Numara : 160
Tarih : 25.9.2008
VERGİ SİRKÜLERİ
 
NO: 2008/160
 
KONU: 1 Ekim 2008 Tarihi İtibariyleYürürlüğe Girecek Olan 5510 Sayılı Kanuna Göre Sigorta Primi ve Oranları İle İşveren Yükümlülükleri
 
Bilindiği üzere, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun bazı hükümleri 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir. 2008/155 ve 2008/156 numaralı sirkülerimiz ile bilgilerinize sunulduğu üzere 5510 Sayılı Kanunun uygulaması ile ilgili Yönetmelikler ekleri ile yayınlanmıştır.
 
Söz konusu mevzuat çerçevesinde işveren yükümlülükleri aşağıda görülen 4 kategoride özetlenmiştir.
 
1.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Primlerine İlişkin Yükümlülükler
2. 
Sigortalılığın Başlangıcı ve Bildirim Yükümlülükleri
3.
İşyeri İle İlgili Yükümlülükler
4.
Kısa Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Yükümlülükler
 
 
1 .      Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Primlerine İlişkin Yükümlülükler
 
1. 1    Prime Esas Kazançlar
 
Hizmet akdi ile çalışan sigortalılar ile kamu idarelerinde çalışanların prime esas kazançlarının hesabında;
- Hak edilen ücretlerin, (hak edildiği ayda)
- Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların, (Özel Sağlık ve Bireysel Emeklilik Sigortalarında Asgari ücretin %30’unu geçmeyen tutar hariç)
- İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar   niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin,  brüt toplamı esas alınır.
Ancak, ücret alan aynı zamanda işveren ise, beyan edeceği aylık kazancı, çalıştırdığı sigortalıların kazancının en yükseğinden az olmayacaktır.
1.2     Prime Tabi Olmayan Ödemeler
-  Ayni yardımlar
-  Ölüm, doğum ve evlenme yardımları
-  Görev yollukları
-  Seyyar görev tazminatı
-  Kıdem tazminatı
-  İş sonu tazminatı
-  Kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme
-  Keşif ücreti
-  İhbar ve kasa tazminatları
-  Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek; 
   Yemek , Çocuk,  Aile zamları 
- İşverenler tarafından sigortalılar için;
   Özel sağlık sigortalarına ,  Bireysel emeklilik sistemine
ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen prim ve katkı payları,
 
prime esas kazanca tabi tutulmaz.
         
Yukarıda sayılanlar dışında , her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanç sayılır ve prim kesintisine tabi tutulur.
 
1.3    Prime Esas Kazancın Maledileceği Aylar
- Ücretler hak edildikleri aya,
- Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir. 
Ancak ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilave edilir.
 
Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, Kanunun 82 nci maddesi hükmü de dikkate alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dâhil edilir.
 
1.4 - Prim Oranları
- Malulluk, yaşlılık ve ölüm sigortalarında prim oranı          : % 20
- Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı                              : % 1 ila % 6,5
- Genel Sağlık Sigortası Prim Oranı                                  : % 12,5
- Sosyal Güvenlik Destek Prim Oranı                               : % 31 - % 36,5
- İşsizlik Sigortası Prim Oranı                                           : % 4
   % 1 Sigortalı Payı
   % 2 İşveren Payı
   % 1 Devlet Payı
(İşsizlik Sigortası prim oranlarında herhangi bir değişiklik olmamıştır.)
 
506 Sayılı Kanun ile 5510 Sayılı Kanuna göre karşılaştırmalı prim oranları tablosu aşağıdaki gibidir.
 
 

506 SAYILI KANUNA GÖRE

5510 SAYILI KANUNA GÖRE

SİGORTA KOLLARI

PRİM ORANLARI
(%)
 
Sigortalı   İşveren      Devlet
SİGORTA
KOLLARI
PRİM ORANLARI
(%)
 

   Sigortalı   İşveren       Devlet

İş Kazası ve Meslek Hastalığı (%1,5 – 7)
-
1,5 - 7
-
 
Kısa Vadeli Sigorta Kolları (%1 – 6,5)
 
 
-
 
 
1 – 6,5
 
 
-
 
Analık (%1)
-
1
-
Hastalık (%11)
5
6
-
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm
(MYÖ) (%20)
9
11
-
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm (MYÖ)
(%20 + ...)
9
11
(11-5=6 İstihdam Paketi ile)
Kurumun ay itibarıyla tahsil ettiği malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin dörtte biri oranında Kuruma katkı yapar
(5510 Sayılı Kanunun 81 inci maddesi)
İşsizlik Sigortası Primi (%4)
1
2
1
İşsizlik Sigortası Primi (%4)
1
2
1
 
 
 
 
Genel Sağlık Sigortası
(%12,5 +..)
5
7,5
Kurumun ay itibarıyla tahsil ettiği genel sağlık sigortası priminin dörtte biri oranında Kuruma katkı yapar
(5510 Sayılı Kanuun 81 inci  maddesi)

TOPLAM

15
21,5 - 27
1

TOPLAM

15
21,5 - 27
 
36,5 – 42
 
36,5 - 42
 
Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) (%30)
7,5
22,5
-
Sosyal Güvenlik
Destek Primi (SGDP)
(%31– 36,5)
7,5
23,5-29
-
SGDP TOPLAM
    30
 
SGDP TOPLAM
        31   –  36,5
 
  
Yukarıda görüldüğü gibi, yeni kanun döneminde  ödenmesi gereken sigorta primlerinin adları ve oranları değişiyor ama nihai olarak ödenmesi gereken primlerde bir değişiklik olmuyor. Ancak sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışan emekli sigortalılar için 5510 Sayılı Kanun’un Geçici 14 üncü maddesine göre % 1 – 6,5 oranında artış olmaktadır.
 
1.5     Günlük Kazanç Sınırları
 
5510 Sayılı Kanun’un 82 nci maddesine göre alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan,
-  Günlük kazancın alt sınırı, asgari ücretin otuzda biri,
-  Üst sınırı ise günlük kazanç alt sınırının 6,5 katıdır.       
Aylık prime esas kazanç, günlük kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında kalmak şartı ile kendileri tarafından beyan edilecek günlük kazancın 30 katıdır.
 
1.6     Aylık Prim ve Hizmet Belgesi Verme Yükümlülüğü
 
İşverenler, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların ve sosyal güvenlik destek primine tabi sigortalıların,
 
- Sosyal güvenlik sicil numaralarını (TC Kimlik Numaralarını),
- Ad ve soyadlarını,
- Sigorta, işsizlik ve aylık sosyal güvenlik destek primlerini,
- Prime esas kazançlar tutarını,
- Prim ödeme gün sayılarını,
          yanı sıra;
- Varsa 3568 sayılı Kanuna tabi olan meslek mensubunun adı ve soyadı ile bunların meslekî oda kayıt numarasını,
- İşverenin kamu idaresi olması hâlinde tahakkuk veya tediye görevlisinin adı, soyadını,
- Kurumca belirlenen diğer bilgileri,
taşıyan ve yönetmelik ekinde yeralan  örnek Ek-9, Ek-9-A ve Ek-9-A-1’de bulunan aylık prim ve hizmet belgesini ve yine örneği Ek-9-B, Ek-9-B-1’de bulunan aylık fiilî hizmet süresi zammı prim belgesini, Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilen süre içinde Kuruma vermekle yükümlüdür.
 
Sigortalıyı çalıştırmaya son verdiği veya sigortalının işten çıkması durumlarında, sigortalının işten ayrıldığı tarihten itibaren 15 gün içinde durumu ilgili üniteye bildirmekle yükümlüdür.
 
1.7     Prim Ödeme Yükümlülüğü
 
İşverenler, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden Kanun gereğince hesaplanacak sigortalı hissesi prim tutarlarını ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara ekleyerek Kurumca çıkarılacak tebliğde belirtilecek süre içinde ödeyeceklerdir.
 
Hak edilen ancak, ödenmemiş olan ücretler üzerinden hesaplanacak primler hakkında da yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılacaktır.
 
1.8     İş Yeri Kayıt ve Belgelerini Saklama
 
İş verenler, iş yeri sahipleri ve alt iş verenler, iş yeri ile ilgili tüm defter ve belgeleri, istenilmesi halinde, Kurum denetim ve kontrol memurlarına gösterilmek üzere, ilgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak;
- İşveren ve iş yeri sahipleri ile alt işverenler 10 yıl süre ile,
- Kamu idareleri 30 yıl süre ile,
- Tasfiye ve iflas memurları ise görevleri süresince,
saklamak zorundadırlar.
 
2.       Sigortalılığın Başlangıcı ve Bildirim Yükümlülükleri
 
2.1     Hizmet akdi ile çalışanların, işverenlerce bildirimleri;
 
-  Daha önce tescil edilmiş iş yerlerinde yeni işe başlayanların, çalışmaya başladıkları tarihten önce,
-  İnşaat, balıkçılık, tarım iş yerlerinde hizmet akdi ile işe başlatılacak sigortalılar için en geç çalışmaya başlatıldığı gün
-  Yeni tescil edilecek iş yerlerinde, ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu 1 aylık sürenin dolduğu tarihe kadar
-  Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar 1 ay içinde
-  Kamu idarelerinde çalışanların 15 gün içinde
-  Kendi nam ve hesabına çalışanlar ise kayıt ve tescili yapan ilgil kurum, kuruluş ve birlikler veya vergi dairelerince en geç 15 gün içinde,
 
Sigortalı İşe Giriş bildirgesi ile kuruma elektronik ortamda bildirilecektir.
 
2.2     Sigortalıların Kendilerini Bildirmeleri
 
5510 Sayılı Kanuna göre hizmet akdi ile çalışan sigortalılar , çalışmaya başladıklarını, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç 1 ay içinde Sigortalı Bildirim Belgesi ile  Kuruma bildirmek zorundadırlar.
   
2.3     Kamu İdareleri ve Bankaların Sigortalılık Kontrolüne İlişkin Yükümlülükleri
 
Kayıtdışı istihdamla daha etkin mücadele amacıyla Kamu idareleri ile bankalara, Kurumca sağlanacak elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek işlemlerde, işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını kontrol etmek ve sigortasız olduğu tespit edilen kişileri, Kuruma bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.
 
Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde Kurumca ilgili kamu idaresi ve bankalara idari para cezası uygulanacaktır. 
 
2.4     Sigortalılığı Sona Erenlerin Kuruma Bildirimi
 
2.4.1  Hizmet akdi ile çalışanların;
 
          - Hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren işverenleri tarafından en geç 10 gün içinde,
          - Kamu idarelerinde çalışanların;
          - Ölüm veya aylık bağlanmasını gerektiren hallerde, bu tarihi takip eden ayın ilk gününden,
          - Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten itibaren işverenleri tarafından en geç 10 gün içinde,
 
2.4.2  Kendi nam ve hesabına çalışanların;
 
- Vergi mükellefiyetlerinin veya faaliyetlerinin sona erdiği ya da oda kayıtlarının silindiği tarihten itibaren ilgili vergi dairesi, oda veya birlik tarafından en geç 10 gün içinde
- Kuruma bildirilecektir.
3.       İşyeri İle İlgili Yükümlülükler
 
3.1     İşyerinin Kuruma Bildirimi
 
İşverenler;
- Yeni işyeri açmaları halinde, en geç sigortalı çalıştırmaya başladıkları tarihte,
- İşyerinin nakli halinde, en geç nakil tarihini takip eden 10 gün içinde,
- İşyerinin devri halinde, en geç devir tarihini takip eden 10 gün içinde,
- İşyerinin miras yolu ile intikalinde ise, mirasçılar, ölüm tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde,
- İşyeri Bildirgesini Kuruma  vereceklerdir.  
 
4.       Kısa Vadeli Sigorta Kollarına İlişkin Yükümlülükler
 
4.1     İş kazası Bildirim Yükümlülüğü
- Hizmet akdine tabi sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, kazadan sonraki üç iş günü içinde de Kuruma,
- Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde; bir ayı geçmemek şartıyla kendisi tarafından  rahatsızlığının bildirimine engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içinde Kuruma,
- Kamu idarelerinde çalışan sigortalıların iş kazası geçirmeleri halinde ise; bunları çalıştıran işveren tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine veya kendi mevzuatına göre yetkili mercilere derhal ve en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde de Kuruma,
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ile internet veya  doğrudan ya da posta yoluyla ilgili üniteye bildirecektir.
 
4.2     Meslek Hastalığı Bildirim Yükümlülüğü
 
          Meslek Hastalığı;
- Hizmet akdi ile çalışanlar ve kamu idarelerinde çalışan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından
- Kendi nam ve hesabına çalışan sigortalı bakımından ise kendisi tarafından,
Bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç iş günü içinde, İş Kazası ve Meslek Hastalığı     Bildirgesi ile Kuruma bildirilecektir.
 
Bildirim doğrudan veya posta ile ya da internet ortamında yapılabilecektir.
 
4.3     İş Kazası ve Meslek Hastalığında İşverenin Sorumluluğu
 
5510 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine 5510 sayılı Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilecektir.Ancak,işverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınacaktır.
 
İş kazasının, Kanunda belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilecektir.
 
Ayrıca sağlık raporu alınması gereken ağır ve tehlikeli işlerde, rapor alınmadan sigortalı çalıştırılmasını engellemek için bu durumdakilerin işe girmeden önce mevcut olduğu tespit edilen hastalıkları nedeniyle ödenecek geçici işgörmezlik ödeneklerinin işverene ödettirileceği hususu da hükme bağlanmıştır.
 
 
 
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
 
Saygılarımızla,
 
Deloitte Türkiye
 
 
 
 
 
Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.