Numara : 190
Tarih : 13.11.2008

VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2008/190

KONU: Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edinimine İlişkin Yönetmelik Yayınlandı.

12 Kasım 2008 tarih ve 27052 Sayılı Resmi Gazete’de, Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca “Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edinimine İlişkin Yönetmelik” yayınlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir.

Daha önce 2008/123 Sayılı sirkülerimiz ile duyurulduğu üzere; 15.07.2008 tarih ve 26937 Sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5782 Sayılı “Tapu Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile 22.12.1934 tarihli ve 2644 Sayılı Tapu Kanunu’nun 35. ve 36. maddelerinde değişiklik yapılmış ve bu kanuna bir geçici madde eklenmiştir. Yapılan değişiklikler yabancı gerçek kişi ve kurumlar ile Türkiye’de kurulu yabancı sermayeli şirketlerin Türkiye’de gayrimenkul edinimlerine ilişkindir.

Bu yönetmelik ile yabancı yatırımcıların Türkiye’de kurdukları veya iştirak ettikleri tüzel kişiliğe sahip şirketlerin;

- Taşınmaz edinimine,
- Sınırlı ayni hak edinimine,
- Taşınmazların kullanımına,

ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Söz konusu şirketler, valilikler bünyesinde kurulan komisyonların araştırma ve değerlendirme sonuçlarına göre taşınmaz edinebileceklerdir.

Kanun hükümlerine aykırı biçimde edinildiği ve kullanıldığı tespit edilen taşınmazlar Maliye Bakanlığınca tasfiye edileceklerdir.

1. Yönetmelikteki tanımlar aşağıdaki gibidir

- Askerî yasak bölge ve askerî güvenlik bölgesi: 2565 Sayılı Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında yer alan kara askerî yasak bölgesini ve askerî güvenlik bölgesini,
- Kanun: 2644 Sayılı Tapu Kanununu,
- Komisyon: Valilik bünyesinde oluşturulan Komisyonu,
- Özel güvenlik bölgesi: 2565 Sayılı Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında yer alan özel güvenlik bölgesini,
- Sınırlı ayni hak: Tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar dışındaki sınırlı ayni hakları,
- Stratejik Bölge: 2565 sayılı Askerî Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu’nun 28. maddesi çerçevesinde belirlenen bölgeyi,
- Şirket: Yabancı yatırımcıların Türkiye’de kurdukları veya iştirak ettikleri tüzel kişiliğe sahip şirketleri,
- Taşınmaz mülkiyeti: Arazi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ile kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümlerin mülkiyetini

ifade eder.

2. Şirketlerin Taşınmaz Mülkiyeti Ve/Veya Sınırlı Ayni Hak Edinimi Başvuruları İçin Gerekli Belgeler

Türkiye’de taşınmaz mülkiyeti ve/veya sınırlı ayni hak edinmek isteyen şirketler, aşağıdaki bilgi ve belgelerle birlikte taşınmazın bulunduğu yerdeki Valilik İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğüne başvururlar:

- Talebin amacını ve taşınmaza ilişkin bilgileri içeren başvuru dilekçesi,
- Şirketin taşınmaz tasarrufuna izinli olduğunu ve temsilcisini gösterir yetki belgesi,
- Şirketin bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi numarası,
- Şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusunu, ortaklarının isimlerini veya unvanlarını, tabiiyetlerini ve ortaklık oranlarını içeren şirket merkezinin kayıtlı bulunduğu ticaret sicil müdürlüğünden son bir ay içinde alınan mevcut durumu gösteren belge,
- Yabancı gerçek kişi ortakların kimlik belgelerinin noter tasdikli suretleri, ortağın yabancı tüzel kişi olması halinde ise, şirketin ilgili Türk Konsolosluğunca veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmî Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre tasdik edilmiş Faaliyet Belgesi, (sınırlı ayni hak edinimi için istenmez)
- Şirketin yöneticilerinin isimleri, kimlik belgeleri ve adresleri, (sınırlı ayni hak edinimi için istenmez)
- Varsa son üç yıla kadar şirket bilançosu. (sınırlı ayni hak edinimi için istenmez)

3. Taşınmaz Edinimi Başvurularının Değerlendirilmesi

Yönetmeliğe göre; Türkiye’de taşınmaz mülkiyeti ve/veya sınırlı ayni hak edinmek isteyen şirketlerin talepleri, aşağıdaki genel prosedüre göre sonuçlandırılır.

3.1. Şirket, yukarıda sayılan belgeler ile taşınmazın bulunduğu yerdeki Valilik İl Planlama

ve Koordinasyon Müdürlüğüne” başvurur.

3.2. Başvuru, Valiliğin ilgili müdürlüğünce aşağıdaki konularda araştırma yapılarak değerlendirilir.

Valilik;

- Mülkiyet edinimi talebinin şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusu çerçevesinde olup olmadığı hususunu “Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğünden” 7 gün içinde,
- Taşınmazın askeri yasak bölge, askeri güvenlik bölgesi veya stratejik bölgede kalıp kalmadığını veya bu bölgelerde kalıyorsa, mülkiyet ediniminin uygun olup olmadığını Genel Kurmay Başkanlığı veya yetkili Komutanlıktan 30 gün içinde,
- Taşınmazın özel güvenlik bölgesinde kalıp kalmadığını ise Emniyet Genel Müdürlüğü’nden 20 gün içinde,

bildirilmesini yazılı olarak talep eder.

- Taşınmazın “Özel Güvenlik Bölgesi” içinde kalması halinde, valilik bünyesinde kurulan “Komisyon” tarafından değerlendirilir.

3.3. Valilikçe yapılan araştırma ve değerlendirmelerin sonucu;

- Olumlu olması halinde, yazılı olarak şirkete ve Tapu Sicil Müdürlüğüne bildirilir.
- Olumsuz ise sonuç şirkete yazılı olarak bildirilir.

Yukarıda yazılı süreler, yazının görüş talep edilen kurumlara intikal tarihinden itibaren başlayacaktır.

4. Valilik Bünyesinde Kurulan Komisyonun Çalışma Usul ve Esasları

- Komisyon, valinin veya görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında faaliyet gösterir.
- Komisyon ilgili kadastro müdürlüğünün, defterdarlığın, sanayi ve ticaret il müdürlüğünün, il emniyet müdürlüğünün, garnizon komutanlığının yetkili temsilcilerinden oluşur. Komisyon başkanı, gerekli gördüğü diğer birim yetkililerini Komisyon toplantılarına çağırabilir.
- Komisyonun sekreterya hizmetleri, Valilik İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından yürütülür.
- Komisyon, taşınmaz edinimi talebi olması halinde, ayda en az iki defa toplanır.
- Komisyon, çalışmalarında, ilgili kurum ve kuruluşlardan ve/veya şirketten, taşınmaz edinimine ilişkin ihtiyaç duyulacak ek bilgi ve belge talep edebilir.
- Taşınmaz edinimine, Komisyon daimi üyelerinin oybirliğiyle izin verilir.
- Komisyon kararları, karar defterine işlenir ve Komisyon üyelerince imzalanarak Valiliğe bildirilir.
- Valilik, taşınmaz edinimine izin verilmesi halinde sonucu şirkete ve ilgili tapu sicil müdürlüğüne; izin verilmemesi halinde ise şirkete, yazılı olarak bildirir.

5. Mülkiyet Edinimi

5.1. Askerî Yasak Bölge, Askerî Güvenlik Bölgesi, Stratejik Bölge ve Özel Güvenlik Bölgesi Dışında Kalan Alanlarda Taşınmaz Mülkiyeti Edinimi

Edinilmek istenen taşınmazın askerî yasak bölge, askerî güvenlik bölgesi, stratejik bölge veya özel güvenlik bölgesi dışında kaldığının ilgili birimlerden gelen cevaplar doğrultusunda tespit edilmesi halinde, bu bölgelerdeki taşınmaz mülkiyeti edinimi talebi, şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusuna ilişkin olarak sanayi ve ticaret il müdürlüğünün görüşü çerçevesinde Valilik tarafından sonuçlandırılır.

5.2. Askerî Yasak Bölgede, Askerî Güvenlik Bölgesinde ve Stratejik Bölgede Taşınmaz Mülkiyeti Edinimi

- Taşınmazın askerî yasak bölge, askerî güvenlik bölgesi veya stratejik bölge içinde kalması halinde, Genelkurmay Başkanlığı veya yetkilendireceği komutanlıklar, taşınmaz mülkiyeti edinimine ilişkin talebi ülke güvenliği yönünden değerlendirerek sonucu valiliğe bildirir. Değerlendirmenin olumlu olması halinde Valilik, sanayi ve ticaret il müdürlüğünün şirketin taşınmaz edinimi talebinin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusuna uygunluğuna ilişkin görüşü çerçevesinde talebi sonuçlandırır.
- Genelkurmay Başkanlığı veya yetkilendireceği komutanlıklar, bu değerlendirme kapsamında ilgili kurum ve kuruluşlardan ve/veya şirketten, taşınmaz edinimine ilişkin ihtiyaç duyulacak ek bilgi ve belge talep edebilir.

5.3. Özel Güvenlik Bölgesinde Taşınmaz Mülkiyeti Edinimi

- Taşınmazın özel güvenlik bölgesi içinde kalması halinde Komisyon, taşınmaz edinimi talebini, ülke güvenliği ve şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusu çerçevesinde, ilgili kurum ve kuruluşların yazılı görüşlerini değerlendirerek karara bağlar. Taşınmaz ediniminin şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusu çerçevesinde gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda sanayi ve ticaret il müdürlüğünün bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan değerlendirmesi esas alınır.

5.4. Sınırlı Ayni Hak Edinimi Başvurularının Değerlendirmesi

- Valilik, sınırlı ayni hak edinimi başvurusunun yapılmasını müteakip, talebin şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusu çerçevesinde olup olmadığının yedi gün içerisinde bildirilmesini sanayi ve ticaret il müdürlüğünden yazılı olarak talep eder.
- Birinci fıkrada yazılı süre, yazının sanayi ve ticaret il müdürlüğüne intikal tarihinden itibaren başlar.
- Valilik, sınırlı ayni hak edinimi başvurusunu, sanayi ve ticaret il müdürlüğünün görüşü çerçevesinde sonuçlandırır.

6. Yerli Sermayeli Şirketelerin Yabancı Sermayeli Hale Gelmesi Halinde Yapılacak İşlemler

- Yabancı sermayeli hale geldiği Hazine Müsteşarlığına bildirilen şirketlere ilişkin bilgileri Hazine Müsteşarlığı, aylık olarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne gönderir.
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, bu şirketlerin sahip oldukları taşınmazlara ilişkin bilgileri valiliklere bildirir.
- Valilik, taşınmaz mülkiyeti edinim durumunun, şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konusu çerçevesinde olup olmadığını sanayi ve ticaret il müdürlüğünden yedi gün içinde; taşınmazın askerî yasak bölge, askerî güvenlik bölgesi veya stratejik bölgede kalıp kalmadığını, bu bölgelerde kalması halinde taşınmaz mülkiyeti ediniminin uygun olup olmadığını Genelkurmay Başkanlığı veya yetkilendireceği komutanlıklardan otuz gün içinde; taşınmazın özel güvenlik bölgesinde kalıp kalmadığını ise, Emniyet Genel Müdürlüğü’nden yirmi gün içinde bildirmesini yazılı olarak talep eder. Taşınmazın özel güvenlik bölgesi içinde kalması halinde taşınmaz mülkiyeti edinimi talebi Komisyon tarafından değerlendirilir ve yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır.
- Genelkurmay Başkanlığı veya yetkilendireceği komutanlıklar, Komisyon ile sanayi ve ticaret il müdürlüğü tarafından yapılacak değerlendirmenin olumsuz olması halinde söz konusu birimler, taşınmazın tasfiyesi için valiliğe bildirimde bulunur.

7. Şirketlerin Ortaklık Yapısının Değişmesi Halinde Yapılacak İşlemler

- Mevcut yabancı sermayeli şirkete yeni yabancı ortak iştirakinin gerçekleştiği Hazine Müsteşarlığına bildirilen şirketlere ilişkin bilgileri aylık olarak, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne gönderir.
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, bu şirketlerin sahip oldukları taşınmazlara ilişkin bilgileri valiliklere bildirir.
- Valilik, taşınmazın askerî yasak bölge, askerî güvenlik bölgesi veya stratejik bölgede kalıp kalmadığını, bu bölgelerde kalması halinde taşınmaz mülkiyeti edinim durumunun uygun olup olmadığını Genelkurmay Başkanlığı veya yetkilendireceği komutanlıklardan otuz gün içinde; taşınmazın özel güvenlik bölgesinde kalıp kalmadığını ise, Emniyet Genel Müdürlüğü’nden yirmi gün içinde yazılı olarak bildirilmesini talep eder. Taşınmazın özel güvenlik bölgesi içinde kalması halinde taşınmaz mülkiyeti edinim talebi Komisyon tarafından değerlendirilir ve yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır.
- Genelkurmay Başkanlığı veya yetkilendireceği komutanlıklar ve Komisyon tarafından yapılacak değerlendirmenin olumsuz olması halinde söz konusu birimler, taşınmazın tasfiyesi için valiliğe bildirimde bulunur.

8. Edinilen Taşınmazların Kullanımı Şirketin Faaliyet Konusu Çerçevesinde Olmalıdır

- Edinilen taşınmazların ve/veya sınırlı ayni hakların, şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konuları çerçevesinde kullanılıp kullanılmadığı, Komisyon tarafından değerlendirilir. Değerlendirme süreci, resen ya da kişi veya kuruluşların yazılı başvuruları üzerine başlatılabilir.
- Bu değerlendirme kapsamında Komisyon, şirketin ana sözleşmede belirtilen konularda faal durumda olup olmadığını değerlendirir ve ilgili kurum ve kuruluşlardan taşınmaz edinimine ilişkin ihtiyaç duyulacak bilgi ve belge isteyebilir.
- Şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konularına aykırı kullanıldığı değerlendirilen taşınmazlara ve/veya sınırlı ayni haklara ilişkin olarak öncelikle dosya üzerinde inceleme başlatılır. Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda gerekli görülmesi halinde yerinde inceleme de yapılabilir.
- Yapılan inceleme sonucunda taşınmazın ve/veya sınırlı ayni hakkın, şirketin ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet konularına aykırı kullanıldığının tespit edilmesi halinde, bu durum yazılı olarak şirkete ve varsa ihbarda bulunan kişiye veya kuruluşa bildirilir. Şirketin on gün içinde bildirime yazılı bir cevap vermesi zorunludur. Aksi takdirde şirket, bildirimin içeriğini kabul etmiş sayılır. Komisyon gerekli görürse, şirket yetkililerini görüşmeye çağırır.
- Komisyon tarafından, ana sözleşmede belirtilen faaliyet konusuna aykırı kullanımın tespiti halinde kullanımın ana sözleşmede belirtilen faaliyet konusuna uygun hale getirilmesi için şirkete süre tanınabilir.
- İnceleme sonuçları valilik tarafından şirkete yazılı olarak bildirilir.
- Yapılacak değerlendirmenin olumsuz olması halinde Komisyon, taşınmazın tasfiyesi için valiliğe bildirimde bulunur.

9. Kanun Hükümlerine Aykırı Biçimde Edinilen ve Kullanılan Taşınmazlar Tasfiye Edilir

- Taşınmazların ve/veya sınırlı ayni hakların, Kanun hükümlerine aykırı biçimde edinildiğinin veya kullanıldığının tespit edilmesi halinde, edinilen taşınmazların ve/veya sınırlı ayni hakların tasfiye işlemlerine başlanılması hususu, gerekli belgelerin onaylı örnekleri eklenerek, Valilik tarafından Maliye Bakanlığına bildirilir.
- Maliye Bakanlığı, taşınmaz maliki veya sınırlı ayni hak lehdarı şirkete, taşınmazın veya sınırlı ayni hakkın altı ay içinde tasfiye edilmesini yazılı olarak bildirir. Bu süre, haklı sebeplerin varlığı halinde, bir defaya mahsus olmak üzere altı aya kadar uzatılabilir. Şirketin, taşınmazı veya sınırlı ayni hakkı, Maliye Bakanlığınca verilen süre içinde tasfiye etmemesi halinde bunlar, Maliye Bakanlığı tarafından genel hükümlere göre tasfiye edilir ve tasfiye harcamaları düşüldükten sonra bedeli hak sahibi adına açılacak bir banka hesabına yatırılır. İşlemlerin sonucu hak sahibi ile ilgili valiliğe yazılı olarak bildirilir.

- Yabancı Sermayeli Şirketlerin Taşınmaz Edinimine İlişkin Yönetmeliğe ulaşmak için tıklayınız.

- 2008/123 No.lu sirkülerimize ulaşmak için tıklayınız.

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.