Gelişmiş Arama
Anasayfa Site Haritası İletişim
 
Ana Sayfa > Sirküler > Vergi Sirküleri > 2004 Sirküler > Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin...
 

Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlerde Katma Değer Vergisi İstisnası Uygulaması

Numara : 102
 
Tarih : 9.9.2004

VERGİ  SİRKÜLERİ
NO: 2004/102
 
KONU
 
Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetlerde Katma Değer Vergisi İstisnası Uygulaması
 

31 Ağustos 2004 tarihli ve 2004/99 sayılı Sirkülerimizde 2004/7765 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesi ve geçici 19 uncu maddesi kapsamında vergiden istisna olan teslim ve hizmetlerde uygulanacak asgari tutar katma değer vergisi hariç 500 milyon Türk Lirası olarak tespit edilmesine ilişin olarak açıklamalarda bulunulmuştu.
Konuyla ilgili olarak özellikle 13 üncü maddenin (b) bendindeki deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmet istisnası uygulamasıyla ilgili olarak tarafımıza intikal ettirilen sorularınıza karşılık aşağıdaki ek açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur. Aşağıdaki açıklamalarımız konuya ilişkin olarak yapmış olduğumuz yorum ve değerlendirmelere dayanmaktadır. Maliye Bakanlığının aşağıda yer verdiğimiz konulara ilişkin herhangi bir açıklaması yoktur. Bakanlığın konuya ilişkin açıklamaları olduğunda sizlere duyurulacaktır. Bu sirkülerimizin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekir.

1.    İstisna Uygulamasında 500 Milyon Liralık Sınırın Hangi Esasta Dikkate Alınacağı
Katma Değer Vergisi Kanununun 13 üncü maddesi kapsamında yapılan teslim ve hizmet bedelleri toplamının (her bir bent kapsamına girenlerin toplamı) KDV hariç 500 milyon liranın altında kaldığı durumlarda istisna uygulanmayacağı için KDV hesaplanacak, 500 milyon lira ve üzerindeki tutarlı teslim ve hizmetlerde ise KDV istisnası uygulanacağından KDV hesaplanmayacaktır.
Bu uygulamada KDV hariç 500 milyon liralık teslim ve hizmet bedelinin, bir müşteriye düzenlenen her bir faturada yer alan 13 üncü madde kapsamındaki mal ve hizmet teslim bedelleri toplamı olarak dikkate alınması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, 500 milyon liralık sınır 13 üncü maddenin her bir bendine giren teslim ve hizmet bedelleri toplamı esas alınarak belirlenmelidir.
Örneğin, aynı faturada 13/(b)’deki istisna kapsamında deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmet bedeline yer veriliyorsa bu hizmet bedelinin KDV hariç toplamının 500 milyon lirayı geçip geçmediği belirlenmelidir. Bu çerçevede, aynı faturada tahmil ve tahliye hizmeti için 300 milyon lira, vinç hizmeti için 200 milyon lira ücret yer alıyorsa her iki hizmet de istisna kapsamına girdiği ve toplamları 500 milyon liraya ulaştığı için istisna uygulanacaktır. Bununla birlikte tahmil ve tahliye hizmeti ile vinç hizmetinin ayrı ayrı faturalanması halinde her iki hizmet de istisna kapsamına girmekle beraber ayrı ayrı KDV hariç tutarları toplamı 500 milyon liranın altında kalacağı için istisna uygulanmayacak ve KDV hesaplanacaktır.

Diğer yandan söz konusu uygulamada 500 milyon liralık sınırın aynı müşteriye 13 üncü madde kapsamında her bir bent itibariyle verilen teslim ve hizmet bedelleri toplamı esas alınarak belirlenmesi gerektiğini düşünüyoruz. Buna göre, uygulamada pek mümkün olmamakla birlikte örneğin aynı müşteriye düzenlenen faturada hem 13/(a) hem de 13/(b) kapsamındaki teslim ve hizmetler yer aldığı durumda, her bir bende giren teslim ve hizmet toplamının ayrı ayrı KDV hariç 500 milyon lira ve daha fazla olması halinde istisna uygulanacak, aksi durumda KDV hesaplanacaktır.

Aynı faturada hem istisna kapsamındaki teslim ve hizmet bedeline hem de vergiye tabi hizmet bedeline yer veriliyorsa bu durumda istisna uygulayabilmek için istisna kapsamındaki teslim ve hizmet bedelinin KDV hariç tutarının 500 milyon lira ve daha fazla olması gereklidir. Bu çerçevede, KDV’ye tabi teslim ve hizmet bedelleri toplamı ile birlikte alındığında fatura toplamının KDV hariç tutarının 500 milyon lira ve daha fazla olması istisna uygulayabilmek için yalnız başına yeterli değildir.

Örneğin, aynı müşteriye düzenlenen faturada 13/(b) kapsamında tahmil ve tahliye bedeli olarak 300 milyon lira, vinç hizmet bedeli olarak 150 milyon lira, KDV’ye tabi olan konteyner tamir hizmeti olarak da 200 milyon liraya yer verilmişse KDV hariç fatura toplamı 650 milyon lira olmakla birlikte 13/(b) kapsamında KDV’den istisna edilen teslim ve hizmet bedellerinin KDV hariç toplamı 450 milyon lirada kaldığı için 650 milyon liranın tamamı üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.

Fatura düzenlenmesine yönelik 7 günlük süreye uyulmak ve KDV’de dönem kaymasına yol açmamak kaydıyla, bir müşteriye aynı KDV dönemi (ay) içerisinde verilen 13/(b) kapsamındaki  teslim ve hizmetlerin (genelde 13 üncü madde kapsamındaki bütün teslim ve hizmetlerin)  tek faturada birleştirilmesi mümkündür. Bu şekilde düzenlenen faturada yer alan 13/(b) kapsamındaki teslim ve hizmet bedelleri toplamının 500 milyon lira ve daha fazla olması halinde KDV istisnası uygulanmasının mümkün olduğu görüşündeyiz.

2.    Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan KDV’den İstisna Hizmetlerin Kapsamının Belirlenmesi
Bilindiği gibi Gelirler Genel Müdürlüğünce yayımlanan 9 Sayılı KDV Sirkülerinde, 5228 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında Katma Değer Vergisi Kanununun 13/(b) maddesinde yer alan “Deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetler” e ilişkin istisna (bu istisna 5035 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında 2/1/2004 – 31/7/2004 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 17/(ı) kapsamına alınmıştı) giren hizmetler sayılarak açıklanmış, ayrıca hizmetin özelliği nedeniyle bu madde kapsamında istisnadan yararlanamayacak olan hizmetler belirtilmiştir.

Söz konusu sirkülerde deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan aşağıdaki hizmetlerin istisnadan yararlanamayacağı belirtilmişti:

9 Sayılı KDV Sirkülerinde İstisna Kapsamına Girmeyip Vergiye Tabi Olduğu Belirtilen Hizmetler:
Konteyner İçi Lashing/Unlashing (Bağlama/Çözme) Hizmeti: Konteynerlerin içine konulan yüklerin bağlama/sabitleme malzemesi ile bağlanması (lashing), bağlı yüklerin bağlama sabitleme malzemelerinin çözülmesi (unlashing) hizmeti.

Ardiye:
Limana gelen konteyner ve diğer yüklerin, kapalı ve açık sahalarda, saklanması, depolanması, etiketlenmesi, paketlenmesi ve benzeri katma değerli hizmetler.

Terminal Hizmeti:
Konteyner ve diğer yüklerin limana giriş ve çıkış ya da saha içinde yer değiştirme işlemi amacıyla vinç ve benzeri yükleme boşaltma ekipmanları ile yükleme indirme hizmeti.

Konteyner Dolum Hizmeti:
Konteynerin yükleme boşaltma ekipmanları ile insan gücü yardımı ile saha içinde doldurulması hizmeti.

Konteyner Boşaltma Hizmeti:
Konteynerin yükleme boşaltma ekipmanları ile insan gücü yardımı ile saha içinde boşaltılması hizmeti.

Konteyner İçi Aktarma Hizmeti:
Saha içinde yükün bir konteynerin içinden diğer konteynerin içine aktarılması hizmeti.

Konteyner Tam Tespit Hizmeti:
İthal veya ihraç edilmek üzere, saha içinde bulunan konteynerin gümrük müdürlüğü birimlerince veya yetkili bir mercinin isteği üzerine beyana ve gerekli evsafa uygunluğunun denetlenmesi için insan gücü veya yükleme boşaltma ekipmanları kullanılarak komple boşaltımı ve dolumu hizmeti.

Konteyner Muayene/Numune Alma Hizmeti:
Saha içinde bulunan konteynerin, gümrük müdürlüğü birimlerince veya yetkili bir mercinin isteği üzerine kapağının açılması, muayene edilmesi ve yükten numune alınması hizmeti.

Konteyner Tamir Hizmeti:
Hasarlı konteynerin acentenin veya yük sahibinin talimatı ile tamir edilmesi hizmeti.

Konteynere Elektrik Verilmesi:
İçinde barındırılan yükün özelliği gereği soğutma tertibatı bulunan özel konteynerler için sahada ardiye süresi içinde elektrik enerjisi verilmesi bir teslim niteliği olduğundan istisna kapsamına girmemektedir.

Konteyner Temizleme (Yıkama-Kurutma):
Konteynerin içinin temizlenmesi için verilen hizmetler.

Konteyner Nakliye Hizmeti:
Konteynerin bir yerden bir yere taşınması hizmeti.

Tartı Hizmeti:
Konteyner veya diğer yüklerin kantar marifetiyle tartılması hizmeti.
9 sayılı Sirkülerde KDV’ye tabi olduğu belirtilen yukarıdaki hizmetlerden bazıları 5228 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında 1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere 31/7/2004 tarihinden itibaren bu defa Katma Değer Vergisi Kanununun 17/(o) maddesinde kısmi istisna kapsamına alınmıştır. Söz konusu 17 nci maddenin (o) bendine göre aşağıdaki işlemler KDV’den istisnadır.
“o) Gümrük antrepoları ve geçici depolama yerleri ile gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahalarda; ithalat ve ihracat işlemlerine konu mallar için verilen ardiye, depolama ve terminal hizmetleri ile vergisiz satış yapılan işyerlerinin ve bu işyerlerine ait depo ve ardiye gibi bağımsız birimlerin kiralanması,”
Buna göre, 9 sayılı Sirkülerdeki esaslar bugün itibariyle Bakanlıkça aksine görüş belirtilmediği için kural olarak geçerlidir. Ancak, söz konusu sirkülerde istisnadan yararlanamayacağı belirtilen hizmetlerden ardiye (tanım olarak depolamayı da kapsamaktadır) ve terminal hizmetleri, gümrük antrepoları ve geçici depolama yerleri ile gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahalarda ithalat ve ihracat işlemlerine konu mallar için verilmek kaydıyla 17/(o) madde kapsamında KDV’den istisna edildiğinden, 1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere bu hizmetler için KDV hesaplanmaması gerekmektedir (ardiye ve terminal hizmetinin gümrük antrepoları ve geçici depolama yerleri ile gümrük hizmetlerinin verildiği gümrüklü sahaların dışında veya ithalat ve ihracat işlemlerine konu olmayan mallar için verilmesi durumunda istisna uygulanmayacaktır).

Ardiye, depolama ve terminal hizmetleri dışında 9 sayılı sirkülerde istisnadan yararlanamayacağı belirtilen hizmetler, Maliye Bakanlığı aksine bir görüş açıklayıncaya kadar, 5228 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sonrasında da KDV’ye tabi tutulmaya devam edilmelidir.

Katma Değer Vergisi Kanununun 17/(o) maddesindeki düzenleme 31/7/2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe bu tarih itibariyle girmekle birlikte, geçerlik tarihi 1/1/2004 olarak belirlendiğinden, söz konusu hizmetler için 1/1/2004 ila 31/7/2004 tarihleri arasında düzenlenen faturalarda KDV hesaplanmamışsa, hesaplanmayan KDV’nin Vergi İdaresince talep edilmesi ve  ceza ve faiz uygulanması söz konusu değildir.  Diğer yandan aynı süre içerisinde KDV’li fatura düzenlenmişse bu faturaların geriye yönelik olarak düzeltilmesi de söz konusu olmayacaktır.

3.        Yük Teslim Belgesi Ücreti, Konşimento Ücreti ve Konteyner Demurajının (Sürastarya Ücreti) Taşımacılık İstisnası Karşısındaki Durumu
Mersin Deniz Ticaret Odası tarafından Maliye Bakanlığına başvuruda bulunularak yük teslim belgesi, konşimento ve konteyner demurajının (sürastarya) uluslararası taşımacılık işinin bir parçası olduğu değerlendirmesiyle bunlar için alınan ücretlerin Katma Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesindeki transit taşımacılık istisnasından yararlanıp yararlanamayacağı konusunda görüş sorulmuştur.

Maliye Bakanlığı bu başvuruya cevaben verdiği yazılı görüşte; söz konusu işlemlerin 14 üncü madde hükmüne göre istisna kapsamındaki taşımacılık işlemi içinde mütalaa edilmesi halinde katma değer vergisine tabi olmasının söz konusu olmadığını, bu işlemlere ilişkin ücretlerin taşımacılık istisnası kapsamı dışında tahsil edilmesi halinde ise katma değer vergisi hesaplanacağını belirtmiştir.

Görüleceği üzere Maliye Bakanlığı konuya ilişkin olarak düzenleyici bir belirlemede bulunmamış, söz konusu ücretlerin transit ve uluslararası taşımacılık istisnasından yararlanıp yararlanamayacağı konusundaki değerlendirmeyi ilgililere bırakmıştır.

Bize göre, söz konusu ücretler uluslararası ve transit taşımacılık işinin bir uzantısı olarak ortaya çıkmakla birlikte mahiyet itibariyle 14 üncü maddede sözü edilen “transit ve uluslararası taşımacılık işi” olmadığından KDV’ye tabidir. Bu nedenle, yük teslim belgesi ücreti, konşimento ücreti ve konteyner demurajının (sürastarya ücreti) navlun (nakliye) ücretinden ayrı olarak isimlendirilerek fatura edilmesi halinde KDV’ye tabi tutulması gerekir.

Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.




Yasal Uyarı
Hızlı Menü : Ekle Kaldır
Yazdır Arkadaşına gönder
©2014 Deloitte Türkiye. Deloitte; bir veya birden fazla, ayrı ve bağımsız birer yasal varlık olan, İngiltere mevzuatına gore kurulmuş olan Deloitte Touche Tohmatsu Limited ve üye firma ağına atfedilmektedir. Deloitte Touche Tohmatsu Limited ve üye firmalarının yasal yapısının detaylı açıklaması için lütfen www.deloitte.com/about adresine bakınız.