Numara : 208
Tarih : 4.12.2008

VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2008/208

KONU: Yerli Yatırımcıların Hisse Senedi Alım-Satım Kazançlarından Yapılacak % 0 Stopajla İlgili Açıklamaların Yer Aldığı 269 Numaralı Gelir Vergisi Tebliği
 

Yerli yatırımcıların hisse senedi alım-satım kazançlarından elde edecekleri kazançlar üzerinden yapılacak stopaj oranını 14 Kasım 2008 tarihinden geçerli olmak üzere % 10’dan % 0’a indiren düzenlemeyle ilgili açıklamaların yer aldığı 269 Seri Nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği yayımlanmak üzere Başbakanlığa gönderilmiştir. Tebliğ, 2008/14272 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile getirilen söz konusu sıfır stopaj uygulaması konusunda Gelir İdaresi Başkanlığına iletilen sorunlara ilişkin açıklamalarda bulunmaktadır.

Yapılan açıklamalar özetle aşağıdaki konulara ilişkindir:

- Menkul kıymetler yatırım ortaklıkları hisse senetleri menkul kıymetler yatırım fonları katılma belgeleri ile aynı türden menkul kıymet sınıfına dahil edilmiştir. Böylelikle, sözü edilen sıfır stopaj uygulaması dışında bırakılan menkul kıymetler yatırım ortaklıkları hisse senedi alım-satımından kaynaklanan zararların diğer hisse senetlerinden elde edilen kazançlardan mahsubu mümkün olmayacaktır. Bu çerçevede, diğer hisse senetleri alım-satımından kaynaklanan zararların da menkul kıymet yatırım ortaklıkları hisse senetlerinin alım-satım kazançlarından mahsubu mümkün değildir.

- 2008 yılı son üç aylık döneminde stopaj oranının % 0 olduğu 14/11/2008 ve sonrası tarihlerdeki işlemlerden kaynaklanan hisse senedi alım-satım zararları, stopaj oranının % 10 olduğu 14/11/2008 öncesi dönemlerin değişken getirili menkul kıymet (hisse senedi) alım-satım kazançlarından mahsup edilebilecektir. İhtiyari beyan uygulamasında da aynı esas geçerlidir.

- % 0 stopaj oranının geçerli olduğu dönemde % 10 oranının geçerli olduğu dönemdeki hisse senedi alım-satım işlemleri nedeniyle yapılan komisyon iadelerinden %10 stopaj yapılacaktır.

- Hisse senedi ödünç işlemlerinden elde edilen kazançlarda da 14/11/2008 tarihinden itibaren % 0 stopaj yapılacaktır.

Tebliğde yapılan açıklamalar aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.

1. Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Hisse Senetleri, Menkul Kıymetler Yatırım Fonları Katılma Belgelerinin Bulunduğu Menkul Kıymet Sınıfına Dahil Edilmiştir

Yerli yatırımcıların Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesi kapsamındaki hisse senedi alım-satım kazançlarından yapılacak stopaj oranını, yabancı yatırımcılara paralel olarak sıfıra indiren 2008/14272 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi, “menkul kıymetler yatırım ortaklıkları hisse senetleri” alım-satım kazançlarını bu uygulamanın dışında tutmuştur. Başka bir ifadeyle, yerli yatırımcıların menkul kıymet yatırım ortaklıkları hisse senetlerinin alım-satım kazançları üzerinden % 10 oranında stopaj yapılmaya devam edilmektedir.

Bu durum, yatırım aracı özelliği itibariyle menkul kıymet yatırım fonlarına benzemekle birlikte “hisse senedi” niteliğinde olan bu menkul kıymetlerin alım-satımından kaynaklanan zararların diğer hisse senetlerinin alım-satım kazançlarından mahsup edilip edilemeyeceği konusunda soru işareti yaratmıştır. Gelir İdaresi, özellikli hisse senedi niteliğinde olan menkul kıymet yatırım ortaklığı hisse senetlerinin sınıflandırmasını değiştirerek “yatırım fonları katılma belgeleri” ile aynı sınıfa almıştır. Böylece, menkul kıymetler yatırım ortaklığı hisse senetleri alım-satımından elde edilen zararlar ancak yine bu nitelikteki hisse senetlerinin veya yatırım fonu katılma belgelerinin alım-satım kazançlarından mahsup edilebilecektir.

Bununla birlikte, Tebliğin “2. Aynı Tür Menkul Kıymet ve Diğer Sermaye Piyasası Araçlarının Sınıflandırılması” başlıklı bölümünde yapılan açıklamada, 257 ve 258 numaralı tebliğlerle “IV. Yatırım fonları katılma belgeleri” şeklinde ifade edilen sınıflandırmanın “IV. Yatırım fonları katılma belgeleri ve yatırım ortaklıkları hisse senetleri” olarak değiştirildiği belirtilmiştir.

Bu sınıflandırmada kullanılan “yatırım ortaklıkları hisse senetleri” ifadesinin “menkul kıymet yatırım ortaklıkları hisse senetleri” olarak düzeltilmesi gerektiği görüşündeyiz. Çünkü 2008/14272 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesinde % 0 stopaj kapsamı dışında tutulan hisse senetleri, “menkul kıymetler yatırım ortaklıkları hisse senetleri”dir. Tebliğin ilgili bölümünde, bu ayrıntıya yer verilmeksizin, “yatırım ortaklıkları hisse senetleri” ifadesine yer verilmesi, gayrimenkul yatırım ortaklıkları hisse senetleri ile girişim sermayesi yatırım ortaklıkları hisse senetlerinin de yatırım fonu katılma belgeleri ile aynı sınıfta yer aldığı dolayısıyla da bu nitelikteki hisse senetleri alım-satımından kaynaklanan zararların menkul kıymet yatırım ortaklığı hisse senetlerinde olduğu gibi diğer hisse senetlerinin kazancından mahsup edilemeyeceği anlamına gelecektir.

Tebliğde bu sınıflandırmaya dayanak olarak gösterilen Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (8) numaralı fıkrası ile 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında da “menkul kıymetler yatırım ortaklıkları” ifadesi kullanılmıştır. Bunların dışındaki yatırım ortaklılarına özgü ayrı bir düzenlemeden söz edilmemiştir. Dolayısıyla, gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve girişim sermayesi yatırım ortaklıkları hisse senetlerinin alım-satım kazançlarından 14/11/2008 tarihi ve sonrasında % 0 stopaj yapılacağı gibi bu nitelikteki hisse senetlerinden kaynaklanan alım-satım zararlarının diğer hisse senetleri alım-satım kazançlarından mahsup edilebilmesi gerekir.

Bu uygulamaya aykırı sonuç doğuracak söz konusu sınıflandırma değişikliğinin bir hatadan kaynaklandığını ve Gelir İdaresince düzeltileceğini düşünüyoruz.


2. Stopaj Oranı Farklılığının Zarar Mahsubu ve İhtiyari Beyana Etkisi

2.1. Üçer Aylık Dönemlerde Zarar Mahsubu

Ekim –Aralık 2008 vergilendirme döneminde yapılan işlemlere ilişkin stopaj matrahının belirlenmesinde, % 0 stopajın uygulanmaya başlandığı 14/11/2008 tarihinden itibaren yapılan işlemlerden kaynaklanan zararların 1/10 – 13/11/2008 tarihleri arasındaki işlemlerden kaynaklanan kazanca mahsubundan sonra stopaj matrahı belirlenecektir. Başka bir ifadeyle, sıfır stopaj uygulaması vergiden istisna etme anlamına gelmediğinden, sıfır stopajın geçerli olduğu dönemdeki zarar % 10 stopajın geçerli olduğu dönemdeki kazançtan mahsup edilerek son üç aylık dönemin stopaj matrahı belirlenecektir.

Konuya ilişkin olarak tebliğde yer verilen örnek aşağıdaki gibidir.

Örnek 1: Bay (A)' nın, (X) Bankası aracılığıyla yaptığı hisse senedi alım-satım işlemlerinden elde ettiği kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.

(YTL)

Tarih

Açıklama

Tevkifat Matrahı

Tevkifat Oranı (%)

Vergi

10.10.2008

Kar

300

     10

30

12.11.2008

Zarar

-80

10

-

16.11.2008

Zarar

-200

0

-

24.11.2008

Kar

70

0

-

2008/14272 sayılı B.K.K. öncesi dönem karı : 220 YTL

Tevkifat oranı : %10

2008/14272 sayılı B.K.K. sonrası dönem karı : -130 YTL

Tevkifat oranı : % 0

Toplam kar : 90 YTL

Hesaplanan vergi (90YTL x % 10=) : 9 YTL

Dikkat edileceği üzere örnekte, stopaj matrahının (toplam kâr) hesabında, gerek sıfır stopaj öncesi gerekse sonrası döneme ait kâr ve zarar konsolide edilerek stopaj matrahı 90 olarak belirlenmiştir.

2.2. İhtiyari Beyanda Uygulanacak Vergi Oranı

2008 yılı gelirlerine ilişkin olarak geçmişe yönelik zarar mahsubunu yapabilmek amacıyla gerçek kişi bireysel yatırımcılar tarafından ihtiyari beyanname verilmesi durumunda kıst uygulaması yapmak gerekmektedir. Buna göre, sıfır stopaj öncesi elde edilen gelirlere % 10, 14/11/2008 tarihinden itibaren elde edilen gelirlere % 0 oranı uygulanmak suretiyle iade alınabilecek vergi tutarı belirlenecektir.

Konuya ilişkin olarak tebliğde yer alan örnekler aşağıdaki gibidir (örneklerde yer verilen “yatırım ortaklığı hisse senedi (YOHS)” ifadesinin “menkul kıymet yatırım ortaklığı hisse senedi” şeklinde düzeltilmesi gerektiği görüşündeyiz).

Örnek 2: Bayan (B)'nin, 2008 yılında (Y) Bankası aracılığıyla yapmış olduğu menkul kıymet alım-satımına ilişkin bilgiler ile ihtiyari beyana ilişkin hesaplamalar aşağıda gösterilmiştir.

(YTL)

Tarih

Menkul Kıymet Türü

Kar/Zarar

Tevkifat Matrahı

Tevkifat Oranı (%)

Kesilen Vergi

Mart 2008

Hisse Senedi

100

100

10

10

Nisan 2008

Tahvil

200

200

10

20

Mayıs 2008

Hisse Senedi

50

50

10

5

Ağustos 2008

Tahvil

-150

-

10

-

Eylül 2008

Hisse Senedi

110

110

10

11

Ekim 2008

Tahvil

-100

-

10

-

Kasım 2008 (15/11/2008)

Hisse Senedi

100

-

0

-

Aralık 2008

Hisse senedi

-150

-

0

-

Örnekte, son üç aylık döneme ilişkin olarak aynı tür menkul kıymet sınıfında yer alan hisse senetlerindeki kar/zarar mahsubu sonucunda söz konusu dönem 50 YTL zararla sonuçlandığından vergi hesaplanmamıştır. Buna göre, ihtiyari beyannamede hesaplanacak iade tutarı aşağıdaki gibi olacaktır.

(YTL)

Menkul Kıymet Türü

Beyan Edilen Gelir

Kar/

Zarar

Tevkifat Oranı (%)

Hesaplanan Vergi

Yıl İçinde Tevkif Edilen Vergi

İade Tutarı

Değişken Getirili Menkul Kıymetler (Hisse Senedi)

260

210

10

21

26

5

-50

0

Sabit Getirili Menkul Kıymetler (Tahvil)

0

-50

10

-

20

20

Bayan (B)' nin 2008 yılında hisse senetlerinin alım-satımından elde ettiği 210 YTL tutarındaki kâr, Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği 14/11/2008 tarihi öncesi döneme ilişkin olması nedeniyle, bu döneme ait % 10'luk vergi oranı uygulanmış olup, hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif edilen vergiler mahsup edilerek iade tutarı tespit edilmiştir.

Örnek 3: Bay (C)' nin, 2008 yılında (Z) Bankası aracılığıyla yapmış olduğu menkul kıymet alım-satımına ilişkin bilgiler ile ihtiyari beyana ilişkin hesaplamalar aşağıda gösterilmiştir.

(YTL)

Tarih

Menkul Kıymet Türü

Kar/Zarar

Tevkifat Matrahı

Tevkifat Oranı (%)

Vergi

Mart 2008

Hisse Senedi

100

100

10

10

Nisan 2008

Tahvil

200

200

10

20

Mayıs 2008

Hisse Senedi

50

50

10

5

Ağustos 2008

Tahvil

-150

-

10

-

Eylül 2008

Hisse Senedi

110

110

10

11

Ekim 2008

Tahvil

-100

-

10

-

Kasım 2008 (15/11/2008)

Hisse Senedi

-100

-

0

-

Aralık 2008

Yatırım Ortaklığı Hisse Senedi

50

50

10

5

Buna göre, ihtiyari beyannamede hesaplanacak iade tutarı aşağıdaki gibi olacaktır.

(YTL)

Menkul Kıymet Türü

Beyan Edilen Gelir

Kar/ Zarar

Tevkifat Oranı (%)

Hesaplanan Vergi

Yıl İçinde Tevkif Edilen Vergi

İade Tutarı

Değişken Getirili Menkul Kıymetler (Hisse Senedi)

260

160

10

16

26

10

-100

0

Yat. Fonu Kat. Bel. ve Yat. Ort. Hisse Sen. (YOHS)

50

50

10

5

5

-

Sabit Getirili Menkul

Kıymetler (Tahvil)

0

-50

10

-

20

20

Bay (C)' nin 2008 yılında hisse senetlerinin alım-satımından elde ettiği 160 YTL tutarındaki kâr, Bakanlar Kurulu Kararının yürürlüğe girdiği 14/11/2008 tarihi öncesi döneme ilişkin olması nedeniyle, bu döneme ait % 10'luk vergi oranı uygulanmış olup, hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif edilen vergiler mahsup edilerek iade tutarı tespit edilmiştir.

3. Sıfır Stopajın Komisyon İadelerinde Uygulanacak Stopaj Oranına Etkisi

Aracı kurum ve bankalarca yatırımcılara sonraki vergilendirme dönemlerinde yapılacak komisyon iadeleriyle ilgili olarak 257 numaralı Tebliğde yapılan açıklamada, iade edilen tutarların komisyonun doğduğu işleme bağlı olmaksızın iadenin gerçekleştiği dönemde ilişkin stopaj matrahıyla ilişkilendirileceği belirtilmiştir. Bu uygulamada, komisyon iadesi önceki dönemin stopaj matrahının düzeltilmesi (daha önce matrahın tespitinde indirim yapılan komisyon tutarının iade tutarı kadar azaltılarak stopaj matrahının artırılması) yerine iadenin yapıldığı dönemde stopaja tabi tutulmaktadır.

Bununla birlikte, sıfır stopajın geçerli olduğu 14/11/2008 tarihinden önceki dönemlerde yapılan işlemlerden kaynaklanan komisyon iadesinin bu tarihten sonra yapılması halinde sıfır stopaj değil % 10 stopaj uygulanacaktır. Başka bir ifadeyle, komisyon iadesinin yapıldığı dönemin stopaj oranı değil iadenin ilgili olduğu dönemdeki stopaj oranı uygulanacaktır.

4. Hisse Senedi Ödünç İşlemlerinden Elde Edilen Kazançlarda Stopaj Oranı

14/11/2008 tarihinden itibaren elde edilen hisse senedi (menkul kıymetler yatırım ortaklığı hisse senetleri hariç) alım-satım kazançlarına uygulanan % 0 stopaj, bu tarihten itibaren elde edilen hisse senedi ödünç işlemlerinden sağlanan gelirlere de uygulanacaktır. Sıfır stopaj uygulaması kapsamı dışında bırakılan menkul kıymet yatırım ortaklığı hisse senetlerinin ödünç işlemlerinden sağlanan gelirlere % 10 stopaj uygulanacaktır.

269 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğine ulaşmak için tıklayınız.

Eki için tıklayınız.

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye.


Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.