Numara : 44
Tarih : 24.3.2008
VERGİ SİRKÜLERİ
 
NO: 2008/44
 
KONU: Halka Açık Şirketlere “ Transfer Fiyatlarında” Değerleme Yapma Zorunluluğu Getirildi.
 
19 Mart 2008 tarih ve 26821 sayılı Resmi Gazete’de SPK tarafından “Sermaye Piyasası Kanununa Tabi Olan Anonim Ortaklıkların Uyacakları Esaslar Hakkında Tebliğ” (Seri IV No 41) yayınlanmıştır. Söz konusu tebliğ 21.03.2008 tarih ve 11 No.’lu SPK Bültenimiz ile Denetimnet.net sitemizde duyurulmuştur. Ancak Transfer Fiyatlandırması yönünden tebliğin getirmiş olduğu zorunluluklar nedeniyle verginet.net sitemizde de duyurulmasının faydalı olacağı kanaati ile aşağıdaki açıklamalar bilgilerinize sunulmuştur.
 
SPK’na Tabi Anonim Ortaklıkların Uyacakları Esaslar Hakkındaki IV / 41 Seri No.’lu  Tebliğin 4. Maddesinin (1) numaralı fıkrası ile ; payları borsada işlem gören ortaklıklar ile ilişkili tarafları arasındaki varlık, hizmet veya yükümlülük transferleri işlemlerinde her bir işlemin tutarının, ortaklığın Kurul düzenlemeleri uyarınca kamuya açıklanan son yıllık finansal tablolarında yer alan aktif toplamının veya brüt satışlar toplamının % 10’una veya daha fazlasına ulaşacağının öngörülmesi durumunda, işlem öncesinde, Kurulca esasları belirlenen kuruluşlara işlemin değerlemesinin yaptırılması zorunluluğu getirilmiştir.
 
Tebliğin 4. Maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre; ilişkili taraf işlemlerinin değerlemesini yapan kuruluş, işlemin şartlarının adil ve makul olup olmadığına ilişkin görüşüne raporunda yer vererek raporunu ortaklık yönetim kuruluna sunacaktır. Ortaklık yönetim kurulu, söz konusu raporu dikkate alarak ilişkili taraf ile yapılacak işlemlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğine karar verecektir.
 
Tebliğin 5. Maddesinde “Yaygın ve Süreklilik Arz Eden İşlemlerin Değerlemesi” ile ilgili kurallar açıklanmıştır.
 
Tebliğin 6. Maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğince, Sermaye Piyasası Mevzuatı uyarınca yapılacak bu değerleme işlemlerinde, değerlemeyi yapanların SPK’nun Seri :VIII No: 45 sayılı Sermaye Piyasasında Uluslararası Değerleme Standartları Hakkındaki Tebliğde belirtilen esaslara uyacakları belirtilmektedir.
 
Konu hakkında özet açıklamalar aşağıdaki gibidir.
 
A-    İlişkili Kuruluşlarla Yapılan Her Bir İşlem İçin Değerleme Yaptırma Yükümlülüğü
 
Payları borsada işlem gören ortaklıklar ile ilişkili tarafları arasındaki varlık, hizmet veya yükümlülük transferleri işlemlerinde her bir işlemin tutarının, ortaklığın Kurul düzenlemeleri uyarınca kamuya açıklanan son yıllık finansal tablolarında yer alan aktif toplamının veya brüt satışlar toplamının % 10’una veya daha fazlasına ulaşacağının öngörülmesi durumunda, işlem öncesinde, Kurulca esasları belirlenen kuruluşlara işlemin değerlemesinin yaptırılması zorunludur.
 
Birinci fıkra kapsamındaki ilişkili taraf işlemlerinin değerlemesini yapan kuruluş, işlemin şartlarının adil ve makul olup olmadığına ilişkin görüşüne raporunda yer vererek raporunu ortaklık yönetim kuruluna sunar. Ortaklık yönetim kurulu, söz konusu raporu dikkate alarak ilişkili taraf ile yapılacak işlemlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğine karar verir. İlişkili taraf işlemlerinin gerçekleştirilmesi durumunda, işlemlerin taraflarının birbirleriyle olan doğrudan veya dolaylı ilişkileri ile işlemlerin niteliğine ilişkin bilgiler; değerlemede kullanılan varsayımları ve değerleme sonuçlarını içeren değerleme raporu özeti; işlemler değerleme raporunda ulaşılan sonuçlara uygun bir şekilde gerçekleştirilmemişse bu durumun gerekçesine ilişkin açıklama, yapılacak ilk genel kurul toplantısından 15 gün önce ortakların incelemesine açılarak söz konusu işlemler hakkında genel kurul toplantısında ortaklara bilgi verilir.
 
B- Yaygın ve Süreklilik Arz Eden (Bir Hesap Dönemi İçinde En Az İki Defa Yapılan veya Yapılacak Olan) İşlemlerin Değerlemesi
 
Tebliğin 3 ncü maddesinde “Yaygın ve Süreklilik Arz Eden İşlemler”, ticari nitelikte olsun veya olmasın bir hesap dönemi içinde en az iki defa yapılan veya yapılacak olan işlemler olarak tarif edilmiştir.
 
a. Aktif Toplamın veya Brüt          Satışlar Toplamının %10’unu Aşan İşlemlerde Yönetim Kurulunun Görevi ve Yükümlülüğü
Payları borsada işlem gören ortaklıklar ile ilişkili tarafları arasındaki yaygın ve süreklilik arz eden varlık, hizmet ve yükümlülük transferleri işlemlerinde işlemlere ilişkin şartlar yönetim kurulu tarafından belirlenir. Payları borsada işlem gören ortaklıkların, ilişkili taraflarla olan yaygın ve süreklilik arz eden varlık, hizmet ve yükümlülük transferleri işlemlerinin tutarının Kurul düzenlemeleri uyarınca kamuya açıklanacak yıllık finansal tablolarında yer alan aktif toplamının veya brüt satışlar toplamının % 10’una veya daha fazlasına ulaşacağını öngörmeleri halinde bu şartların adil ve makul olup olmadığına ilişkin olarak Kurulca esasları belirlenen kuruluşlara işlemler öncesinde değerleme yaptırmaları zorunludur. Ortaklık yönetim kurulu, söz konusu raporu dikkate alarak ilişkili taraf ile yapılacak işlemlerin gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceğine karar verir.
b. Değerleme Kurulu Raporu
İlişkili taraflarla yürütülen işlemler öncesinde değerlemeye tabi tutulan yaygın ve süreklilik arz eden işlemlerle ilgili olarak, her hesap dönemi sonunda, değerleme kuruluşu tarafından, işlemler öncesinde yapılan değerleme çalışmalarında ulaşılan sonuçlar ile bu sonuçlar çerçevesinde yönetim kurulu tarafından belirlenen şartlara uyulup uyulmadığı hususunda bir rapor hazırlanır ve bu raporun özeti yıllık olağan genel kurul toplantısından 15 gün önce ortakların incelemesine açılarak söz konusu işlemler hakkında genel kurul toplantısında ortaklara bilgi verilir.
 
c. İzleyen Hesap Döneminde Yapılacak İşlemler
İlişkili taraflarla olan yaygın ve süreklilik arz eden işlemlerin izleyen hesap döneminde de sürdürülmesine karar verilmesi halinde ortaklık yönetim kurulu tarafından işlemlere ilişkin şartlar gözden geçirilir ve gerektiği takdirde yeniden belirlenir. Söz konusu işlemlerin izleyen hesap dönemi sonunda Kurul düzenlemeleri uyarınca kamuya açıklanacak yıllık finansal tablolarda yer alan aktif toplamın veya brüt satışlar toplamının % 10’una veya daha fazlasına ulaşacağının öngörülmesi durumunda izleyen hesap döneminde uygulanacak şartların adil ve makul olup olmadığına ilişkin olarak Kurulca esasları belirlenen kuruluşlara değerleme yaptırılır.
 
C-    Değerlemeye İlişkin Diğer Hükümler
  
a. İlişkili taraf işlemlerinin gerçekleştirilmesine karar verilmesi halinde, işlemlerin taraflarının birbirleriyle olan doğrudan veya dolaylı ilişkileri ile işlemlerin niteliğine ilişkin bilgilerin; değerlemede kullanılan varsayımlar ile değerleme sonuçlarını içeren rapor özetinin; işlemler değerleme raporunda ulaşılan sonuçlara uygun bir şekilde gerçekleştirilmemişse veya gerçekleştirilmeyecekse bu durumun gerekçesinin, Kurul’un özel durumların kamuya açıklanmasına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde, borsa bülteninde ilan edilmek üzere borsaya bildirilmesi zorunludur.
 
b. Sermaye piyasası mevzuatı uyarınca yapılan değerleme işlemlerinde, değerlemeyi yapanlar Kurul’un Seri:VIII No:45 sayılı Sermaye Piyasasında Uluslararası Değerleme Standartları Hakkında Tebliği’nde belirtilen esaslara uymak zorundadırlar.
 
c. Değerleme yaptırma zorunluluğunun istisnaları
  • Temettü dağıtımı, sermaye artırımı nedeniyle rüçhan hakkı kullanımı ve yöneticilerin mali haklarına ilişkin ödemeler 4 üncü ve 5 inci madde hükümlerinden istisnadır.
  • Menkul kıymet yatırım ortaklıklarının, gayrimenkul yatırım ortaklıklarının ve girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının ilişkili taraflarından aldıkları portföy yönetimi, yatırım danışmanlığı ve sermaye piyasası araçlarının alım satımına aracılık hizmetleri için 4 üncü ve 5 inci madde hükümleri uygulanmaz.
  • Halka açık anonim ortaklık statüsündeki bankaların ilişkili taraflara kullandırdıkları krediler için değerleme yaptırmaları zorunlu değildir.
d. Değerleme Konusunda Sermaye Piyasası Kuruluna Verilen Yetki
 Kurul, gerekli gördüğü takdirde, payları borsada işlem görmeyen ortaklıklar ile ilişkili  olan/olmayan tarafları arasındaki işlemlerde, payları borsada işlem gören ortaklıklar ile ilişkili tarafları arasında yapılan ve bu maddede belirtilen oranların altında kalan işlemlerde ve payları borsada işlem gören ortaklıklar ile ilişkili olmayan tarafları arasında yapılan işlemlerde, değerleme yapılmasını ve bu Tebliğ’de belirtilen esaslar çerçevesinde değerleme sonuçlarının kamuya açıklanmasını zorunlu tutabilir.
 
D-    Diğer Hususlar
 
a. Pay sahipleri ile ilişkiler biriminin kuruması
Payları borsada işlem gören ortaklıklarda, pay sahipleriyle ilişkilerin yürütülmesinden sorumlu bir pay sahipleri biriminin oluşturulması zorunlu kılınmıştır.
 
b. Koordinasyonu sağlayan bir personelin görevlendirilmesi
Payları borsada işlem gören ortaklıklarda, ortaklığın sermaye piyasası mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde ve kurumsal yönetim uygulamalarında koordinasyonu sağlayan bir personelin görevlendirilmesi zorunludur. Görevlendirilen personelin “Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı”na ve “Kurumsal Yönetim Derecelendirme Uzmanlığı Lisansı”na sahip olması, ortaklıkta tam zamanlı üst düzey yönetici olarak çalışması ve en üst düzey icracı yöneticiye çalışmaları hakkında raporlama yapması zorunludur.
 
c. Bir yıllık uyum ve geçiş süresi tanınması (19.03.2009 tarihine kadar)
Koordinasyon personeli istihdam edilmesi ve pay sahipleri ile ilişkiler birimi oluşturulması yükümlülüklerine uyum amacıyla gerekli organizasyon yapısının oluşturulabilmesi için şirketlere 1 yıllık geçiş süresi tanınmıştır.
 
E- Kaldırılan Hükümler
  
26/2/1982 tarihli ve 17617 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Seri: IV, No: 1 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na Tabi Olan Anonim Ortaklıkların Uyacakları Esaslar Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.
 
  
 
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
Deloitte Türkiye