Numara : 73
Tarih : 29.11.2005
VERGİ  SİRKÜLERİ
 NO: 2005/73 

KONU

Menkul Sermaye Gelirlerinin 2006 Yılı Vergileme Rejimiyle İlgili Düzenlemeler TBMM Genel Kurulunda Kabul Edildi  


Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısının Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) 24/11/2005 tarihindeki Genel Kurul oturumunda görüşülmesi sırasında, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 2006 – 2015 yıllarındaki vergileme rejimini düzenleyen Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesiyle ilgili değişiklikler kabul edilmiştir.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen değişiklikler aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.

1)     
Menkul Kıymet veya Diğer Sermaye Piyasası Araçlarının Ödünç İşlemlerinden Sağlanan Gelirler Vergi Tevkifatı Kapsamına Alınmıştır
Geçici 67 nci Maddenin 1 numaralı fıkrasına eklenen (d) bendi ile bankalar ve aracı kurumların, takvim yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla, aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemlerinden sağlanan gelirler üzerinden de % 15 oranında vergi tevkifatı yapmaları öngörülmüştür. Böylece menkul kıymetlerin ödünç verilmesi karşılığında sağlanan gelirler tevkifat kapsamına alınmıştır.

2)     
Tam Mükellef Kurumların İMKB’de İşlem Gören Hisse Senetlerinin Bir Yıldan Daha Fazla Süreyle Elde Tutulduktan Sonra Elden Çıkartılmasından Sağlanan Kazançlar Tevkifat Kapsamı Dışına Çıkarıldı
Geçici 67 nci Maddenin 1 numaralı fıkrasının altıncı paragrafında yapılan değişiklik ile hisse senedi alım-satım kazançlarının tevkifattan istisna tutulması için gereken iki yıldan daha fazla elde bulundurma süresi İMKB’de işlem gören tam mükellef kurum hisse senetleri bakımından 1 yıla indirilmiştir. Buna göre, iktisap tarihinden itibaren bir yıldan daha fazla bir süre elde bulundurulduktan sonra bankalar veya aracı kurumlar vasıtasıyla elden çıkartılan, İMKB’de işlem gören tam mükellef (kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan) kurum hisse senetlerinden sağlanan kazanç üzerinden tevkifat yapılmayacaktır. Tevkifata tabi tutulmayacak olan, bir yıldan fazla sürede elden çıkartılan (satılan) söz konusu hisse senetlerinden elde edilen gelir için yıllık beyanname de verilmeyecek, bu gelir vergileme dışında kalacaktır.
İMKB’de işlem görmeyen tam mükellef kurum hisse senetlerinin bankalar ve aracı kurumlar vasıtasıyla elden çıkartılmasından elde edilen gelirler üzerinden elde bulundurma süresine bakılmaksızın % 15 tevkifat yapılacaktır. Gelir Vergisi Kanununun Mükerrer 80 inci maddesine göre, 2 yıldan daha fazla bir süre elde bulundurulduktan sonra elden çıkartılan bu hisse senetlerinden elde edilen gelir vergileme dışında kalmakla birlikte tevkifata tabi tutulacaktır (Gelir İdaresinin, vergileme dışında kalacak olan bu gelirden de tevkifat yapılıp yapılmayacağı konusunda herhangi bir açıklaması bulunmamakla birlikte, gelir sahibinin vergi mükellefiyetinin bulunup bulunmamasının, vergiden muaf olup olmamasının ve elde edilen kazancın vergiden istisna olup olmamasının vergi tevkifatına engel oluşturmayacağına yönelik Geçici 67 nci Maddenin 5 numaralı fıkrası hükmü karşısında tevkifat yapılacağı yönünde görüş bildireceğini düşünüyoruz. Bu durumda, söz konusu gelirden kesilen verginin nasıl iade edileceğinin Gelir İdaresince belirlenmesi gerekecektir).
Diğer yandan, İMKB’de işlem gören tam mükellef kurum hisse senetlerinin bir yıl ve daha az sürede elden çıkartılmasından sağlanan gelirler de aynı tevkifata tabi tutulacaktır.

3)     
Banka ve Aracı Kurumların Stopaj (Tevkifat) Sorumluluğunun Sınırları Daraltılmıştır
Geçici 67 nci Maddenin 1 numaralı fıkrasının sonuna eklenen paragraf ile banka ve aracı kurumların stopaj matrahının doğru belirlenmesine yönelik sorumluluklarının  çerçevesi daraltılmıştır. Buna göre, banka ve aracı kurumlar (işleme taraf olanlar) sadece kendilerinde bulunan veya ulaştırılan bilgi ve belgeler kapsamında tarhiyattan sorumlu tutulacaklardır. Bilgilerin eksik veya yanlış olması nedeniyle eksik beyan edilen kısım için banka veya aracı kuruma değil bildirimi yapan adına gerekli tarhiyat yapılacaktır.

4)     
Aynı Günde Aynı Menkul Kıymetten Birden Fazla Kez Yapılan Alım-Satımlara İlişkin Kazancın Belirlenmesinde Ağırlıklı Ortalama Yöntemi Kullanılabilecektir
Aynı günde aynı menkul kıymetten birden fazla kez yapılan alım-satımlara ilişkin kazancın belirlenmesinde ağırlıklı ortalama yönteminin esas alınabilmesine yönelik olarak Geçici 67 nci Maddenin 1 numaralı fıkrasında değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklikle, sadece aynı gün içerisinde aynı menkul kıymet üzerine  yapılan birden fazla alım-satımdan kaynaklanan stopaj matrahının belirlenmesinde ağırlıklı ortalama yönteminin kullanılabilmesi imkânı getirilmiştir. Diğer durumlarda, aynı menkul kıymetten değişik tarihlerde birden fazla alım-satıma bağlı kazanca ilişkin stopaj matrahının belirlenmesinde yine ilk giren çıkar yöntemine göre stopaj matrahı belirlenecektir.

5)     
Bankalar Arası Mevduat İle Aracı Kurumların Borsa Para Piyasasında Değerlendirdikleri Kendilerine Ait Paralarına Yürütülen Faizler Tevkifat Kapsamı Dışına Alınmıştır
Geçici 67 nci Maddenin 4 numaralı fıkrasında yapılan değişiklik ile bankalar arası mevduat ile aracı kurumların borsa para piyasasında değerlendirdikleri kendilerine ait paralarına yürütülen faizler tevkifat kapsamı dışına çıkartılmıştır.

6)     
Mevduat Faizi, Özel Finans Kurumu Kâr Payı ve Repo Gelirlerinden Üçer Aylık Değil Aylık Dönemler İtibarıyla Stopaj Yapılacaktır
Geçici 67 nci Maddenin 4 numaralı fıkrasında yapılan değişiklik ile Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde yazılı mevduat faizi, özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları ve repo gelirlerinden stopajın üçer aylık dönemler itibarıyla değil, aylık dönemler itibarıyla yapılarak izleyen ayın 20 sine kadar muhtasar beyanname ile beyan edilmesi ve aynı ayın 26 sına kadar vergi dairesine ödenmesi esası getirilmiştir.

7)      Aynı Türden Menkul Kıymet ve Diğer Sermaye Piyasası Araçlarından Kaynaklanan Zararların Yıllık Beyannamede Mahsubu İmkânı Getirilmiştir
Geçici 67 nci Maddeye 11 numaralı fıkra olarak eklenen düzenleme ile dar mükellefler de dahil olmak üzere, bu madde kapsamında tevkifata tabi tutulan menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından doğan kazançlar için takvim yılı itibariyle yıllık beyanname verilebilmesi imkânı tanınmıştır. İhtiyari olarak verilecek bu beyannamede beyan edilen gelirden, aynı türden menkul kıymetler için yıl içinde oluşan zararların tamamı mahsup edilebilecektir. Beyan edilen gelir üzerinden %15 oranında hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif edilen vergiler mahsup edilecek, mahsup edilemeyen tutar genel hükümler çerçevesinde ilgilisine red ve iade edilecektir. Ancak, mahsup edilemeyen zararlar izleyen takvim yıllarına devredilemeyecektir.
Bu düzenlemeyle, (a) birden fazla banka ve aracı kurumda doğan kâr ve zararın, (b) aynı takvim yılının birden fazla döneminde doğan zararın, aynı türde menkul kıymetlerden kaynaklanmış olma şartıyla kazançtan mahsup edilmesi imkânı getirilmiştir.
Taslak Tebliğdeki belirlemeye göre aynı tür menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının değerlendirilmesinde aşağıdaki sınıflandırma esas alınacaktır.
I - Sabit getirili menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları
II - Değişken getirili menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları
III - Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri
Menkul kıymetlerle yapılan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde sınıflandırma, işlemle ilişkilendirilen menkul kıymetin dahil olduğu gruba göre yapılacaktır. Menkul kıymete bağlı olmaksızın yapılan işlemler ise III. Gruptaki vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri kapsamında değerlendirilecektir.

8)     
Banka ve Benzeri Finans Kurumlarının Aralarında Yaptıkları Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmelerinden Elde Ettikleri Kazançlardan 2006 Yılında Tevkifat Yapılmayacaktır
Tam ve dar mükellef (banka ve benzeri finans kurumları dışındaki dar mükelleflerden Türkiye’de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla faaliyette bulunmayanlar hariç) kurumların 2006 yılında aralarında yaptıkları vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen kazançlar stopaja tabi tutulmayacaktır.

9)     
Dar Mükellef Yatırım Fonlarının 1/1/2006 Öncesinde İktisap Ettikleri Menkul Kıymetleri Elden Çıkartmalarından Sağladıkları Kazanç Stopaj Dışında Bırakılmıştır
Geçici 67 nci Maddenin 9 ve 10 numaralı fıkralarındaki parantez içi hükümler kaldırılarak, dar mükellef kurumların, 1/1/2006 tarihinden önce ihraç edilmiş her nevi tahvil ve Hazine bonosu ile Toplu Konut ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması suretiyle sağladıkları gelirler ile 1/1/2006 tarihinden önce iktisap ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından veya elde tutulma sürecinde elde edilen gelirler stopaj kapsamı dışında tutulmuştur.

10)  Dar Mükellef Yatırım Fonlarının 31/12/2005 Tarihi İtibariyle Portföylerinde Bulundurdukları Menkul Kıymetleri Elden Çıkartıncaya Kadar Bu Tarihli Mevzuata Göre Vergilendirilmeleri Esası Getirilmiştir
Geçici 67 nci Maddeye Eklenen 15 numaralı fıkra ile Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin 5281 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki 2 numaralı fıkrasında, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonu olarak addolunmuş dar mükellefiyete tabi yatırım fonlarının vergilendirilmeye ilişkin 31.12.2005 tarihindeki bu statüleri;

a) 31.12.2005 tarihinden önce ihraç edilen menkul kıymetlerle (hisse senetleri hariç) sınırlı olmak üzere bu menkul kıymetlerin tamamı itfa edilinceye kadar,
b) 31.12.2005 tarihinde portföylerinde bulunan hisse senetleri için ise bu menkul kıymetlerin bu tarihten sonra portföyden ilk çıkış tarihine kadar, devam edeceği hükmü getirilmiştir.

Buna göre, söz konusu dar mükellef yatırım fonlarının yukarıda belirtilen kazançlarının vergilenmesinde 31/12/2005 tarihli düzenlemeler esas alınacaktır.
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.