VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2012/82

KONU: Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Hakkında Kanun Yayımlandı.

6327 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 29 Haziran 2012 tarihli ve 28338 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Söz konusu Kanun ile, bireysel emeklilik ve sigortacılık sistemine ilişkin değişikliklere gidilmekte; Hazine Müsteşarlığı tarafından kira sertifikaları ihracına imkan sağlanmakta ve ülkemizde bireysel katılım sermayesi sistemi oluşturulmasına ilişkin esaslar düzenlenmektedir.

Kanun ile yapılan düzenlemelerden öne çıkan hususlar aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

  • İşveren tarafından ödenenler hariç, katılımcı adına bireysel emeklilik hesabına ödenen katkı paylarının yüzde 25'ine karşılık gelen tutar, devlet katkısı olarak hesaplanacak,
  • Katılımcılardan; en az 3 yıl sistemde kalanlar devlet katkısı ve getirilerinin yüzde 15'ine, en az 6 yıl kalanlar yüzde 35'ine, en az 10 yıl kalanlar yüzde 60'ına hak kazanacak,
  • Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat veya maluliyet nedeniyle ayrılanlar, devlet katkısı ve getirilerinin tamamına hak kazanacak,
  • Devlet katkısı ve getirilerinden hak kazanılan tutarlar sistemden ayrılma veya emeklilik durumunda katılımcıya ödenecek. Hak kazanılmayan tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilecek,
  • 29 Mayıs 2012 tarihi itibariyle bireysel emeklilik sistemine dahil olup, kanunun yürürlüğe gireceği tarihinden itibaren 2 yıl içinde bir emeklilik sözleşmesi birikimlerini alarak sonlandıran katılımcıların, 31 Aralık 2014 tarihine kadar ödeyeceği katkı payları için devlet katkısı ödenmeyecek.

Yapılan düzenlemeler özetle aşağıdaki şekildedir.

1. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

6327 sayılı Kanun’un 2 nci maddesi ile, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun İstisnalar başlıklı 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle, bireysel emeklilik hesabına yapılan devlet katkılarının hak kazanılan kısımları, Veraset ve İntikal Vergisi'nden muaf tutulmuştur.

Bu düzenleme 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

2. Gelir Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

· Aynı Kanun’un 3 üncü maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Menkul sermaye iratlarında (İstisna) başlıklı 22 nci maddesinin (1) numaralı fıkrası değiştirilerek, bireysel emeklilik sistemden emeklilik, vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelere uygulanan istisnanın kaldırılması amacıyla, tek primli yıllık gelir sigortalarından yapılan ödemelerin tamamı, Gelir Vergisi'nden müstesna tutulmuştur.

Bu değişiklik Kanun’un yayımından iki ay sonra yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 4 üncü maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun İndirilecek Giderler başlıklı 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (9) numaralı bendinde yapılan değişikliğe göre, işverenler tarafından bireysel emeklilik sistemine ödenen ve vergi matrahının tespitinde dikkate alınan katkı paylarının toplamı, ödemenin yapıldığı ayda elde edilen ücretin % 15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamayacaktır. Bakanlar Kurulu bu oranı yarısına kadar indirmeye, iki katına kadar artırmaya ve belirtilen haddi asgari ücretin yıllık tutarının iki katını geçmemek üzere belirlemeye yetkili olacaktır.

Bu değişiklik 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 5 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Gerçek Ücretler başlıklı 63 üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, bireysel emeklilik sisteminin teşvikinde doğrudan devlet katkısı yöntemine geçildiğinden bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının ücretin safi değeri hesaplanırken indirim konusu yapılması uygulaması kaldırılmış ve şahıs sigortalarına ödenen primlerden indirim konusu yapılabilecek tutar, %5'ten %15'e çıkartılmıştır.

Bu değişiklik 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 6 ncı maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Tarifi başlıklı 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, bireysel emeklilik sistemi ve tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemelerde yalnızca getiriler üzerinden vergilendirme yapılması amaçlanmaktadır.

Bu düzenleme Kanun’un yayımından iki ay sonra yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 7 nci maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Toplama yapılmayan haller başlıklı 86 ncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin değiştirilerek, yukarıda değinilen aynı Kanunun 75 inci maddesinde yapılan düzenlemeyle uyumlu hale getirilmesi hedeflenmiştir.

Bu değişiklik Kanun’un yayımından iki ay sonra yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 8 inci maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Diğer İndirimler başlıklı 89 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, aynı Kanun’un 63 üncü maddesinde yapılan düzenlemeye paralel bir düzenleme yapılmıştır.

Bu değişiklik 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 9 uncu maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’nun Vergi Tevkifatı başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (15) numaralı bendinde yapılan değişiklikle, bireysel emeklilik sisteminden ayrılanlara yapılacak ödemeler üzerinden yapılacak vergi tevkifatının, yukarıda değinilen Gelir Vergisi Kanunu’nun 75 inci maddesinin (15) ve (16) numaralı bentlerinde yapılan düzenlemeler ile uyumlu hale getirilmiştir.

Bunun yanı sıra, söz konusu düzenlemelerin yürürlüğe girmesinden önce ödemiş oldukları katkı paylarım gelir vergisi matrahından indirim konusu yapmış olan kişilere yapılacak ödemelerde uygulanacak stopaj oranı ile ilgili olarak Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.

Bu değişiklik Kanun’un yayımından iki ay sonra yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 10 uncu maddesi ile Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 82 nci maddeyle, bireysel katılım yatırımcıları, Hazine Müsteşarlığı ve Maliye Bakanlığı'nca belirlenen esaslar dahilinde şirketlere koydukları sermaye miktarının yüzde 75'ini, iktisap ettikleri tam mükellef anonim şirketlere ait iştirak hisselerini en az iki tam yıl elde tutma şartıyla, Gelir Vergisi matrahından gider olarak indirebilecektir. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK ile KOSGEB tarafından belirlenen araştırma, geliştirme ve yenilikçilik programları kapsamında son 5 yıl içinde projesi desteklenen kurumlara iştirak sağlayan bireysel katılım yatırımcıları için bu oran, yüzde 100 olarak uygulanacaktır. Diğer taraftan yıllık indirim tutarı, 1 milyon lirayı aşamayacaktır. İlgili yıl kazancından indirilemeyen kısım, izleyen yıllarda bu yıllar için belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınacaktır.

Bu düzenleme 29 Haziran 2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

3. Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler:

· Aynı Kanun’un 12 nci maddesiyle, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar başlıklı 17 inci maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen bent ile Sigorta Tahkim Komisyonu'nun, uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin verdiği hizmetler, KDV'den istisna edilmiştir.

Bu düzenleme 29 Haziran 2012 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

· Aynı Kanun’un 13 üncü maddesiyle, Katma Değer Vergisi Kanunu’na eklenen geçici 30 uncu madde ile, üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu veya sair ticaret şirketleri nezdinde 16/4/2012 tarihi itibarıyla mevcut bulunan bu kapsamdaki yurt içi ya da yurt dışındaki birikimler ve taahhütlere ilişkin tutarların kısmen veya tamamen bireysel emeklilik sistemine aktarılması amacıyla taşınmaz ve iştirak hisselerinin (müzayede mahallinde satışı dahil) devir ve teslimi 31/12/2015 tarihine kadar uygulanmak üzere katma değer vergisinden muaf tutulmuştur.

Bu düzenleme 29 Haziran 2012 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

4. Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nda Yapılan Bazı Değişiklikler

· Aynı Kanun’un 16 ncı maddesi ile 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle, emeklilik sözleşmesinin tanımını yeniden yapılarak; sözleşmenin bireysel ve grup emeklilik sözleşmesi şeklinde yapılmasına olanak sağlanmıştır. Buna göre, emeklilik sözleşmesi, katılımcı ile bireysel emeklilik sözleşmesi şeklinde veyahut bir istihdam ilişkisine dayalı olarak veya katılımcı adına bir kuruluş ile grup emeklilik sözleşmesi şeklinde yapılabilecektir.

Bu değişiklik 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanunun 17 nci maddesi ile Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun Katılımcının ve şirketin hak ve yükümlülükleri başlıklı 5 inci maddesinde yapılan değişiklikle, yatırım araçlarının değişik valör süreleri ve işlemin tamamlanması için gerekli evrak ve bilgi alış verişi süreçlerinden ötürü, bazı katılımcı taleplerinin yerine getirilmesinde yaşanan gecikmelerden kaynaklanan sorunların aşılması için, anılan maddede, aktarım talebini şirketin yerine getirmesi için 4632 sayılı Kanunda yer alan yedi iş günlük süre, on iş gününe çıkarılmıştır. Diğer taraftan, bireysel emeklilik sistemine kurumsal bazlı katılımların teşviki amacıyla, grup emeklilik sözleşmesinde işverenin ödediği katkılar ve bunların getirilerine katılımcının hak kazanma süresinin, katılımcının grup emeklilik sözleşmesine giriş tarihinden itibaren, 4632 sayılı Kanunda yer alan beş yıllık süre, yedi yıl olarak değiştirilmiştir.

Bu değişiklik 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un 29 uncu maddesiyle, 4632 sayılı Kanun’a eklenen Devlet katkısı başlıklı ek madde 1 ile, işveren tarafından ödenenler hariç, katılımcı adına bireysel emeklilik hesabına ödenen katkı paylarının yüzde 25'ine karşılık gelen tutar, devlet katkısı olarak hesaplanacak ve devlet katkısı Müsteşarlık bütçesine konulan ödenekten ilgili hesaba ödenecektir.

Bir katılımcı için bir takvim yılında ödenen ve devlet katkısı tutarının hesaplanmasına esas oluşturan katkı paylarının toplamı, hesaplamaya ilişkin dönemin sona erdiği tarihte geçerli brüt asgari ücretin hesaplama dönemine isabet eden toplam tutarını aşamayacaktır.

Devlet katkısı, katkı payı ödemelerinden ayrı olarak takip edilecek ve Müsteşarlıkça belirlenen yatırım araçlarında yatırıma yönlendirilecektir.

Katılımcılardan; en az 3 yıl sistemde kalanlar devlet katkısı ve getirilerinin yüzde 15'ine, en az 6 yıl kalanlar yüzde 35'ine, en az 10 yıl kalanlar yüzde 60'ına hak kazanacaktır.

Bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlar ile bu sistemden vefat veya maluliyet nedeniyle ayrılanlar, devlet katkısı ve getirilerinin tamamına hak kazanacaktır.

Devlet katkısı ve getirilerinden hak kazanılan tutarlar sistemden ayrılma veya emeklilik durumunda katılımcıya ödenecektir. Hak kazanılmayan tutarlar genel bütçeye gelir kaydedilecektir.

Bu değişiklik 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanunun 30 uncu maddesi ile Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nun geçici 1 inci maddesinde yapılan değişiklikle, üyelerine veya çalışanlarına emekliliğe yönelik taahhütte bulunan dernek, vakıf, sandık, tüzel kişiliği haiz meslek kuruluşu veya sair ticaret şirketindeki emekliliğe yönelik taahhütlerin bireysel emeklilik sistemine aktarım süresi 31/12/2015 tarihine kadar uzatılmıştır. Bunun yanı sıra, aktarım sırasında doğabilecek vergi yükümlülüklerine ilişkin olarak önceki uygulamalarda yaşanan sorunların giderilmesini teminen, uygulamayı çok daha açık ve net biçimde ortaya koyan düzenlemeler yapılmıştır.

Buna göre;

  • Bireysel emeklilik sistemine aktarılan tutarlar gelir vergisinden müstesnadır,
  • Bireysel emeklilik sistemine aktarılan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince daha önce gider kaydedilmemişse, aktarıldığı yılın ticari kazancının tespitinde dikkate alınacaktır,
  • Bireysel emeklilik sistemine aktarımın yapılması amacıyla gerçekleştirilen taşınmaz veya iştirak hissesi satışından doğacak kazancın, bu kapsamda aktarılan kısma isabet eden tutarı kurumlar vergisinden müstesnadır,
  • Beşinci fıkra kapsamında yapılan işlemler her türlü harçtan, düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden, lehe alınan paralar banka ve sigorta muameleleri vergisinden müstesnadır ve bu istisna aktarılacak tutarla sınırlı olarak uygulanacaktır,
  • Bu kapsamda emeklilik sözleşmesi akdetmiş olan katılımcılardan, aktarıma ilişkin olarak giriş aidatı dahil herhangi bir kesinti yapılmayacaktır,
  • Bu kapsamda aktarılan tutarlar aktarım sonrasında Gelir Vergisi Kanunu’nun bireysel emeklilik sistemine ilişkin hükümleri çerçevesinde vergilendirilecektir.

Bu düzenleme 29 Haziran 2012 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

5. Kanun ile Yapılan Diğer Bazı Mevzuat Değişiklikleri

· Aynı Kanun’un geçici 1 inci maddesine göre, 7/10/2001 tarihinden sonra akdedilmiş bireysel emeklilik ve şahıs sigorta poliçeleri ile ilgili olarak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından yapılan ödemeler üzerinden tevkif edilerek ödenen vergilerin, yukarıda açıklanan, Gelir Vergisi Kanunu’nun 75 inci maddesine bu Kanunla eklenen dördüncü fıkra hükmüne göre belirlenen menkul sermaye iradı üzerinden bu Kanunun yayımlandığı tarihte yürürlükte olan orana göre hesaplanan tutarı aşan kısmı, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde hak sahiplerince tevkifatın yatırıldığı vergi dairelerine başvurulması ve dava açılmaması veya açılmış davalardan vazgeçilmesi şartıyla, iade edilebilecektir.

Bu değişiklik Kanun’un yayımından iki ay sonra yürürlüğe girecektir.

· Aynı Kanun’un geçici 2 nci maddesi ile, 29 Mayıs 2012 tarihi itibariyle bireysel emeklilik sistemine dahil olup, kanunun yürürlüğe gireceği tarihinden itibaren 2 yıl içinde bir emeklilik sözleşmesi birikimlerini alarak sonlandıran katılımcıların, 31 Aralık 2014 tarihine kadar ödeyeceği katkı payları için devlet katkısı ödenmeyecektir.

Bu düzenleme 29 Haziran 2012 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

· Aynı Kanun’un 32 nci maddesi ile 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanuna eklenen 7/A maddesi ile, Hazine Müsteşarlığı’nın bağlı bulunduğu Bakana varlık kiralama şirketi kurma veya bu amaçla kamu sermayeli kurumları görevlendirme yetkisi verilmekte ve kurulacak varlık kiralama şirketlerinin kamuya ait taşınır ve taşınmazlar ile maddi olmayan varlıklara dayalı olarak, hasılatı Hazine Müsteşarlığına aktarılmak üzere yurtiçi ve yurtdışı piyasalarda kira sertifikası ihraç edebilmesine imkan sağlanmaktadır.

Bu düzenleme 29 Haziran 2012 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Kanuna aşağıdaki bağlantı yoluyla ulaşabilirsiniz.

6327 No.lu Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve İngiltere mevzuatına gore kurulmuş olan “Deloitte Touche Tohmatsu Limited” ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.