Numara : 210
Tarih : 17.12.2008

VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2008/210

Konu: 5811 Sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanuna İlişkin 1 Seri No.lu Genel Tebliğ Yayınlandı.
 

“Varlık Barışı” olarak anılan 5811 Sayılı “Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun”un Resmi Gazete’de yayınlandığını ve kanun ile ilgili açıklamaları 2008/199 sayılı sirkülerimiz ile duyurmuştuk.

Bu defa, 06.12.2008 tarih ve 27076 Sayılı Resmi Gazete’de söz konusu 5811 Sayılı Kanuna ilişkin 1 Seri No.lu Genel Tebliğ yayınlanmış olup, aşağıdaki konular hakkında uygulama açıklamaları yapılmıştır.

1. Seri No.lu Tebliğin Konuları

1. Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanunun Kapsamı

2. Tanımlar

2.1 Banka ve aracı kurumlar

2.2 Yurt dışında sahip olunan varlıkların ispatında kullanılacak kanaat verici belgeler

- Devlet tarafından veya devlet güvencesinde tutulan kayıt ve siciller

- Diğer kanaat verici belgeler

2.3 Taşınmazlar

3. Uygulama Esasları

3.1 Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin bildirim, beyan ve verginin ödenmesi

- Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin bildirim ve beyan

- Yurt dışında sahip olunan varlıkların bildirimi üzerine banka veya aracı kurumlarca yapılacak işlemler

- Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin verginin ödenmesi

3.2 Türkiye’de sahip olunan varlıklara ilişkin beyan ve verginin ödenmesi

3.3 Şirketlerin kanuni temsilcileri, ortakları veya vekilleri adına görünen varlıkların durumu

3.4 Varlıkların bildirim ve beyan değeri

3.5 Bildirilen veya beyan edilen varlıkların yasal defter kayıtlarına intikal ettirilmesi

- Yurt dışında sahip olunan varlıkların kayıtlara intikali

- Türkiye’de sahip olunan varlıkların kayıtlara intikali

- Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerce yapılacak işlemler

- Serbest Meslek Kazanç Defteri ile İşletme Hesabı esasına göre defter tutan mükelleflerce yapılacak işlemler

- Defter tutma yükümlülüğü bulunmayanlar tarafından yapılacak işlemler

3.6 Gider ve amortisman uygulaması

4. Yurt Dışında Sahip Olunan Varlıkların Türkiye’ye Getirilmesi

5. Bildirim ve Beyanın Vergi İncelemesi Karşısındaki Durumu

5.1 İnceleme ve tarhiyat yapılmayacak haller

5.2 Kapsama girmeyen inceleme ve tarhiyatlar

5.3 Bildirim ve beyan dışındaki nedenlerle yapılacak incelemelere ilişkin tarhiyatlar ve mahsup

- Bildirim ve beyan dışındaki nedenlerle yapılacak incelemelerde aynı fiilden kaynaklanan tarhiyatlar ve mahsup

- Bildirim ve beyan dışındaki nedenlerle yapılacak incelemelerde ayrı fiillerden kaynaklanan tarhiyatlar ve mahsup

5.4 Ortaklar cari hesabında yer alan borçların durumu

5.5 Vergi farkları ve diğer vergiler

5.6 Kanun’un 3. maddesinin beşinci fıkra hükmünden yararlanma şartları (Vergi İnceleme bağışıklığı şartları)

- Yurt dışında sahip olunan varlıklara ilişkin şartlar

- Türkiye’de sahip olunan varlıklara ilişkin şartlar

- Bilanço esasına göre defter tutan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri

- Serbest Meslek Kazanç Defteri ile İşletme Hesabı esasına göre defter tutan mükellefler

- Defter tutma yükümlülüğü bulunmayan mükellefler

6. Kanun Kapsamında Yapılacak Taleplerin Yerine Getirilme Zorunluluğu

7. Yurt Dışından Elde Edilen Kazançlara İlişkin İstisna Uygulaması

7.1 İstisna uygulamasından yararlanacak olanlar

7.2 İstisna kapsamında bulunan yurt dışı kazançları

7.3 İstisna uygulamasının şartları

7.4 İstisna uygulamasına konu yurt dışı kazançların beyanı

5811 Sayılı Kanuna ait 1 Seri No.lu 12 sahifelik tebliğde, yukarıdaki konular hakkında örnekler ile açıklamalar yapılmıştır.

1. Seri No.lu Tebliğin Ekleri

Tebliğin, mükelleflerin başvurularında kullanacağı aşağıda belirtilen 4 adet eki vardır.

- Ek: 1 Bankalara yapılacak bildirme ilişkin form

Bu form dilekçe, yurt dışında bulunan varlıkların bankalara bildirilmesinde kullanılacaktır.

- Ek: 2 Yurt dışında sahip olunan varlıklar için vergi dairelerine verilecek beyanname

Bu beyanname; yurt dışında bulunan varlıkların banka yerine vergi dairesine bildirimi tercih eden mükelleflerce kullanılacaktır.

- Ek: 3 Aracı kurumlara yapılacak bildirime ilişkin form

Bu form yurt dışındaki varlıklarını aracı kurumlar vasıtasıyla beyan edecek mükelleflerce kullanılacaktır.

- Ek: 4 Banka ve Aracı kurumlarca sorumlu sıfatı ile verilecek beyanname

Bu beyanname yurt dışı varlıklar ile ilgili olarak Banka ve Aracı Kurumların sorumlu sıfatı ile tevkif ettikleri vergilerin ilgili vergi dairesine bildirilmesi için kullanılacaktır.

- Ek: 5 Yurt içinde sahip olunan varlıklar için vergi dairelerine verilecek beyanname

Bu beyanname, gerçek ve tüzel kişilerin yurt içinde bulunan varlıklarının vergi dairesine beyanı için kullanılacaktır.

1. Seri No.lu Tebliğ Hakkında Özet Açıklamalar

- 5811 Sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun Kapsamında;

• 01/10/2008 tarihi itibarıyla gerçek veya tüzel kişilerce sahip olunan ve yurt dışında bulunan para, döviz, altın, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının yurda getirilerek ekonomiye kazandırılması ile taşınmazların kaydedilmesine, (üzerinden % 2 oranında vergi ödenmek suretiyle)

• Yurt içinde bulunan ancak 01/10/2008 tarihi itibarıyla işletmelerin öz kaynakları içinde yer almayan bu türden varlıkların banka veya aracı kurumlardaki hesaba yatırılarak işletmelere sermaye olarak konulmasına, (üzerinden %5 oranında vergi ödenmek suretiyle)

• Bazı yurt dışı kazançların gelir veya kurumlar vergisinden istisna edilmesine

yönelik usul ve esaslara ilişkin açıklamalar 1 No.lu Tebliğin konusunu oluşturmaktadır.

- Tebliğde tanımlar ve kanaat verici belgeler detaylı olarak anlatılmakta olup,

• Taşınmazların yurt dışındaki varlığının,

• Diğer varlıkların ise yurt dışında bulunduğunun ispatı zorunludur.

- Beyan edilen varlıklara ilişkin kanaat verici belgelerin gerektiğinde inceleme yetkililerine ibraz

edilmek üzere zamanaşımı süresince (5 yıl) saklanması zorunludur.

- Gerçek ve tüzel kişilerce 01.10.2008 tarihi itibariyle yurt dışında sahip olunan ve kapsama giren varlıklar, en geç 2 Mart 2009 Pazartesi akşamına kadar YTL rayiç değerleri ile;

• Ek-1’de yer alan 2 nüsha düzenlenecek dilekçe ile bankalara veya Ek-3’de yer alan dilekçe ile aracı kurumlara bildirilebileceği gibi, istenirse

• Ek-2’de yer alan beyanname ile bağlı bulunulan vergi dairelerine de beyan edebilecektir.

- Beyannamelerini elektronik ortamda veren mükelleflerin , Ek-2 beyannamelerini de 340 ve 346 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğlerinde belirtilen esaslara göre elektronik ortamda vermeleri zorunludur.

- Gerçek ve tüzel kişilerce yapılacak bildirimlerin yetkili kılınmış vekilleri veya kanuni temsilcileri tarafından yapılabilmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak bu husus bankalar ve aracı kurumlar ve vergi dairesince kontrol edilecektir.

- 01.10.2008 tarihi itibarıyle yurt dışında sahip olunan varlıklar Ek-2 beyannamesi ile bağlı bulunulan vergi dairelerine beyan edilebilecektir. Türkiye’de ikametgahı bulunmayanlar söz konusu beyannamelerini aşağıdaki vergi dairelerine vereceklerdir.

• Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü

• İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı Beyoğlu Vergi Dairesi Müdürlüğü

• İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Konak Vergi Dairesi Müdürlüğü

- Mükellefler, Türkiye’de sahip olunan varlıklardan 01.10.2008 tarihi itibariyle yasal defter kayıtlarında ve işletmelerin öz kaynaklarında yer almayan;

• Para, altın, döviz

• Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları

• Taşınmazları

22.11.2008 tarihinden itibaren en geç 2 Mart 2009 Pazartesi akşamına kadar Ek-5’de yer alan beyanname ile bağlı bulunulan vergi dairelerine beyan edeceklerdir. Ancak beyannamelerini elektronik ortamda vermek zorunda olanlar, Ek-5 beyannamelerini de 340 ve 346 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği esaslarına göre elektronik ortamda vermek zorundadırlar. Bu beyan üzerine % 5 vergi tarh edilecek ve tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenecektir.

- Varlıkların bildirim ve beyan değeri rayiç bedelidir. Rayiç bedel, söz konusu varlıkların sahiplerince bildirim veya beyan tarihi itibariyle belirlenen alım-satım bedelidir. Gerçek durumu yansıtması gerekir

- Döviz cinsinden varlıklar ise, T.C Merkez Bankası döviz alış kuru ile YTL değerlerine çevrilerek beyan ve bildirime konu edileceklerdir.

- Yurt dışında sahip olunan varlıklardan bildirilen veya beyan edilen varlıklar VUK uyarınca defter tutan mükelleflerce yasal defterlere kaydedilebilinir. Bunun için mükellefler;

• Yasal defterlerine kaydettikleri kıymetler için pasifte “Özel Fon” hesabı açacaklardır.

• Bu hesap sermayenin cüz’ü addolunacaktır.

• Sermayeye ilave dışında başka amaçla kullanılmayacaktır.

• Fon hesabında bulunan bu tutar işletmenin tasfiyesi halinde vergilendirilemeyeceği gibi gerçekleşecek devir ve bölünme hallerinde de vergilendirilmeyecektir.

• Serbest Meslek Kazanç Defteri ve İşletme Hesabı esasına göre defter tutan mükellefler söz konusu kıymetleri defterlerinde ayrıca göstereceklerdir.

• Kayıtlar, bildirilen veya beyan edilen YTL karşılığı değerleri ile yapılacaktır.

- Ancak, Türkiye’de bulunan ve 01.10.2008 tarihi itibarıyla yasal defter kayıtlarında ve işletmenin öz kaynakları arasında yer almayan varlıklar ise VUK uyarınca defter tutma yükümlülüğü bulunan mükelleflerce yasal defterlere kayıt edilmesi zorunludur. Bunun için mükellefler;

• Taşınmaz dışındaki varlıkların öncelikle banka ve aracı kurumlara yatıracaklardır.

• Varlıkları bu şekilde ispatlanan varlıklar, bu tutarlar üzerinden kayıtlara alınacaktır.

• Bilanço esasına göre defter tutanlar, kayıt ettikleri varlıklar için pasifte “Özel Fon” hesabı açacaklardır.

• Bu fon sermayenin cüz’ü addolunacak ve 6 ay içinde sermayeye ilave edilecektir.

• Bu varlıklar dönem kazancının tespitinde gelir unsuru olarak dikkate alınmayacaktır.

• Serbest Meslek Kazanç Defteri ve İşletme Hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ise, banka veya aracı kuruma yatırarak ispat ettikleri varlıklarını kanuni defterlerine kayıt edecekler ancak gelir unsuru olarak dikkate almayacaklardır.

- Defter tutma yükümlülüğü bulunmayanların ise sadece varlıklarını banka veya aracı kurumlara yatırmaları yeterlidir.

- Varlık Barışı nedeniyle ödenen vergiler hiç bir surette;

• Gider olarak dikkate alınmaz,

• Başka vergiden mahsup edilemez,

• Taşınmazlar için ise amortisman ayrılmaz,

• Beyan edilen varlıkların daha sonra elden çıkarılmasından doğan zararlar gider veya indirim konusu yapılamaz.

- Yurt dışında bulunan varlıkların,

• 01.10.2008 tarihi itibarıyle yurt dışında bulunduğunun,

• Gerçek veya tüzel kişilerce sahip olunduğunun,

belgelenmesi kaydıyla, taşınmazlar dışındaki varlıklar, beyan ve bildirim tarihinden itibaren 1 ay içinde Türkiye’ye getirilmesi veya banka veya aracı kurumlarda açılacak hesaplara transfer edilmesi gerekir.

- Yukarıda açıklanan şartları yerine getirerek beyan edilen, üzerinden vergi ödenen ve kayıtlara intikal ettirilen varlıklar nedeniyle 01.01.2008 tarihinden önceki dönemlere ilişkin hiç bir surette vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmayacaktır.

- Ancak bazı durumlarda inceleme bağışıklığı ortadan kalkar. Şöyle ki;

• Kanunun yürürlülük tarihinden (22.11.2008 tarihinden) önce başlayan vergi incelemeleri ve

• 01.01.2008 tarihinden sonraki dönemlere ilişkin vergi incelemelerine, devam edilerek gerekli tarhiyatlar yapılır.

- Tebliğe göre aşağıdaki hallerde vergi incelemesine başlanmış kabul edilmektedir.

• Mükellefler nezdinde işe başlama tutanağının düzenlenmesi,

• Vergi incelemesi için mükellefin davet edilmesi,

• Yasal defter ve belgeleri isteme yazısının tebliğ edilmiş olması,

• Matrah tesisine yönelik tutanak düzenlenmesi,

• Yasal defter ve belgelerin incelenmek üzere yetkililere ibraz edilmesi,

vergi incelemesine başlandığını göstermektedir.

Kanunun yürürlük tarihinden (22.11.2008 tarihinden) önce başlayan ve 01.01.2008 tarihinden önceki dönemlere ilişkin incelemelerde, bulunan matrah farklarından 5811 Sayılı Kanun kapsamında beyan edilen varlıklara ilişkin tutarların mahsup edilmesi söz konusu olmayacaktır.

- Ancak, 22.11.2008 tarihinden sonra başlayan ve 01.01.2008 tarihinden önceki dönemlere ilişkin incelemelerde, bulunan matrah farklarından, beyan edilen değerlere ilişkin tutarların mahsup edilmesi gerekmektedir. (Hesaplanan Geçici Vergi matrah farklarından da mahsup yapılması gerekmektedir.) Ayrı fiillerden kaynaklanan vergilerde mahsup işlemi orantı yolu ile bulunan tutarlara göre yapılacaktır. (Tebliğde konu hakkında örnekler yer almaktadır.)

- Mahsup uygulaması gelir, kurumlar ve KDV yönünden tespit edilen farklarla sınırlı olup, diğer vergilere yönelik yapılacak inceleme ve tarhiyatlar kapsama girmemektedir.

Ortaklar Cari Hesabında Yer Alan Borçlar

- İşletmelerin bilançolarında, ortaklar cari hesabında yer alan ortaklara borç tutarlarının, bankalara işletme adına yatırılmak suretiyle beyan edilmesi halinde, bahse konu borç tutarları bilançonun pasifinde açılacak “Özel Fon” hesabına kayedilerek süresinde (6 ay içinde) sermayeye ilave edilebilecektir. Bu durumda, beyan edilen tutarlar da 5811 Sayılı Kanunun 3.maddesi 5.fıkrası hükmünden yararlanabilecektir. Diğer bir ifade ile vergi inceleme bağışıklığı kazanacaktır.

Beyan Edilen Yurt Dışı Varlıklar, Aşağıdaki Durumda Vergi Bağışıklığından Yararlanamaz

- Banka veya aracı kurumlara bildirildiği veya vergi dairelerine beyan edildiği halde, 01/10/2008 tarihi itibarıyla yurt dışında bulunduğu ve sahibi olunduğuna ilişkin kanaat verici belge ile tevsik edilemeyen varlıklar nedeniyle,

- Yurt dışında bulunduğu ve sahip olunduğu bildirilen veya beyan edilen para, döviz, altın, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının, beyan veya bildirim tarihinden itibaren 1 ay içerisinde Türkiye’ye getirilmemesi veya bu sürede Türkiye’deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer edilmemesi nedeniyle

Kanunun 3. maddesinin beşinci fıkra hükmünden yararlanılmayacaktır.

Beyan Edilen, Türkiye’de Sahip Olunan Varlıklar Aşağıdaki Durumda Vergi Bağışıklığından Yararlanamaz

- Bilanço usulüne tabi mükelleflerin, özel fonları 6 ay içinde sermayeye ilave etmemesi,

- Serbest meslek kazanç defteri ve işletme hesabına göre defter tutanların, beyan ettikleri varlıklara ilişkin tutarları banka ve aracı kurumlara yatırmamaları ve defter kayıtlarına intikal ettirmemeleri,

- Defter tutma yükümlülüğü bulunmayanların, söz konusu varlıklara ilişkin tutarları ilgili banka ve aracı kurumlara yatırmamaları halinde,

5811 Sayılı Kanunun 3.maddesi 5.fıkrasından yararlanılamaz, diğer bir ifade ile vergi bağışıklığı kazanılamaz.

Yurt Dışı İstisna Kazançlar

5811 Sayılı Kanunun Geçici 1. maddesi yurt dışında elde edilen bazı kazançlara sağlanan gelir ve kurumlar vergisi istisnası ile ilgili olup, tebliğde bu hususta yapılan açıklamalar ayrı bir sirküler ile sunulacaktır.

5811 Sayılı Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılmsı Hakkında Kanuna ulaşmak için tıklayınız.

5811 Sayılı Kanuna İlişkin 1 Seri No.lu Genel Tebliğe ulaşmak için tıklayınız.

Genel Tebliğ Ekleri

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.