Numara : 68
Tarih : 31.10.2005
VERGİ  SİRKÜLERİ
NO: 2005/68 

KONU

Maliye Bakanlığı, 2006 Yılında Yürürlüğe Girecek Menkul Sermaye Gelirlerinin Yeni Vergilendirme Rejiminde, Yatırımcı ve Aracı Kurumların Talepleri Doğrultusunda Değişiklik Yapıyor


Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, Hazineden sorumlu Devlet Bakanı Ali Babacan ile 26 Ekim 2005 tarihinde yaptığı basın toplantısında, 5281 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 67 nci madde ve buna bağlı düzenlemeler çerçevesinde 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan menkul sermaye gelirlerinin yeni vergileme rejimiyle ilgili açıklamalarda bulunmuştur.
 
Bakan Unakıtan, yeni vergileme rejimiyle ilgili taslak tebliğin hazırlandığını belirterek uygulamada karşılaşılacak sorunların çözümüne yönelik olarak yeni vergileme rejiminin taraflarıyla sürekli bir diyalog içerisinde olduklarını vurgulamıştır. Maliye Bakanı bu çerçevede, kendilerine iletilen konuların yeni vergileme rejimine entegrasyonunu sağlayacak yasal düzenlemelerin 2005 yılı sonuna kadar gerçekleştirileceğini ifade etmiştir. Maliye Bakanı gelen talepler doğrultusunda aşağıdaki düzenlemelerin yapılacağını belirtmiştir:
 
·           Aynı günde aynı menkul kıymetten birden fazla kez yapılan alım-satımlara ilişkin kazancın belirlenmesinde ağrılıklı ortalama yöntemi esas alınacaktır. Öngörülen düzenleme, değişik tarihlerde aynı menkul kıymetten birden fazla alım-satım yapıldığı durumda  stopaj matrahının ilk giren ilk çıkar yöntemine göre belirleneceğini hükme bağlamıştı. Ancak Taslak Tebliğde aynı günde aynı menkul kıymetten birden fazla alım-satım yapıldığı durumda hangi yöntemin kullanılacağına ilişkin herhangi bir açıklamaya yer verilmemişti. Stopaj yapmakla yükümlü banka ve aracı kurumlar özellikle aynı günde aynı menkul kıymetten çok sayıda alım-satım yapıldığı durumlarda ilk giren ilk çıkar yöntemini sağlıklı olarak uygulamanın zorluk yaratacağı gerekçesiyle ağırlıklı ortalama yöntemine göre stopaj matrahının belirlenmesi talebinde bulunmuşlardı. Bakanlık bu talebi dikkate alarak gerekli düzenlemenin yapılacağını açıklamıştır. Yapılacak düzenleme sadece aynı gün içerisinde yapılan birden fazla alım-satımdan kaynaklanan stopaj matrahının belirlenmesinde ağırlıklı ortalama yönteminin kullanılabilmesine imkan sağlayacaktır. Diğer durumlarda, aynı menkul kıymetten değişik tarihlerde birden fazla alım-satıma bağlı kazanca ilişkin stopaj matrahının belirlenmesinde yine ilk giren çıkar yöntemine göre stopaj matrahı belirlenecektir.
 
·           Banka ve aracı kurumların stopaj yapma sorumluluğunun yarattığı tedirginlik, sorumluluğun sınırları daha belirgin hale getirilerek giderilecektir. Bu çerçevede, yapılacak yasal düzenleme ile stopajın yapılmasına yönelik bilgi akışı çerçevesinde her kurumun sorumluluğu kendisine gelen bilgi ve belge ile sınırlı hale getirilecektir. Mevcut yasal düzenlemede, stopaj yapacak kurumların sorumluluğunun sınırlarının açıkça çizilmemiş olması nedeniyle, diğer kurumlardan veya yatırımcıdan gelecek bilgi ve belgeye göre stopaj matrahının belirlendiği durumlarda dahi sorumluluk banka ve aracı kurumlara aitti.
 
·           Mevcut düzenleme aynı türdeki menkul kıymetlerin alım-satımından kaynaklanan zararların sadece ileriye yönelik olarak mahsubuna imkân tanımakta, ayrıca farklı kurumlarda yapılan işlemlerin kâr ve zararının birbirine mahsup edilmesi imkanı bulunmamaktadır. Yapılacak yasal düzenleme ile aşağıda belirtilen durumlarda bir takvim yılı içerisinde yatırımcının yapmış olduğu bütün işlemlere ilişkin kâr ve zararın birbirinden mahsup edilebilmesi sağlanacaktır. Buna göre; yerli ve yabancı yatırımcılara bir takvim yılı içerisinde;
 
a) Birden fazla banka ve aracı kurumda doğan kâr ve zararın,
b) Aynı takvim yılının birden fazla döneminde doğan zararın,
c) Farklı türde menkul kıymetlerden doğan zararın,
mahsubunu yapabilmeleri için ihtiyari beyanname verme imkanı sağlanacaktır. Buna göre dileyen mükellefler, stopaj yoluyla vergilendirilen bu kazançları için ihtiyari olarak yıllık beyanname vermek suretiyle zararlarını kazançlarından mahsup edebileceklerdir. Bu beyannamede beyan edilen gelirlere artan oranlı vergi tarifesi değil stopaj oranı (halen % 15) uygulanacaktır.
 
·           Yapılacak yasal düzenleme ile; hisse senedi ile her nevi tahvil ve bono üzerine yapılanlar hariç olmak üzere, Türkiye’de faaliyette bulunan tam mükellef kurumların kendi aralarında veya yurt dışında yerleşik banka ve benzeri finans kurumlarıyla yaptıkları vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden elde edilen kazançların 2006 yılında vergilendirilmemesi (stopaja tabi tutulmaması) sağlanacaktır. 1 Ocak 2006 tarihinden başlayarak yürürlüğe girecek düzenleme, sözü edilen kazançların da % 15 stopaja tabi tutulmasını öngörmektedir.
 
·           Yapılacak yasal düzenleme ile Türkiye’deki bankaların kendi aralarındaki mevduattan, aracı kurumların ise borsa para piyasasında değerlendirdikleri kendilerine ait paralardan elde ettikleri faizler tevkifat kapsamından çıkartılacaktır. 1 Ocak 2006 tarihinden başlayarak yürürlüğe girecek düzenleme, sözü edilen kazançların da % 15 stopaja tabi tutulmasını öngörmektedir.
 
·           Tam mükellef (kanuni veya iş merkezi Türkiye’de bulunan) kurumların hisse senetlerinin alım-satımından elde edilen kazançların tevkifata tabi tutulmaması için gereken 2 yıllık en az elde bulundurma süresinin 1 yıla indirilmesine yönelik yasal düzenleme yapılacaktır.
 
·           Dar mükellef (kanuni ve iş merkezinin her ikisi de Türkiye’de bulunmayan) yabancı kurumların 1.1.2006 tarihinden önce ihraç edilmiş bulunan Devlet tahvili ve Hazine bonolarından (Eurobondlar dahil) 1.1.2006 tarihi sonrasında elde edecekleri kazancın tevkifat kapsamı dışında tutularak 31.12.2005 tarihi itibariyle geçerli hükümlere göre vergilendirilmesine yönelik yasal düzenleme yapılacaktır. (Açıklamada dar mükellef kurumların 1.1.2006 öncesinde iktisap ettikleri menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını 1.1.2006 sonrasında elden çıkartmaları suretiyle elde edecekleri kazanç üzerinden yapılması öngörülen stopajla ilgili herhangi bir düzenlemeden bahsedilmemekle birlikte, bu yönde de düzenleme yapılacağı görüşündeyiz).
 
Yukarıda yer verilen değişikliklerin dışında, 1.1.2006 tarihi itibariyle yürürlüğe girecek menkul sermaye gelirlerinin yeni vergileme rejiminde herhangi bir farklılık yaratılmayacağını belirten Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, aşağıdaki konularda herhangi bir değişikliğe gidilmeyeceğini açıklamıştır.
 
·           Stopaj yapma yükümlülüğü banka ve aracı kurumlarda olacaktır. Yükümlülüğün saklamacı kuruluşlara verilmesine yönelik talepler kabul görmemiştir.
 
·           Stopaj oranı % 15 olarak uygulanacaktır. Herhangi bir indirim veya yatırım araçlarına göre farklılaştırma yapılmayacaktır.
 
·           Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hükümlerinin uygulanmasında, Devlet iç borçlanma senetlerinin İMKB’de kote olmadığı yönündeki Vergi İdaresi yorumu aynen devam etmektedir.
 
·           Yabancılar (dar mükellefler), Türkiye’de elde ettikleri kazanç üzerinden ödedikleri vergileri, çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları hükümlerinin öngördüğü kurallar çerçevesinde kendi ülkelerinde bu kazanç üzerinden ödeyecekleri vergilerden mahsup edebileceklerdir.,
 
·           Yatırım fonu gelirlerinin fon katılımcıları yerine fon bünyesinde vergilendirilmesi yönündeki uygulama devam edecektir.
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.