VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2009/49

KONU: 5838 Sayılı Kanun İle Damga Vergisi Kanunu ve Harçlar Kanununda Yapılan Yeni Düzenlemeler

28.02.2009 tarih ve 27155 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5838 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile Damga Vergisi Kanunu’nda ve Harçlar Kanunu’nda yapılan değişiklikler bu sirkülerimizin konusunu oluşturmaktadır.

Yapılan yeni düzenlemeler özet olarak aşağıdaki gibidir.

- Damga Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklik

· Elektronik ortamda birlikte verilen muhtasar beyanname ve sigorta bildirgesinden sadece muhtasar beyanname için 20.- TL. Damga Vergisi alınacaktır.

- Harçlar Kanununda Yapılan Değişiklikler

· Kat irtifakı tesis edilmiş gayrimenkullerin devir ve iktisabında, tapu harcının, alım-satımda ödenen bedel üzerinden hesaplanmasına yönelik uygulamaya açıklık getirilmiştir.

· Satış vaadi sözleşmeleri ile irtifak hakkı tesisi vadi sözleşmelerinin tapu siciline şerhinde; sözleşmede yazılı bedel üzerinden binde 5,4 harç alınacak olup, sözleşmede yazılı olan bedele parantez içi hüküm ile, bu bedelin sözleşmeye konu gayrimenkulun emlak vergisi değerinden az, emlak vergisi değerinin iki katından çok olamayacağı şeklinde sınırlama getirilmiştir.

· Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin 13/a ve 13/c fıkralarına göre arazi ve arsa üzerine yeniden inşa olunacak binaların tescilinde nispi olarak alınan harçlar maktu esasa göre alınacak olup bu harçların beyanname verme suretiyle tahsiline son verilmiştir.

· Gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde, tesis ve devir için ödenen bedel üzerinden alınacak verginin, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin iki katından çok olamayacağı hüküm altına alınmıştır

· Bakanlar Kurulu’nun yetkisi; maktu harçları yarısına, nispi harçları ise Kanun’la belirlenen oranların onda birine kadar indirme şeklinde değiştirilmiştir.

· Gayrimenkullerin Emlak Vergisi Kanunu’nda belirtilen süre içinde cins tashihlerinin tapuda gösterilmemesi halinde, harcın % 50 fazlası ile alınması hakkındaki hüküm yürürlülükten kaldırılmıştır.

· Harçlar Kanununa bağlı 4 sayılı tarifenin 13/a ve c maddelerinde yapılan değişikliğe paralel olarak 5838 sayılı Kanuna eklenen Geçici 6. madde ile 28.02.2009 tarihinden önce cins tashihi yapılmamış arsa ve arazi üzerine inşa edilmiş binalar ile her nevi cins ve kayıt tashihinde de yeni maktu vergilerin uygulanacağı ve ayrıca bunlarla ilgili olarak vergi cezası ve gecikme faizi aranmayacağı, buna mukabil 28.02.2009 tarihinden önce tahsil edilmiş tutarların iade edilmeyeceği, tarh ve tahakkuk ettirilmiş olan harçların takip ve tahsiline devam edileceği açıklanmıştır.

Damga Vergisi ve Harçlar Kanunu’nda yukarıda özet olarak açıkladığımız hususların madde metinleri ile değişiklikleri aşağıdaki gibidir.

1. Damga Vergisi Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

5838 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun “IV- Makbuzlar ve Diğer Kağıtlar” başlıklı bölümünün ikinci fıkrasının sonuna aşağıdaki bent eklenmiştir.

“f) Elektronik ortamda birlikte verilen muhtasar beyanname ve sigorta prim bildirgesinden sadece muhtasar beyanname için 20 TL”

Yapılan bu değişiklikle elektronik ortamda muhtasar beyanname ile sigorta prim bildirgesinin birlikte verileceği yönünde çalışmaların olduğu, böyle bir düzenleme olması durumunda sadece muhtasar beyanname için 20 TL damga vergisi hesaplanacağı hükme bağlanmıştır.

Halen mevcut uygulamada muhtasar beyanname ve sigorta prim bildirgeleri ayrı ayrı verilmektedir. Muhtasar beyanname için 16,90 TL ve sigorta prim bildirgesi için ise 12,50 TL Damga Vergisi ödenmesine devam edilecektir.

2. Harçlar Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler

2.1 Kat irtifakı tesis edilmiş gayrimenkullerin devir ve iktisabında, harç matrahı devir ve iktisap bedelidir

5838 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle Harçlar Kanunu’nun 63. maddesinin ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Kat irtifaklı gayrimenkul devir ve iktisaplarında harç, devir ve iktisap bedelinin tamamı üzerinden hesaplanır.”

Bu hükümle, kat irtifaklı gayrimenkul devir ve iktisaplarında ödenecek tapu harcının alım satımda ödenen bedel üzerinden hesaplanmasına yönelik uygulamaya açıklık kazandırılmıştır.

2.2 Satış vaadi sözleşmeleri ile irtifak hakkı tesisi vaadi sözleşmelerinin, tapu tescil harç tutarının hesabında, harç matrahına sınırlama getirilmiştir

5838 sayılı Kanun’un 17.maddesi ile Harçlar Kanunu’nun (4) sayılı tarifesinin “I-Tapu işlemleri” başlıklı bölümünün 12 numaralı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Satış vaadi sözleşmeleri ile irtifak hakkı tesisi vaadi sözleşmelerinin tapu siciline şerhinde, sözleşmede yazılı bedel üzerinden (Bu bedel, sözleşmeye konu gayrimenkulün emlak vergisi değerinden az, emlak vergisi değerinin iki katından çok olamaz) bedelsiz olanlarında emlak vergisi değeri üzerinden (Binde 5,4)”

Bu değişiklikle sözleşmede yazılı bedel ile emlak vergisi kayıtlı değerinden yüksek olanından harç alınması uygulanmasına son verilmiştir. Yeni hükümle, satış vaadi sözleşmeleri ile irtifak hakkı tesisi vaadi sözleşmelerinin tapu siciline şerhinde, tapu harcının sözleşmede yazılı bedel üzerinden hesaplanacağı ancak bu bedele, sözleşmeye konu gayrimenkulün emlak vergisi değerinden az, emlak vergisi değerinin iki katından çok olamayacağı sınırlaması getirilmiştir.

2.3 Cins tashihi ile ilgili tapu işlemlerinde maktu harç alınacaktır

5838 sayılı Kanunun 17. maddesi ile Harçlar Kanunu’nun (4) sayılı tarifesinin “I-Tapu işlemleri” başlıklı bölümünün 13 numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“a) Arsa ve arazi üzerine inşa olunacak bina vesair tesislerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm vesair tesis için) 100 TL

Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm için) 50 TL

Tapu siciline tescil yapılmaması halinde de bu harcın tahsili aynı esaslar dahilinde yürütülür.”

“c) (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde (her bir işlem için) 50 TL.

olarak belirlenmiştir.

Yapılan bu düzenleme ile Harçlar Kanunu’nun (4) sayılı tarifesinin 13/a ve 13/c fıkraları kapsamında nispi oranlar ile beyanname verme suretiyle harç tahsil edilmesi uygulamasına son verilmiştir. Yapılan değişikliğe göre daha önce nispi esasa göre tahsil edilen harçlar 28 Şubat 2009 tarihinden itibaren maktu esasa göre harca tabi tutulacaktır.

Yukarıdaki değişikliğe paralel olarak 5838 sayılı Kanuna Geçici 6. madde eklenmek suretiyle 28 Şubat 2009 tarihinden önceki cins tashihi işlemlerine de maktu harç uygulanacağı, ceza uygulanmayacağı ve gecikme zammı aranmayacağı hükme bağlanmıştır.

2.4 Gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devri için ödenen bedel, gayrimenkulun Emlak Vergisi Değerinin iki katından çok olamayacaktır

5838 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile Harçlar Kanunu’nun (4) sayılı tarifesinin “I-Tapu işlemleri” başlıklı bölümünün 20 numaralı fıkrasının (e) bendi ise şu şekilde değiştirilmiştir;

“e) Gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre yapılan kat irtifakları hariç olmak üzere) tesis ve devir için ödenen bedel (Bu bedel, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin iki katından çok olamaz) üzerinden devir alan için (Binde 15)”

Bu değişiklikle gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde tesis ve devir için ödenen bedelin üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin iki katından çok olamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu suretle harca tabi tutulacak değere sınır getirilmiştir.

2.5 Bakanlar Kurulunun Yetkisi

5838 sayılı Kanun’un 32. maddesinin 9. bendiyle Harçlar Kanunu’nun mükerrer 138. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan Bakanlar Kurulunun yetkisi ile ilgili “maktu harçları yarısına kadar, nispi harçları ise bu fıkra ile artırılmadan önceki seviyelerine indirmeye,” ibaresi “maktu harçları yarısına, nispi harçları ise Kanunla belirlenen oranların onda birine kadar indirmeye,” şeklinde değiştirilmiştir.

2.6 Yürürlükten Kaldırılan Hüküm

5838 sayılı Kanun’un 32. maddesinin (18.) fıkrası ile 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun (4) sayılı tarifesinin sonunda yer alan “Bu tarifenin 13 numaralı bendinin (a) ve (c) fıkralarında belirtilen işlemlerden emlak vergisi bildirimi verilmesini gerektirenlerin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nda yazılı bildirim verme süresi sonuna kadar tapuda gösterilmemesi halinde harç % 50 fazlasıyla alınır.” hükmü yürürlükten kaldırılmıştır.

2.7 Tapuda yapılacak olan 28.02.2008 tarihinden önceki döneme ait cins ve kayıt tashihi işlemleri ile ilgili Geçici 6. madde hükmü getirilmiştir

5838 sayılı Kanuna eklenen Geçici 6. madde ile; Harçlar Kanununa bağlı 4 sayılı tarifenin 13/a ve 13/c fıkralarına göre tahsil edilen harçların maktu esasa göre alınması ve 13/a bendi kapsamındaki cins tashihi harçlarının beyanname verilmesi suretiyle uygulanmasına son verilmesi ile ilgili değişikliklerin 28.02.2009 tarihinden önce;

- Cins tashihi yapılmamış arsa ve arazi üzerine inşa olunan bina vesair tesislerin tescilinde,

- Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nın görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde,

- Bunların dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde de

uygulanacağı ve bunlarla ilgili olarak ayrıca vergi cezası ve gecikme faizi aranmayacağı hüküm altına alınmıştır. Geçici 6. maddeye göre, 28.02.2009 tarihinden önce tahsil edilmiş tutarlar iade edilmeyecek, bu tarihten önce tarh ve tahakkuk ettirilmiş olan harçların takip ve tahsiline devam edilecektir.

5838 sayılı Geçici 6. madde metni aynen aşağıdaki gibidir.

“GEÇİCİ MADDE 6 – Bu Kanun’la 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun (4) sayılı tarifesinin “I-Tapu İşlemleri” başlıklı bölümünün (13) numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde yapılan değişiklik ile aynı tarifenin sonunda yer alan hükmün kaldırılmasına yönelik düzenleme, bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce; cins tashihi yapılmamış arsa ve arazi üzerine inşa olunan bina vesair tesislerin tescili ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde ve bunların dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde de uygulanır ve ayrıca vergi cezası ve gecikme faizi aranmaz. Ancak, bu Kanunun yayımı tarihinden önce tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez, tarh ve tahakkuk ettirilmiş olan harçların takip ve tahsiline devam edilir.”

Yapılan yukarıdaki düzenlemeler ile cins değişikliği işlemine ilişkin vatandaşlar üzerindeki mali külfet hafifletilerek, kayıt dışında bulunan gayrimenkullerin kayda alınmasına yönelik teşvik edici adım atılmıştır.

5838 sayılı Kanuna ulaşmak için tıklayınız.

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye.

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.