VERGİ SİRKÜLERİ
 
NO: 2008/106
 
KONU: Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ve İşlem Yapanların Sorumluluğu
 
29.06.2008 tarih ve 26921 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Seri A, 2 Sıra No.’lu Tahsilat Genel Tebliğinde; 6183 Sayılı Kanuna 5766 Sayılı Kanun’un 2 ‘nci maddesi ile eklenen 22/A maddesi hakkında yapılan açıklamalar bu sirkülerimizin konusunu teşkil etmektedir. Konu, daha önce özet olarak 2008/83 Sayılı sirkülerimiz ile bilgilerinize sunulmuştur.
 
Seri A ve 2 Sıra No.’lu Tahsilat Genel Tebliğinde yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir.
 
1. Seri A ve 1 Sıra No’lu Tahsilat Genel Tebliğinde Yapılan Değişiklik
 
Seri:A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliğinin Birinci Kısım İkinci Bölümüne V. Alt Bölüm olarak “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” başlıklı bölüm eklenmiş ve “V. İptal Davaları” başlığı “VI. İptal Davaları” olarak değiştirilmiştir.
 
2. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılamayacak İşlemler İle İşlem Yapanların Sorumluluğu
 
5766 Sayılı Kanun’un 2’nci maddesi ile 6183 Sayılı Kanuna eklenen 22/A maddesi hükmüne göre, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye, bu kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Maliye Bakanlığı’na tanınan bu yetkiye istinaden aşağıdaki işlemlerde belirtilen tarihlerden itibaren ilgililerden vadesi geçmiş borcu olmadığına ilişkin belge aranacaktır.
 
2.1 Vadesi Geçmiş Borç Belgesi Aranacak İşlemler
 
-  1 Ağustos 2008 Tarihinden itibaren uygulanmak üzere;
 
22.01.2002 tarihli ve 24648 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların  bu Kanun kapsamında hak sahiplerine yapacakları ödemeler sırasında,

-   6 Ekim 2008 Tarihinden İtibaren Uygulanmak Üzere;
 
Kanun, kararname ve diğer mevzuatla nakdi olarak sağlanan Devlet yardımları, teşvikler ve destekler nedeniyle kurumların ilgililere yapacakları ödemeler sırasında,
 
Hak sahiplerinin ve ilgililerin Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.
 
2.2 Vadesi Geçmiş Borç Belgesi Aranılmayacak İşlem
 
Eğitim ve öğretime yönelik olarak öğrenim bursu ve öğrenimle ilgili diğer adlarla verilen Devlet yardımları, teşvikler ve destekler nedeniyle yapılacak ödemelerde bu zorunluluk aranılmayacaktır.
 
2.3 Vadesi Geçmiş Borç Olarak Değerlendirilen Amme Alacakları Türü Ve Tutarı
 
6183 Sayılı Kanun’un 22/A maddesi ile madde kapsamına girecek amme alacaklarını tür, tutar ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır.
 
Bu maddenin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden “vadesi geçmiş borç” olarak değerlendirilmek üzere madde kapsamına giren amme alacakları;
 
2.3.1 Tür Olarak;
  • Yıllık Gelir,
  • Yıllık Kurumlar,
  • Katma Değer,
  • Özel Tüketim,
  • Özel İletişim,
  • Banka ve sigorta muameleleri vergileri,
  • Gelir ve kurumlar vergisine ilişkin tevkifatlar,
  • Geçici vergiler,
  • Bu vergi türlerine ait vergi ziyaı cezaları, gecikme zam ve faizleri,
 
2.3.2 Tutar olarak; kapsama giren amme alacaklarının toplam 1.000.- YTL.‘yi aşan tutarı,
 
şeklinde belirlenmiştir.
 
2.4 Vadesi Geçmiş Borç Olarak Değerlendirilmeyen Amme Alacakları
 
2.4.1 Vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arama zorunluluğu getirilen kurum ve  kuruluşlarca yapılacak ödeme/işlemler sırasında, tahsil dairelerinin verdiği bilgiye istinaden kapsama giren alacak türlerinin toplam tutarının 1.000,- lirayı aşmaması halinde, borcun bulunmadığı kabul edilerek gerekli ödeme/işlemler yapılacaktır.
 
 
2.4.2 Vadesi geçtiği halde ödenmemiş borç bulunmakla birlikte, yargı mercilerince amme alacağının takibinin durdurulmasına karar verilmesi veya takibin kanunen durdurulması gereken diğer hallerde kapsama giren tür ve tutarda borç bulunmasına rağmen vadesi geçmiş   borç durumunu gösterir belge “ödeme/işlem yapılmasına muvafakat edildiğini” belirten bir           ifadeyle tanzim edilerek borçluya verilecektir.
 
2.4.3   Tecil edilmiş amme alacakları, tecil şartlarına uygun olarak ödendiği müddetçe vadesi geçmiş borç olarak dikkate alınmayacaktır.
 
2.5 Belgeyi Düzenleyecek Vergi Dairesi
 
2.5.1 Vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge talep eden borçlulara, yıllık gelir vergisi veya kurumlar vergisi yönünden bağlı bulundukları vergi dairesince, gelir stopaj vergisi ile banka ve sigorta muameleleri vergisi açısından bağlı oldukları diğer vergi daireleri ile varsa kapsama giren vergi türleri açısından daha önce mükellefiyet kaydı bulunan diğer vergi           dairelerinden temin edilen bilgiler de dikkate alınarak bu belge verilecektir.
 
2.5.2   Mükellefiyet kaydı olmayanlar

Bu tebliğ ile tür olarak belirlenen amme alacaklarından mükellefiyet kaydı bulunmayanlar herhangi bir vergi dairesinden söz konusu vergilerden mükellefiyet kayıtlarının olmadığına ilişkin belgeyi almaları halinde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılmaksızın gerekli ödeme/işlem yapılacaktır.
 
2.5.3  Belgelerin geçerlilik süresi

Bu belgeler tanzim edildiği tarihten itibaren 15 gün süre ile geçerli kabul edilecektir.
 
Gelir İdaresi Başkanlığınca söz konusu belgelerin elektronik ortamda verilmesi ve ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca elektronik ortamda verilen belgenin teyidinin elektronik ortamda yapılabilmesi halinde de aynı esaslar geçerli olacaktır.
 
3. Kamu İhale Kanunu Kapsamında Hak Sahiplerine Yapılacak Ödemelerde, İlgili Kurumların 1 Ağustos 2008 Tarihinden İtibaren Yapacakları İşlemler
 
3.1 Kamu İhale Kanunu ve Bu Kanun Kapsamındaki İdareler
 
4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu, bazı kamu idarelerinin her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde uygulanacak esas ve usulleri düzenleyen kanundur. 4734 Sayılı Kanun kapsamında olan idareler Kanun’un 2’nci maddesinde aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
 
  • Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç) ve tüzel kişiler.
  • Kamu iktisadi kuruluşları ile iktisadi devlet teşekküllerinden oluşan kamu iktisadi teşebbüsleri.
  • Sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) ile bağımsız bütçeli kuruluşlar.
  • Yukarıda belirtilenlerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler.
  • Yapım ihalelerine münhasır olmak üzere, 4603 Sayılı Kanun kapsamındaki bankalar.
 
3.2    Kamu İhale Kanunu Kapsamındaki  İdarelerin Yapacakları İşlemler
 
Kamu İhale Kanunu kapsamında ödeme yapacak olan ve (3.1) bölümünde belirtilen kurum ve kuruluşlar, hak sahiplerine ödeme yapmadan önce vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arayacaklar, bu Tebliğ ile belirlenen tutarın üzerinde vadesi geçmiş borç bulunması halinde ödeme yapmayacaklardır. Ancak, borçlunun tahsil dairesine olan borçlarını ödemesi veya sair sebeplerle, ihale nedeniyle kendisine yapılması gereken ödemenin yapılmasını engelleyen durumun kalkması üzerine, yeni alacağı belgeye göre ihaleyi yapan kurum ve kuruluşların gerekli ödemeyi hak sahibine yapabilecekleri tabiidir.
 
Hak sahiplerine, tahsil dairesince düzenlenen vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgelerde belirtilen borç tutarının üzerinde bir tutarda ödeme yapılması gereken hallerde, borçlunun da talebi alınmak suretiyle borç tutarı kadar kısım ilgili tahsil dairelerine bakiyesi de borçluya ödenebilecektir. Ayrıca, borç tutarının yapılacak ödemeden yüksek veya buna eşit olduğu durumlarda da borçlunun talebi üzerine ödenecek tutar ilgili tahsil dairesine aktarılabilecektir.
 
Borçlunun talebi üzerine kesinti yapan kurum;
  • Genel bütçeli idare ise muhasebe işlem fişinin düzenlendiği tarihte,
  • Genel bütçe dışında bir idare ise kesilen tutarın tahsil dairesi hesaplarına yatırıldığı tarihte,
ödeme yapılmış sayılacağından, ödeme tarihine kadar geçen süre için amme alacağına 6183 Sayılı Kanun’un 51’inci maddesine göre gecikme zammı hesaplanacaktır.
 
4. Kanun, Kararname ve Diğer Mevzuatla Nakdi Olarak Sağlanan Devlet Yardımları, Teşvikler ve Destekler Nedeniyle Kurumların 6 Ekim 2008 Tarihinden İtibaren İlgililere Yapacakları Ödemeler
 
6183 Sayılı Kanun’un 22/A maddesi uyarınca, kaynağına bakılmaksızın Kanun, kararname ve diğer mevzuatla düzenlenmiş olan ve sadece nakdi olarak ödenen Devlet yardımları, teşvikler ve destekleri ödeyecek olan kurum ve kuruluşlarca bu ödemeler yapılmadan önce ilgililerden vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılacak ve bu Tebliğ ile belirlenen tutarın üzerinde vadesi geçmiş borç bulunması halinde ödeme yapılmayacaktır. Ancak, borçlunun tahsil dairesine olan borçlarını ödemesi veya sair sebeplerle, mevzuat gereğince kendisine yapılması gereken ödemenin yapılmasını engelleyen durumun kalkması üzerine, yeni alacağı belgeye göre ilgili kurum ve kuruluşların gerekli ödemeyi hak sahibine yapabilecekleri tabiidir.
 
Madde kapsamında zorunluluk getirilen bu tür ödemeleri bankalar aracılığı ile yapan kurumlar, bu tutarları ilgilisine ödenmek üzere bankaya göndermeden önce yukarıdaki belgeyi arayacaklardır.
 
İlgililere, tahsil dairesince düzenlenen vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarının üzerinde ödeme yapılması gereken hallerde, borçlunun da talebi alınmak suretiyle borç tutarı kadar kısım ilgili tahsil dairelerine, bakiyesi de borçluya ödenebilecektir. Ayrıca, borç tutarının yapılacak ödemeden yüksek veya buna eşit olduğu durumlarda da borçlunun talebi üzerine ödenecek tutar ilgili tahsil dairesine aktarılabilecektir.
 
Borçlunun talebi üzerine kesinti yapan kurum;
 
  • Genel bütçe kapsamında bir kamu idaresi ise muhasebe işlem fişinin düzenlendiği tarihte, 
  • Genel bütçe kapsamı dışında bir idare ise kesilen tutarın tahsil dairesi hesaplarına yatırıldığı tarihte,
 
ödeme yapılmış sayılacağından, ödeme tarihine kadar geçen süre için amme alacağına 6183 Sayılı Kanun’un 51’inci maddesine göre gecikme zammı hesaplanacaktır.
 
5. Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösteren Belgeyi Aramadan İşlem Yapanlara Uygulanacak Ceza
 
Vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi aramadan bu Tebliğ ile zorunluluk getirilen ödeme/işlemleri yapan kurum ve kuruluşlara, borçlunun bağlı bulunduğu takibe selahiyetli tahsil dairesince, iki bin lira idari para cezası tatbik edilecektir. Bu madde hükmüne göre verilen idari para cezasının, ilgilisine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekmektedir.
 
İdari para cezasına karşı tebliğ tarihini takip eden otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılması mümkündür.
 
Bu idari para cezaları hakkında 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanacaktır.
 
 
 
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
Deloitte Türkiye

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.