sayılı Kanunda öngörülen destek ve teşvik unsurlarından yararlanılabilir.
 
5. Sigorta Primi Desteği Uygulaması
 
Yönetmeliğin 11. maddesinde ise sigorta primi desteği ile ilgili usul ve esaslar yer almaktadır. Kamu personeli hariç olmak üzere Kanun kapsamındaki işletmelerde çalışan personelin, yine Kanun kapsamındaki çalışmaları nedeniyle elde ettikleri gelir vergisinden istisna tutulan ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, 4691 sayılı kanun uyarınca ücreti gelir vergisinden istisna edilen fiilen çalışan personelin gelir vergisi istisnasının uygulandığı sürece, beş yılı aşmamak üzere Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Beş yıllık sürenin herhangi bir kesinti dolayısıyla uzaması mümkün değildir.
 
Sigorta prim desteği ile ilgili altı çizilmesi gereken diğer bazı hususlar aşağıdaki gibidir:
 
5.1. Bu destekten yararlanılabilmesi için Yönetmelikte bahsedilen unsurlar dikkate alınarak ilgili idari kurumdan alınacak belge ile bağlı bulunulan Sosyal Güvenlik İl Sigorta Müdürlüğüne başvurulması gerekmektedir.
 
5.2. Aylık sigorta ve hizmet belgelerinin ödenmiş olma şartı aranmamakla beraber yasal süresi içinde verilmiş olması gerekmektedir.
 
5.3. Sigorta Primi desteğinden yararlanılan sigortalılardan dolayı ayrıca, 5084 sayılı Kanun ve 4857 sayılı İş Kanununda öngörülen sigorta primi işveren hissesi desteğinden yararlanılamaz.
 
5.4. Yapılacak denetimlerde sigorta primi desteğinden yararlananların gerekli şartları taşımadıklarının anlaşılması hâlinde, daha önce Maliye Bakanlığınca karşılanmış olan işveren hissesi sigorta prim tutarları  hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverenlerden tahsil edilir.  
 
5.5. İşletmelerde çalışan kamu personeli, aylık sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile topluluk sigortasına tabi olanlar için, işveren hissesi sigorta primi desteğinden yararlanılamaz.
 
5.6. Kanun kapsamına giren sigortalılara ücret dışında yapılan ödemeler, Kanun kapsamında düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinde yer alan prime esas kazanca dâhil edilmez. Bu ödemeler, destek kapsamına girmeyen aylık prim ve hizmet belgesiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilir.
 
5.7. Tahakkuk eden işsizlik sigortası primleri hakkında işveren hissesi sigorta primi desteği uygulanmaz.
 
5.8. Kanun kapsamına giren sigortalılar için düzenlenecek aylık prim ve hizmet belgeleri için damga vergisi alınmaz.
 
6. Teknogirişim Sermaye Desteği
 
Yönetmeliğin dördüncü bölümünde Teknogirişim Sermaye Desteği hakkında usul ve esaslara yer verilmiştir. Yönetmeliğe göre, teknogirişim sermayesi desteğine, örgün öğrenim veren üniversitelerin herhangi bir lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrenci, yüksek lisans veya doktora öğrencisi ya da lisans, yüksek lisans veya doktora derecelerinden birini ön başvuru tarihinden en çok beş yıl önce almış kişiler başvurabilir.
 
Destekten, kamu idaresince kabul edilmiş, iş planına uygun bir şekilde destek başvurusundan sonra ihdas edilmiş ve girişimcinin tek başına temsil ve ilzama yetkili olduğu işletme yararlanabilir.
 
Şartları taşıyan işletmelere bir defaya mahsus olmak üzere, teminat alınmaksızın ve hibe olarak 100.000.- Yeni Türk Lirasına kadar teknogirişim sermayesi desteği verilebilir. Teknogirişim sermaye desteğinden yararlanan işletmelere ait Ar-Ge ve yenilik projelerinin kamu kurum ve kuruluşlarınca desteklenmesi durumunda, teknogirişim sermayesi olarak verilen destek tutarı, Ar-Ge ve yenilik projesi harcamalarından veya desteğinden indirilmez. Yapılan ödemelerin toplamı, her takvim yılı için 10.000.000.- Yeni Türk Lirasını aşamaz. Maktu tutarlar (10.000 YTL ve 10.000.000 YTL), takip eden yıllarda Vergi Usul Kanununa göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle dikkate alınır.
 
7. Damga Vergisi İstisnası Uygulaması
 
Yönetmeliğin beşinci bölümü Damga Vergisi İstisnası uygulamasına ayrılmıştır. Buna göre 5746 sayılı Kanun kapsamındaki her türlü Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.
 
Damga vergisi istisnasının uygulanabilmesi için ilgili kurum tarafından onaylanmış listenin, işlem esnasında noter, resmî daireler, diğer kamu kurum ve kuruluşları gibi işlem yapan kurum ve kuruluşlara ibraz edilmesi yeterli olup, işlem yapan kurum veya kuruluşlarca başka belge aranmaz.
 
Kanun kapsamında damga vergisi istisnası uygulamak suretiyle işlem yapan kurum ve kuruluşlar, istisna sebebiyle ilgililerine ödettirilmeyen veya ödeme sırasında tevkif edilmeyen damga vergisine ilişkin olarak içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenecek olan bildirimi, işlemin yapıldığı tarihi izleyen 1 ay içinde ilgililerin gelir ve kurumlar vergisi bakımından bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar.
 
Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle ilgili olarak düzenlenen ve istisnaya konu olan kâğıtlar ve dayanak belgelerinin 5 yıl muhafaza edilmesi gerekmektedir.
 
8. Değerlendirme ve Denetim Komisyonu
  
Yönetmeliğin altıncı bölümünde Değerlendirme ve Denetim Komisyonu, Ar-Ge Merkezleri ile Rekabet Öncesi İşbirliği Projelerine İlişkin Hususlara yer verilmiştir. Ar-Ge merkezi ve rekabet öncesi işbirliği projelerinin değerlendirme ve denetimi, bu komisyon tarafından yapılır. Değerlendirme ve Denetim Komisyonu nitelikleri yönetmeliğin 14.maddesinde sayılan beş üyeden oluşur.
 
9. Ar-Ge Merkezleri Ve Denetimi
 
Yönetmeliğin 15. ve 16. maddesine göre Ar-Ge Merkezlerinin Asgari Kuruluş Şartları aşağıdaki şekilde sıralanmıştır.
 
9.1. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre kurulan teknoloji geliştirme bölgelerinde fiilen çalışan personel sayısı dikkate alınmaksızın, Ar-Ge merkezlerinde en az 50 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam edilmesi,
 
9.2. Ar-Ge merkezlerinin Kanun kapsamındaki Ar-Ge faaliyetlerinin yurt içinde gerçekleştirilmesi,
 
9.3. Başvuru yapan işletmenin; yeterli Ar-Ge yönetimi ile teknolojik varlıklar, Ar-Ge insan kaynakları, fikrî haklar, proje ve bilgi kaynakları yönetim yeteneği ve kapasitesinin bulunması,     
 
9.4. Ar-Ge merkezlerinin, Ar-Ge ve destek personelinin Ar-Ge merkezinde çalıştığının fiziki kontrolünü yapacak mekanizmalara sahip olması,
 
9.5. Ar-Ge merkezlerinin konusu, süresi, bütçesi ve personel ihtiyacı tanımlanmış Ar-Ge ve yenilik program ve projelerinin bulunması,
           
9.6. Ar-Ge merkezlerinin ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş ve tek bir yerleşke veya fiziki mekân içinde yer alması,
 
9.7. Ar-Ge merkezlerinin, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre kurulan teknoloji geliştirme bölgeleri dışında yer alması.
 
gerekmektedir.
 
15.Maddenin devamında başvuru prosedürü detaylı olarak açıklanmıştır.
 
Denetleme müessesesi ile ilgili önem arz eden bir kaç husus bulunmaktadır. Buna göre, Ar-Ge merkezi bulunan işletmeler, bu merkezlerde çalışan personel listesini her bir ay bazında ayrı ayrı olmak üzere, geçici vergilendirme dönemlerini izleyen ayın sonuna kadar bağlı bulundukları vergi dairesine ve ilgili Sosyal Güvenlik (Devredilen SSK) İl Sigorta Müdürlüğüne verirler. Ayrıca Ar-Ge merkezi, yürüttüğü faaliyetlere ilişkin faaliyet raporunu her yıl belgenin verildiği takvim ayını izleyen ay içinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığına gönderir. Sanayi bakanlığı, yapılacak incelemeler neticesinde Ar-Ge merkezlerine eksiklerini tamamlaması konusunda uyarıda bulunmaya ya da Ar-Ge Merkezi Belgesini iptal etmeye yetkilidir.
 
10. Rekabet Öncesi İş Birliği Projeleri
 
Yönetmeliğin 17 ve 18. maddelerinde Rekabet Öncesi İşbirliği Projeleri ve bunların denetimi konuları yer almakta olup, Rekabet Öncesi İşbirliği Projeleri ile ilgili gerekli şartlar ve başvuru sürecindeki usul ve esaslar düzenlenmiştir. Burada altı çizilmesi gereken hususlar; rekabet öncesi işbirliği projelerinde, işbirliğini oluşturan işletmelerin, bu işbirliğine yaptıkları katkıların işbirliği protokolünde belirlenen işletmelerden birisi adına açılacak özel bir hesapta izlenmesi, özel hesaba aktarılan tutarların başka bir amaç için kullanılamaması, proje hesabında toplanan tutarların özel hesabı açan işletmenin kazancının tespitinde gelir olarak dikkate alınmamasıdır.
 
11. Teknoloji Merkezleri ve Ar-Ge Yenilik Projeleri
 
Yönetmeliğin yedinci bölümü Teknoloji Merkezleri, Ar-Ge ve Yenilik Projeleri ve Teknogirişim Sermayesi Desteği, Denetim konularına ayrılmıştır. Yönetmeliğin bu kısmında önem arz eden husus; Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında Teknoloji Geliştirme Bölgeleri içerisinde gerçekleştirilen Ar-Ge faaliyetlerine yönelik olarak kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projeleri için Kanunla sağlanılan destek ve teşviklerden bütün hâlinde yararlanılabilmesidir. Bu durumda, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre sağlanan destek ve teşviklerden ayrıca yararlanılamaz.
 
12. Teknogirişim Sermaye Desteği
 
Yönetmeliğin 21. maddesinde düzenlenen Teknogirişim sermaye desteği, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından verilmekte olup, girişimcilerin başvuru, yararlanma prosedürü ve denetimi maddede açıklanmıştır.
 
13. Şartların İhlali
 
Yönetmeliğin sekizinci bölümünde ise Kanun ve Yönetmelikte belirtilen şartların ihlali halinde söz konusu olacak hükümler düzenlenmektedir. Bu hükümlere göre;
 
13.1. Kanun hükümlerinin ihlali veya destek ve teşvik unsurlarının amacı dışında kullanılması durumunda, zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler yönünden vergi zıyaı doğmuş sayılır ve zıyaa uğratılmış vergiler gecikme faizi ve vergi zıyaı cezasıyla birlikte tahsil edilir.
 
13.2. Sağlanan vergi dışı destekler ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ve gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil edilir.
 
Dokuzuncu bölümü oluşturan çeşitli ve son hükümlerde ise, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan hibe ve fonların özel bir hesapta izlenmesi gerektiği, bu hesapta yer alan tutarların vergiye tabi kazancın tespitinde gelir ya da Ar-Ge harcaması olarak dikkate alınmayacağı, bu fonlardan yapılan harcamaların doğrudan gider ya da amortismana tabi iktisadi kıymet olarak muhasebeleştirileceği, bu fon ya da hibelerin elde edildiği hesap dönemini izleyen 5 yıl içinde sermayeye ilave dışında her hangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi halinde, zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin vergi zıyaı cezası ve gecikme faizi ile işletmeden tahsil edileceği  açıklanmıştır.
  
Önemli hususlarını özetlediğimiz yönetmelikte detay bilgiler yer almaktadır.
  
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
   
Saygılarımızla,
   
Deloitte Türkiye
  

 

 
Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.