VERGİ SİRKÜLERİ
  
NO: 2009/78

KONU: Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı

Hazırlanan tasarı ile özellikle ekonomik faaliyetlerin gelişiminin vergisel açıdan teşvik edilmesi ve başta vergi kanunları olmak üzere, güncel hayattaki yeniliklere bağlı yeni düzenleme ve değişikliklerin yapılması amaçlanıyor. Önümüzdeki günlerde T.B.M.M. Genel Kurulu’nda görüşülecek olan ve kabul edilmesi beklenen tasarıya göre aşağıda detayları verilen ana kanunlarda önemli değişiklikler yapılacaktır.

Tasarı ile öngörülen değişikliklerin bir kısmı şunlardır.

1.    193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

1.1  İşe Başlatmama Tazminatının Gelir Vergisi karşısındaki durumu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin (1) numaralı bendinde yer alan “ve işsizlik sebebiyle verilen tazminat” ibaresi “ve işsizlik sebebiyle (işe başlatmama tazminatı dahil) verilen tazminat” şeklinde değiştirilmekte dolayısıyla işe başlatmama tazminatının gelir vergisinden istisna olduğu hususuna açıklık getiriliyor.

1.2  Asgari Geçim İndiriminden Yararlanmanın teşvik kapsamındaki işyerlerindeki durumu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 32 nci maddesinin dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere “ücretlerin vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra, varsa teşvik amaçlı diğer indirim ve istisnalar dikkate alınır” fıkrası eklenmiştir. Böylece asgari geçim indirimi uygulamasında, varsa diğer teşviklerin asgari geçim indirimi sonrasında dikkate alınması temel prensip olarak ön görülmektedir.

1.3  Türkiye Kızılay Derneğine yapılan bağışlar

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin birinci fıkrasına eklenen bent ile iktisadi işletmeleri hariç olmak üzere, Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan bağış ve yardımların tamamının gelirlerden indirilebilmesi mümkün kılınmaktadır.

1.4  Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin durumu

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa geçici 76 ncı maddeyle tarım ürünleri ticaretini kolaylaştırmak ve geliştirmek üzere oluşturulan tarım ürünleri lisanslı depoculuk sisteminin teşvik edilmesi amacıyla, 5300 sayılı kanun kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin alım-satımından elde edilen kazançların 31.12.2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmesi öngörülmektedir.

2.    5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

2.1  Türkiye Kızılay Derneğine yapılan bağışlar

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına eklenen bent ile iktisadi işletmeleri hariç olmak üzere, Türkiye Kızılay Derneğine makbuz karşılığı yapılan bağış ve yardımların tamamının kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde gösterilmek şartıyla kurum kazancından indirilebilmesi mümkün kılınmaktadır.

2.2  Tasfiye kurumuna yönelik düzenlemeler

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda 17 inci madde de gerçekleştirilen düzenlemeler ile tasfiye edilerek tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmiş kurumların, tasfiye öncesi ve tasfiye dönemlerine ilişkin olarak yapılacak tarhiyat ve kesilecek vergi cezaları dahil her türlü vergi tarhiyatının tasfiye dönemi için tasfiye memurları adına, tasfiye öncesi dönemler için müteselsilen sorumlu olmak üzere kanuni temsilcilerden herhangi biri adına yapılacağı öngörülmektedir.

2.3  Ekonomik kriz dönemine mahsus KOBİ’lere yönelik düzenlemeler

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 5 inci madde ile KOBİ’lere yönelik olmak üzere Kurumlar Vergisi Kanunu’nun devir hükümlerine bakılmaksızın, vergisiz birleşme ve belli bir süre indirimli kurumlar vergisi uygulama olanağı ön görülmektedir.

Maddenin uygulanmasında KOBİ, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde kurulmuş olup 2008 yılının Aralık ayına ilişkin olarak verilen sigorta bildirgesine göre 10 - 250 işçi çalıştıran ve 2008 hesap döneminin sonu itibarıyla yıllık net satışlar toplamı 25 milyon lirayı geçmeyen veya aktif toplamı 25 milyon liradan az olan ticari işletmeler olarak tanımlanmaktadır ve vergisiz birleşme olanağı sadece KOBİ’lerin 31.12.2009 tarihine kadar yapacakları birleşmeler için öngörülmüştür.

Tasarıya göre birleşmeden doğan kazancın vergiden müstesna tutulabilmesi için;

- Birleşilen kurum tarafından münfesih kurumun birleşme tarihindeki sabit kıymetlerinin rayiç bedelle, diğer kıymetlerinin ise 213 sayılı Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerine göre değerlemek suretiyle bir bütün halinde devralınması ve bilançosuna kaydedilmesi,

- Birleşmeden doğan kazançların tamamının birleşme tarihi itibarıyla birleşilen şirketin sermayesine eklenmesi,

- Birleşilen kurumun, münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer ödevlerini yerine getireceğini; münfesih kurumun, birleşmenin Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde birleşme nedeniyle vereceği kurumlar vergisi beyannamesine ekli bir taahhütnameyle taahhüt etmesi,

- Birleşme sonrasında üç yıl süreyle aylık ortalama bazda birleşilen kurum ile münfesih kurum tarafından, 01.04.2009 tarihinden önce verilen son aya ilişkin sigorta bildirgelerine göre istihdam edilenlerin toplamından az olmamak üzere aylık istihdam sağlanması,

gerekmektedir.

Bu koşulların yanısıra

- Birleşilen kurumun belirli bir süre tasfiye edilmesi, devir, bölünme, hisse değişimi ve sermaye azaltımı işlemlerine tabi tutulması halinde, zamanında tahakkuk ettirilmeyen vergilerin, gecikme faizi ile birlikte birleşilen kurumdan tahsil edilmesi,

- Birleşen kurumların birleşme tarihi itibariyle öz sermaye tutarını geçmeyen zararlarının, kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılabilmesi,

- Devralınan amortismana tabi iktisadi kıymetler için, faydalı ömürleri dikkate alınarak kalan süre için amortisman ayrılabilmesi,

- Devralınan varlıkların, devir bedelinden düşük bir bedelle satılması durumunda oluşan zararların, kurumlar vergisi matrahının tespitinde indirim konusu yapılmaması,

- Kapsamdaki birleşmelerin, Katma Değer Vergisi Kanunu bakımından, devir ve bölünme işlemleri gibi değerlendirilmesi,

öngörülmektedir.

Yine ayrıca,

- Birleşme nedeniyle infisah eden kurumun, birleşme tarihinde sona eren hesap döneminde elde ettiği kazançları ile

- Birleşilen kurumun birleşme işleminin gerçekleştiği hesap dönemi dahil olmak üzere, üç hesap döneminde elde ettiği kazançlara,

indirimli kurumlar vergisi uygulama olanağı getirilmektedir.

Bakanlar Kurulu, bu düzenlemeden yararlanan işletmeleri aktif toplamlarına veya vergiye tabi matrahlarına göre farklılaştırmak suretiyle kurumlar vergisi oranını, % 75’e kadar indirimli uygulatmaya yetkilidir.

3.    3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

3.1  Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk kapsamında düzenlenen ürün senetlerinin KDV durumu

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda gerçekleştirilen düzenlemeler ile ;

- Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu’na göre düzenlenen ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi, ticari, sınai veya zirai faaliyet çerçevesinde olup olmadığına bakılmaksızın KDV’nin konusuna girmektedir.

- Ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde, bu işlemlere ait KDV’nin lisanslı depo işleticileri tarafından sorumlu sıfatıyla ödenmesi düzenlenmektedir.

- Ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi işlemlerinde vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği hükme bağlanmaktadır.

- Ürün senetlerinin, işlem gördüğü borsalar aracılığıyla ilk teslimi KDV’den istisna tutulmak suretiyle bu kapsamdaki işlemlerin KDV’den tamamen arındırılması amaçlanmaktadır.

- Ürün senetlerinin, işlem gördüğü borsalardaki ilk teslimi ile senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara teslimi dışındaki teslimlerinin KDV’den istisna tutulması amaçlanmakta ayrıca, bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemlerle ilgili olarak yüklenilen vergilerin indirimine imkan tanınmaktadır.

- Ürün senetlerinin, senedin temsil ettiği ürünü depodan çekecek olanlara tesliminde KDV matrahı, ürünün çekildiği tarihte senedin işlem gördüğü borsada oluşan değeri olarak belirlenmekte ve özel matrah şekline göre vergilendirilmesi amaçlanmaktadır.

3.2  Liman ve Hava meydanlarında liman ve hava meydanı işleticileri tarafından verilen hizmetlerin KDV durumu

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda gerçekleştirilen düzenlemeler ile liman ve hava meydanlarında deniz ve hava taşıma araçlarına verilen hizmetlerin yanı sıra ithalat-ihracat ve transit rejim kapsamında işlem gören mallara bu yerlerde liman ve hava meydanı işleticileri tarafından verilen hizmetler istisna kapsamına alınmak suretiyle söz konusu işlemler tamamen vergiden arındırılmaktadır.

3.3  Gümrüklü sahalarda vergisiz satış yapılan işyerlerinin kiralanması hizmetlerinin KDV durumu

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda gerçekleştirilen düzenlemeler ile Gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahalarda vergisiz satış yapılan işyerlerinin ve bu işyerlerine ait depo ve ardiye gibi bağımsız birimlerin kiralanması hizmetleri tam istisna kapsamına alınarak tamamen vergiden arındırılmaktadır.

3.4  En az 200 milyon lira makine ve teçhizat yatırımlarına ilişkin düzenleme

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda gerçekleştirilen düzenlemeler ile proje bedeli içerisinde en az 200 milyon lira makine ve teçhizat alımı öngörülen ve en geç 2011 yılı sonuna kadar tamamlanacak olan yatırımlarda yüklenilen KDV’nin ilgililere iadesi öngörülmektedir.

3.5  İhraç malı taşıyan araçların ve soğutucu ünitelerin standart yakıt deposuna KDV istisnası

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda gerçekleştirilen düzenlemeler ile ihraç malı taşıyan araçların ve soğutucu ünitelerin standart yakıt deposuna KDV istisnası uygulanarak teslim edilecek motorin miktarına sınırlama getiriliyor.

3.6  Yapı kooperatiflerince konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimleri istisna kapsamından çıkartılıyor.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda gerçekleştirilen düzenlemeler ile, yapılması öngörülen düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce, bina inşaat ruhsatı almış olan yapı kooperatiflerince, üyelerine yapılan konut teslimleri hariç, konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimleri istisna kapsamından çıkartılmaktadır. Yasalaşması durumunda düzenlemenin yürürlük tarihi 01.01.2010 olacaktır.

4.    4760 Sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

İhraç malı taşıyan araçların ve soğutucu ünitelerin standart yakıt deposunda ÖTV istisnası uygulanarak teslim edilecek akaryakıt miktarına sınırlamalar getirilmektedir. Düzenlemeye ilişkin detaylar tasarının tam metninden incelenebilir. ÖTV Kanununa ekli (IV) sayılı listedeki 8517.12.00.00.11 G.T.İ.P. numaralı malların ithalinde veya yurt içinde üreticileri tarafından tesliminde (IV) sayılı listedeki orana göre hesaplanacak olan vergi tutarının, her bir adet mal için 40 TL olarak hesaplanacak asgari maktu vergiden düşük olması halinde, her bir adet mal için 31.12.2013 tarihine kadar 40 TL vergi ödenmesi tasarı ile düzenlenmektedir.

5.    488 Sayılı Damga Vergisi Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

Damga Vergisi Kanununa ekli (2) sayılı tablonun “IV-Ticari ve medeni işlerle ilgili kağıtlar” başlıklı bölümüne eklenecek fıkra ile tarım ürünleri lisanslı depoculuk sisteminin teşvik edilmesi amacıyla, mudi ile lisanslı depo işletmesi arasında düzenlenen sözleşmelerin ve ürün senedinin damga vergisinden istisna tutulması tasarlanmaktadır.

6.    213 Sayılı Vergi Usul Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

Elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim ve formlara ilişkin olarak süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formların, belirlenen sürelerin sonundan itibaren 15 gün içinde verilmesi halinde kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezasının dörtte bir, takip eden 15 gün içerisinde verilmesi halinde ise yarı oranında uygulanması ön görülmektedir.

Ayrıca beyannamelerini vermeyenlere, sadece mükerrer 355. Maddede yer alan cezanın kesilmesi, hem beyanname vermemekten hemde beyannamelerini elektronik ortamda vermemekten ötürü iki defa ceza kesilmemesi hükme bağlanmaktadır.

7.    6183 Sayılı Kanunda Öngörülen Düzenlemeler

Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunu 77 inci ve 88 inci maddelerinde gerçekleşecek düzenlemeler ile resmi sicile kayıtlı menkul malların haczi için tahsil dairelerince düzenlenen haciz bildirilerinin, bu kayıtların tutulduğu kurumlara elektronik ortamda tebliğ edilebilmesine ve bu bildirilere verilecek cevapların da elektronik ortamda alınabilmesine olanak sağlanmakta, elektronik ortamda yapılacak tebligatlar ve bu tebligatlara verilecek cevapların elektronik ortamda alınmasına ilişkin usul ve esasları belirleme konusunda Maliye Bakanlığına yetki verilmekte, kamu alacaklarının takibi için tahsil dairelerince gayrimenkullerin kayıtlı oldukları sicillere işlenmek üzere tebliğ edilecek haciz bildirilerinin elektronik ortamda da tebliğ edilmesini ve cevapların elektronik ortamda alınmasını sağlamak amacıyla Maliye Bakanlığına yetki verilmektedir.

8.    5746 Sayılı Ar-Ge Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda Öngörülen Düzenlemeler

5746 sayılı kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesine “uluslararası fonlarca” ibaresinden sonra gelmek üzere “ya da teknoloji geliştirme projesi anlaşmaları kapsamında uluslararası kurumlardan Ar-Ge projelerini desteklemek amacıyla fon veya kredi kullanan kurum ve kuruluşlarca” ibaresi eklenmiştir.

9.    6762 Sayılı Türk Ticaret Kanununda Öngörülen Düzenlemeler

6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 404 üncü maddesine eklenecek fıkra ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 19 uncu maddesine göre yapılacak bölünmelerde, ayın karşılığı olan hisse senetlerinin şirketin tescilinden itibaren iki yıl geçmeden başkalarına devri yasağı hükmünün uygulanmayacağı öngörülmektedir.

Yukarıda tasarının belli başlı 9 kanuna getirdiği düzenlemeleri açıklamaya çalıştık. Tasarıda ayrıca sirkülerimiz kapsamında detaylandırılmayan aşağıdaki kanunlara ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.

- 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun

- 1606 sayılı Bazı Dernek ve Kurumların Bazı Vergilerden, Bütün Harç ve Resimlerden Muaf Tutulmasına İlişkin Kanun

- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu

- 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunu

- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu

- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu

- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu

- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu

- 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu

Tasarı kanun olarak yayınlandığında daha detaylı olarak sunulacaktır.

Kanun Tasarısına ulaşmak için tıklayınız.


Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye.

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.