VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2009/52

KONU: 5838 Sayılı Kanun ile Çekler ve Hurdaya Çıkarılacak Araçlar Hakkında Yapılan Düzenlemeler

28.02.2009 tarih ve 27155 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5838 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 3167 sayılı “Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun” ile 6762 sayılı “Türk Ticaret Kanunu” nda değişiklikler yapılmış ve Geçici 2 madde ile hurdaya ayrılacak motorlu araçlar hakkında yapılacak işlemeler ile vergi ve cezalarının kaldırılması hakkında aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.

1. 31.12.2009 tarihine kadar çeklerin üzerinde yazılı keşide tarihinden önce, ödenmek üzere muhatap bankaya ibrazı geçersiz kabul edilmiştir.

2. Keşideci, çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğı iddiası ile muhatabı çeki ödemekten men edemeyecektir.

3. 1979 veya daha eski model motorlu taşıtların 28.02.2009 ila 30.06.2010 tarihleri arasındaki dönemde; 5838 sayılı Kanun’un Geçici 2. maddesindeki şartlarla hurdaya çıkarılması halinde 31.12.2009 tarihine kadar tahakkuk etmiş ve ödenmemiş motorlu taşıt vergileri, gecikme zammı, faizi ve cezaları ile 31.12.2008 tarihine kadar tescil plakasına kesilen idari para cezaları terkin edilecektir.

Konular hakkında yapılan yasal düzenlemeler aşağıdaki gibidir.

1. Çekler Muhatap Bankalara Keşide Tarihinden Önce Ödenmek Üzere İbraz Edilemeyecektir

5838 sayılı Kanun’un 18. maddesi ile 3167 sayılı “Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanuna” aşağıdaki Geçici 2. madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 2 – 31.12.2009 tarihine kadar üzerinde yazılı keşide tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir.”

Bu madde ile ekonomik sıkıntılarla çeklerin zamanında ödenmemesi sonuncunda, ticari hayatta karşılaşılan sorunlara ve mağduriyetlere çözüm üretilmesi amaçlanmıştır.

2. Keşideci, Çekin, Kendisinin Veya Üçüncü Bir Kimsenin Elinden Rızası Olmaksızın Çıkmış Olduğu İddiası İle Muhatabı Çeki Ödemekten Men Edemeyecektir

5838 sayılı Kanun’un 32. maddesinin on dokuzuncu fıkrası ile, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Çekten Cayma” ile ilgili 711. maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlükten kaldırılan 3. fıkra hükmü aşağıdaki gibidir.

“Keşideci çekin kendisinin veya üçüncü bir kimsenin elinden rızası olmaksızın çıkmış olduğu iddiasında ise muhatabı çeki ödemekten menedebilir.”

Kanun gerekçesinde; amaç ve faydası pek belirlenemeyen bu hükmün, Türkiye’de yanlış anlamaların doğmasına, çekin niteliği ile bağdaştırılması mümkün olmayan bir uygulamanın yerleşmesine neden olduğu, ileri sürülerek karışıklık yaratmaktan başka hiç bir yarar sağlamayan ve çekin değerini düşüren bu hükmün kaldırılmasına karar verilmiştir.

3. Model Yılı 1979 ve Daha Eski Motorlu Taşıtlar 28.02.2009 – 30.06.2010 Döneminde Hurdaya Ayrılabilecektir

5838 sayılı Kanun’un Geçici 2. maddesi ile ekonomik ömrünü tamamlayan, karayolları ile trafik düzenine zarar veren taşıtların tasfiyesi planlanmıştır.

Geçici 2. maddeye göre hurdaya çıkarılacak araçların şartları kısaca aşağıda belirlenmiştir.

· Trafik tescili olan, 1979 ve daha eski model araçlar hurdaya ayrılabilir.

· İşlemler 28.02.2009 – 30.06.2010 döneminde yapılacaktır.

· Araçlar, İl Özel İdarelerine veya Makine Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK) Hurda İşletmesi Müdürlüğüne bedelsiz teslim edilmelidir.

· Araç sahiplerinin (gerçek ve tüzel kişi) yük ve yolcu taşımacılığı dışında bilanço esasına göre defter tutmayı gerektiren başka bir ticari ve mesleki mükellefiyetleri bulunmamalıdır.

· Yukarıdaki şartlarla hurdaya çıkan araçla ilgili olarak 31.12.2009 tarihine kadar tahakkuk etmiş ve ödenmemiş olan;

- Motorlu Taşıt Vergileri, (MTV)

- MTV Gecikme Zammı,

- MTV Gecikme Faizi,

- Vergi Cezası,

- 31.12.2008 Tarihine kadar Tescil Plakasına kesilen idari para cezaları,

terkin edilecektir.

· Hurda işlemleri ve buna ilişkin düzenlenecek kağıtlar her türlü vergi resim ve harçtan müstesnadır.

· Geçici 2. madde kapsamında yapılan motorlu taşıt teslimlerine ilişkin olarak Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30/a bendi uygulanmaz. Diğer bir ifade ile bu araçların alış vesikalarında gösterilen KDV tutarları ile ilgili herhangi bir düzeltme yapılmayacaktır.

· Noter satış senedi ile araç sahibi olanlar 31.12.2009 tarihine kadar kayıt ve tescil işlemlerini tamamlamaları halinde madde hükmünden yararlanabileceklerdir.

· Tescil kayıtları silinen taşıtlar üzerinde 6183 sayılı AATUHK’ya göre tatbik edilmiş hacizler kaldırılır.

· Gerçeğe aykırı bildiriminde bulunanlar ile ilgili kurumlara teslim ettikleri taşıtları taşıt vasfını kaybettirecek şekilde kullanılmaz hale getirmeyenler, Türk Ceza Kanunu’nun 206 ve 257. maddelerine göre cezalandırılırlar.

· Maddede, noter satışı yapılan taşıtlar ile mevcudiyeti olmayan kayıp ve çalınan taşıtlar hakkında da düzenlemeler yapılmıştır.

Geçici 2. madde metni aynen aşağıdaki gibidir.

“GEÇİCİ MADDE 2 – İlgili trafik sicilinde adlarına kayıt ve tescilli bulunan, model yılı 1979 veya daha eski olan motorlu taşıtlarını; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30/6/2010 tarihine kadar ilgili yönetmelik hükümleri gereğince kayıt ve tescillerinin silinmesi ve hurdaya çıkarılması suretiyle il özel idarelerine bedelsiz olarak teslim edenler adına veya 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 33 üncü maddesinin beşinci fıkrasında düzenlenen uygulama çerçevesinde Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK) Hurda İşletmesi Müdürlüğüne ait hurda müdürlüklerinden herhangi birine teslim eden gerçek ve tüzel kişilerden, yük ve yolcu taşımacılığı dışında bilanço esasına göre defter tutmayı gerektiren başkaca ticari veya mesleki faaliyetten dolayı mükellefiyeti bulunmayanlar adına, hurdaya çıkarılan taşıta ilişkin olarak 31/12/2009 tarihine kadar tahakkuk etmiş ve ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve 31/12/2008 tarihine kadar tescil plakasına kesilen idari para cezaları terkin edilir.

Motorlu taşıtlarını noter satış senediyle veya kamu kurum ve kuruluşlarından satın alıp ilgili trafik tescil kuruluşunda adlarına kayıt ve tescil ettirmemiş olan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yük ve yolcu taşımacılığı dışında bilanço esasına göre defter tutmayı gerektiren başkaca ticari veya mesleki faaliyetten dolayı mükellefiyeti bulunmayan gerçek ve tüzel kişiler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31/12/2009 tarihine kadar kayıt ve tescil işlemlerini tamamlayarak bu maddenin öngördüğü diğer şartları da yerine getirmeleri halinde bu madde hükmünden yararlanabilirler.

Bu madde kapsamında trafik tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların, adlarına tescil kaydı bulunanlar tarafından ilgili kurumlara teslimi ile il özel idarelerinin bu kapsamda teslim aldıkları hurda taşıtların satışından elde ettikleri kazançlar ve bu faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır, bu madde kapsamında yapılan motorlu taşıt teslimlerine ilişkin olarak 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 30 uncu maddesinin (a) bendi hükmü uygulanmaz.

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla mevcut olmayan veya herhangi bir nedenle motorlu taşıt vasfını kaybetmiş olup model yılı 1998 ve daha eski olan taşıtların, bu durumlarının kanaat verici belgelerle tevsik edilmesi veya ilgili trafik tescil kuruluşu nezdinde adlarına kayıtlı olanlar tarafından yazılı bildirimde bulunulması halinde, bu taşıtlara ait motorlu taşıtlar vergilerinin 1/4’ünün 31/12/2009 tarihine kadar ödenmesi şartıyla, kalan vergi aslı, gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçilir ve ödemeyi müteakip trafik tescil kayıtları silinir. Bu fıkra kapsamında trafik tescil kayıtları silinen motorlu taşıtların daha sonra bulunması veya varlığının tespiti halinde, terkin tarihi itibarıyla trafik tescil kaydı yapılır. Bu takdirde terkin edilen vergi ve diğer amme alacakları ayrıca bir işleme gerek olmaksızın bulundukları veya tespit edildikleri yılın Ocak ayında motorlu taşıtlar vergisi adıyla tahakkuk etmiş sayılır ve Ocak ayının son günü vade tarihi kabul edilerek takip ve tahsil edilir. Bulunan veya varlığı tespit edilen taşıtın noter satış senediyle veya kamu kurum ve kuruluşlarından satın alındığının tevsiki halinde taşıt, satış tarihi itibarıyla alıcı adına tescil edilir ve alıcı adına motorlu taşıtlar vergisi mükellefiyeti tesis edilir.

5/7/2003 tarihinden önce çalınan motorlu taşıtlara ilişkin, çalınma tarihinden bulunma tarihine kadar, henüz bulunmadıysa 5/7/2003 tarihine kadar olan vergilendirme dönemlerine ait olup bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ödenmemiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile bu vergiye ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve tescil plakasına kesilen idari para cezaları terkin edilir.

3/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 20 nci maddesinin, 21/5/1997 tarihli ve 4262 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile değiştirilen (d) bendinin yürürlük tarihinden önce, noterler vasıtasıyla satışı yapılan motorlu taşıtlar için, noter satış senedinin düzenlendiği tarihten sonra satıcılar adına tahakkuk eden motorlu taşıtlar vergileri, gecikme zamları, gecikme faizleri ile vergi cezaları, taşıtın 31/12/2009 tarihine kadar alıcısı adına tescili kaydıyla, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen düzeltme zamanaşımı hükümlerine tabi olmaksızın düzeltilir. Motorlu taşıtlar vergisinde düzeltme yapılan bu taşıtlarla ilgili olarak 31/12/2003 tarihinden önce tescil plakasına kesilen idari para cezalarının tahsilinden vazgeçilir. Bu fıkra kapsamına giren amme alacaklarına karşılık bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş tutarlar red ve iade edilmez. Bu hüküm, bu fıkra kapsamına giren taşıtlardan, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce alıcısı adına tescil edilmiş olanlar için de uygulanır.

Bu madde hükmünden gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak suretiyle yararlananlar, bu fiilleri başkaca bir suç teşkil etmediği takdirde 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi gereğince, il özel idareleri ve MKEK Hurda İşletmesi Müdürlüğünce bu madde hükmüne göre teslim alınan taşıtları, taşıt vasfını kaybettirecek şekilde kullanılamaz hale getirmeyenler ile bu hususa ilişkin gerekli tedbirleri almayanlar aynı Kanunun 257 nci maddesi gereğince cezalandırılır.

Bu madde kapsamında tescil kayıtları silinen motorlu taşıtlara ait daha önce ödenmiş olan motorlu taşıtlar vergisi ile buna ilişkin gecikme zammı, gecikme faizi, vergi cezaları ve idari para cezaları red ve iade edilmez. Tescil kayıtları silinen bu taşıtlar üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tatbik edilmiş olan hacizler kaldırılır.

Dördüncü fıkra gereğince trafik tescil kayıtları silinecek taşıtların, motorlu taşıt vasfını kaybettikleri haller ile mevcut olmadıklarının kabul edileceği durumları tespite ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, İçişleri ve Maliye bakanlıkları müştereken yetkilidir.”

5838 sayılı Kanuna ulaşmak için tıklayınız.

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye.

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.