Numara : 173
Tarih : 27.10.2008

VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2008/173

KONU: Serbest Bölgeler Kanunu ile Gümrük Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı Bütçe ve Plan Komisyonundan Geçti.
 
09.06.2008 tarihli “Serbest Bölgeler Kanunu İle Gümrük Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edilmiştir.
 
Plan ve Bütçe komisyonundan geçen tasarıya göre 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun 1,4,5,6,8, 12. inci maddeleri ile Geçici 3 maddsinin ikinci fıkrası değiştirilmiş ve kanuna ayrıca Geçici 5 ve Geçici 6’ıncı maddeler eklenmiştir.
  
Vergiler ile ilgili olarak yapılan değişiklikler özet olarak aşağıdaki gibidir:
  
- Serbest Bölgelerde uygulanan;

  • Üretim faaliyetlerinde bulunan firmalara ilişkin Gelir ve Kurumlar vergisi istisnası,
  • Serbest Bölgelerde üretilen ürünlerin FOB bedelinin %85’ini yurtdışına ihraç eden mükelleflerin ödedikleri ücretlerin gelir vergisi istisnası,
  • Damga vergisi ve Harç istisnası, 

süresi Avrupa Birliğine tam üyelik tarihine kadar uzatılmıştır.
 
- Hazinenin mülkiyetindeki arazi arsa ve binaların 49 yıla kadar irtifak hakkı tesisi ile kiralanabilmesi sağlanmış,
- Türkiyeden, serbest bölgelere giden ihtiyaç mallarının isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayacak olan meblağı 500 ABD dolarından 5000 ABD dolarına yükseltmiştir.
 
Henüz kanunlaştırılmamış olan tasarı ile yapılması öngörülen yeni düzenlemeler aşağıdaki gibidir.
 
1. Kanunun Serbest Bölgelerdeki Vergi Teşvikleri İle Alakalı Geçici 3. Maddesinde Yapılan Değişiklikler
  
3218 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, 2008 yılı sonu itibariyle serbest bölgelerde çalışanlar için sağlanan gelir vergisi muafiyetinin kalkacak olması nedeniyle özellikle üretici firmalarda yaşanan sıkıntıların giderilmesi ve bölgelere üretici ihracatçı firmaların çekilmesi amacıyla, bu muafiyetin üreticiler için Avrupa Birliğine üyelik tarihine kadar devam ettirilmesi amaçlanmıştır. Şöyleki;
 
1.1. Gelir ve Kurumlar Vergisi İstisnası
 
Tasarının Geçici 3. maddesinin (a) fıkrasına göre eski hükümde olduğu gibi, Serbest Bölgede üretim yapan mükelleflerin bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları; Avrupa Birliği’ne tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır.
  
Bu istisnanın 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. inci ve 30. uncu maddeleri uyarınca yapılacak tevkifata etkisi yoktur. Diğer bir ifade ile serbest bölgelerde gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilen bu kurumlara yapılacak ödemelerden 5510 sayılı kanunun 15 ve 30 maddelerine göre stopaj yapılacaktır.
 
1.2. Ücretlere İlişkin Gelir Vergisi İstisnası
 
Serbest bölgelerde üretilen ürünlerin FOB bedelinin en az %85’ini yurt dışına ihraç eden mükelleflerin; istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretlerin, Avrupa Birliği’ne tam üyelik tarihine kadar gelir vergisinden müstesna olması öngörülmüştür.
  
Tasarıya göre, ihracatı yukarıda belirlenen yıllık satış tutarı oranının altında kalan mükelleflerden zamanında tahsil edilemeyen vergiler cezasız olarak gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.
 
Bu durumda ücret istisnası uygulamasında yukarıdaki şart yeterli olmaktadır.
 
İstisnanın uygulanması için

  • Faaliyet ruhsatı tarihi ve süresinin,
  • Ücretin ödeme yerinin,
  • Dövizle yapılıp yapılmadığının,
  • Dövizin Türkiye’ye getirilip getirlemediğinin,

 bir önemi bulunmamaktadır.

1.3. Damga Vergisi ve Harç İstisnası

Tasarıya göre, Serbest Bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar Damga Vergisi ve Harçlardan Avrupa Birliği’ne tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın sonuna kadar, müstesna tutulmuştur.

Bu istisna Serbest Bölgelerde faaliyet gösteren tüm mükellefler için uygulanacak olup başka şart aranmamaktadır.

2. Serbest Bölgeler Kanunu’nun Diğer Maddelerinde Yapılan Değişiklikler
 
2.1. 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanununun 1 inci maddesi, serbest bölgelere yeni bir vizyon kazandırmak amacıyla; ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik edecek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandıracak, işletmeleri ihracata yönlendirecek ve uluslar arası ticareti geliştirecek şekilde değiştirilmiştir.
 
2.2. 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunun 4 üncü maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek, serbest bölgelerde yapılacak faaliyetlerin Ekonomik İşler Yüksek Koordinasyon Kurulunun yerine geçen Yüksek Planlama Kurulunca belirlenmesi, ayrıca, fiyat, kalite ve standartlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarına verilen yetkilerin, bölgelerdeki üretici işletmelerin talepleri haricinde uygulanamayacağı esası getirilmiştir. Diğer taraftan, Serbest Bölgeler Koordinasyon Kurulu oluşturularak, bölgelerin geliştirilmesi ve sorunların, Kurulu oluşturan kamu birimlerince ortaklaşa ele alınması amaçlanmıştır.
 
2.3. 3218 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, serbest bölgelerde arazi kiralayarak bina ve tesislerini inşa eden üretici kullanıcılara 30 yıl, üretim dışında faaliyet gösteren diğer kullanıcılara ise 20 yıl süreli verilen faaliyet ruhsatı sürelerinin azami 49 yıla çıkartılması hedeflenmiş ve böylelikle mülkiyeti Hazineye ait serbest bölgelerde faaliyette bulunan yatırımcı kullanıcılara, Hazinenin mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve binaların, doğrudan veya irtifak hakkı tesisi suretiyle 49 yıla kadar kiralanabilmesi imkanı getirilmiştir. Ayrıca, faaliyet izinlerinin Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı yerine Dış Ticaret Müsteşarlığınca verilmesi düzenlenmiştir.
 
2.4. 3218 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası değiştirilerek, serbest bölgelerin tanımı yeniden yapılmış ve Gümrük Kanunu ile uyum sağlanması amaçlanmıştır.
  
2.5. 3218 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, özellikle tersaneler gibi büyük yatırımcı üretici firmaların yer aldığı serbest bölgelerde, günlük ihtiyaçların sorunsuz karşılanabilmesi amacıyla 500 ABD Doları olan meblağ 5000 ABD Dolarına çıkarılmıştır. Bu suretle Türkiye mahrecli mallar isteğe bağlı olarak ihracat işlemine tabi tutulmayabilecektir.
  
2.6. 3218 sayılı Kanunun 12 nci maddesi, mevcut kanunların isim ve sayılarının değişmesi nedeniyle değişikliğe uğramıştır. Diğer yandan, mülkiyeti Hazineye ait serbest bölgelerde, arazilerin ve Hazineye intikal eden binaların kiraya verilmesinde ayrıca binaların diğer kullanıcılara kullanım hakkının devredilmesine ilişkin işlemlerde, 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanmakla beraber, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun bu tür işlemlerde uygulanmayacağının ayrıca belirtilmesiyle karışıklığın önlenmesi amaçlanmıştır .
  
2.7. 3218 sayılı Kanuna eklenen geçici 5 inci madde ile, arazisi Hazineye ait serbest bölgelerde üretim dışında faaliyet gösteren kullanıcıların, ruhsat sürelerinin bitiminden sonra, daha yüksek kira ödeyerek bölgede faaliyette bulunmak istememeleri nedeniyle binaların atıl vaziyette kalmasını önlemek amacıyla, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce faaliyet ruhsatı almış kullanıcıların, kira süresinin 49 yıla kadar uzatılması yönünde bir düzenleme yapılmıştır.
  
2.8. 3218 sayılı Kanuna eklenen geçici 6 ncı madde ile, Gümrük Kanunu ile uyumlaştırılan serbest bölge tanımının Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihe kadar, gümrük rejimleri açısından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında sayılacağı, menşe hükümler açısından ise Türkiye Gümrük Bölgesi sayılacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır.
  
3. 4458 Sayılı Gümrük Kanununa Geçici 7. Madde Eklenmiştir.
  
Serbest Bölgeler Kanunu ile Gümrük Kanunu arasındaki farklı hükümlerin uygulanmasında karşılaşılan zorlukların aşılmasını teminen, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleşeceği tarihe kadar, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 152 nci, birinci fıkrasının (a) bendi hariç olmak üzere 157 nci, 158 inci ve 185 inci maddelerinin, Serbest Bölgeler Kanununa aykırı olan hükümlerinin serbest bölgelerde uygulanmaması amaçlanmış ve 4458 sayılı Kanuna bu amaçla geçici madde eklenmiştir.
  
Tasarı, kanunlaştığı takdirde yayın tarihi itibariyle yürürlüğe girecektir.

Plan ve Bütçe Komisyonunca Kabul Edilen “Serbest Bölgeler Kanunu İle Gümrük Kanunun’da Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” Metnine Ulaşmak İçin Tıklayınız
  
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.

Saygılarımızla,

Deloitte Türkiye

Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.