VERGİ SİRKÜLERİ
 
NO: 2008/76
 
KONU: Belge Düzeni İle İlgili 382 Sıra No.’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Yayınlandı.
  
30.05.2008 tarih ve 26891 sayılı Resmi Gazete’de 382 sıra No.’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği yayınlanarak; belge düzenine ilişkin bazı açıklamalar yapılmış ve Serbest Meslek faaliyetinde bulunan hekimlerin kredi kartı okuyucu cihaz (POS) kulllanma mecburiyeti tarihi 01.09.2008 tarihine ertelenmiştir.
 
Tebliğ’de VUK.nun fatura düzeni ile ilgili 229 ve 231’inci maddelerinden bahsedilerek, 232’inci maddede belirtilen fatura vermek ve almak mecburiyetinde olan kişilerce malın teslimi ve hizmetin ifasından itibaren  faturanın 7 gün içinde düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
 
Söz konusu tebliğ ile; VUK.nun 257’inci maddesi ile Maliye Bakanlığı’na verilen yetki kullanılarak aşağıda  belirtilen işlemlerde belge düzeni hakkında açıklamalar yapılmıştır.
 
1.    Özel kartlar veya yemek çekleri kullanılmak suretiyle loknata veya restoranlarda verilen hizmetlere ilişkin belge düzeni,
 
2.    Özel kartlar kullanılarak yapılan şehir içi yolcu taşımacılığında belge düzeni,
 
3.    Bankalara ait kredi kartı okuyucuları kullanılarak yapılan kontör satışlarında belge düzeni,
 
4.    Nihai tüketicilere elektronik ortamda kredi kartıyla yapılan kontör satışlarında belge düzeni.
 
Tebliğ’in son 5’inci  fıkrasında ise Serbest Meslek faaliyetinde bulunan hekimler (diş hekimi ve veterinerler dahil) tarafından kullanılacak kredi kartı okuyucularını (POS) bulundurma ve kullanma mecburiyeti tarihinin 01.09.2008 tarihine ertlendiği açıklanmıştır.
 
Tebliğ’de detay açıklamaların yer aldığı belge düzenine ilişkin konular  aşağıda özetlenmiştir.
 
1. “Özel Kartlar” veya “Yemek Çekleri” Kullanılmak Suretiyle Lokanta veya Restoranlarda Verilen Hizmetlere İlişkin Belge Düzeni 
 
Genellikle bazı firmalar, çeşitli adlarla çıkarılan “özel kartlar” veya “yemek çeklerini” personeline dağıtmakta, bu belgeler, anlaşmalı hizmet (yemek) işletmelerinde, çalışanlarca ödeme aracı olarak kullanılmaktadır. Bu belgelerin kullanımı için aranan şartlar aşağıdaki gibidir.
 
1.1 Özel Kartlar İçin Aranan Şartlar;
 
1.1.1 Söz konusu kartlar, personeline yemek hizmeti temin etmek isteyen işletmeler tarafından bu kartları satışa sunan firmalardan satın alınarak personele verilecektir.
 
1.1.2 Kartlar, bunları satışa sunan firmalarca anlaşmalı hizmet işletmelerine verilen satış noktası          terminallerinden geçirilmek suretiyle, hizmet bedelinin ödenmesinde kullanılacaktır.
 
1.1.3 Belirtilen satış noktası terminalleri, işlemin yapıldığı yer, tarih, saat, hizmet bedeli ile kalan tutarı gösterecek şekilde iki adet bilgi fişi verecek ve istenildiğinde günlük veya haftalık olarak tahsil edilen bedelleri gösterecektir.
 
1.2 Yemek Çekleri İçin Aranan Şartlar;
 
1.2.1 Yemek çekleri, işverenlerce istihdam edilen personelin yemek ihtiyacının karşılanması amacıyla kullanılacaktır.
 
1.2.2 Bu çekler dip koçanlı olarak ve dip koçanı ile çekin üzerine müteselsil sıra numarası yer verilmek suretiyle bastırılacaktır.
 
1.2.3 Söz konusu çekler, gerek bunları kendi adına bastırarak satışa sunan hizmet işletmelerinde, gerekse bunları satışa sunan firmalarla anlaşmalı hizmet işletmelerinde münhasıran yemek bedellerinin ödenmesinde kullanılacaktır.
 
1.3 Yukarıdaki Şartları Taşıyan Özel Kart ve Yemek Fişleri İçin Düzenlenecek Belgeler Aşağıda Özetlenmiştir
 
 
Belge Cinsi
 
Özel Kart veya Yemek Fişlerini Hazırlayp
Satan Firma Tarafından Düzenlenecek Belge
 
 
Anlaşmalı Yemek Hizmeti Sunan
Firma Tarafından Düzenlenecek Belge
 
Özel Kartlar
 
Bedelin karta yüklendiği tarihten itibaren 7 gün
içinde kart satın alan firma adına fatura
düzenleyecektir.
 
 
- Satış noktası terminelinden alınan iki adet
  bilgi fişinden biri kart sahibine verilecek,
diğeri işletmede kalacak
 
 
- Özel kartı satışa sunan firma adına hizmetin
  sunumu ve malın tesliminden itibaren 7 gün
  içinde fatura düzenleyecektir.
 
 
Yemek Fişleri
(Dipkoçanlı)
 
 
Yemek fişlerini satın alan firma adına 7 gün içinde
fatura düzenleyecektir.
 
 
- Yemek fişinin bir sureti hıfzedilecektir
   (Dipkoçan hizmet alan personelde kalacaktır.)
 
 
- Yemek fişini satışa sunan firma adına hizmetin
   sunumundan ve malın tesliminden itibaren 7 gün
   içinde fatura düzenleyeceklerdir.
 
1.4 Yukarıdaki tabloya göre işlem yapan firmalarca, hizmetten yararlanan personele ayrıca VUK.da belirtilen belgelerden herhangi birinin (ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende satış fişi veya fatura) verilmesine gerek bulunmamaktadır.
 
1.5 Yukarıda 1.4’üncü Maddede Belirtilen Belgelerin Sehven Düzenlenmesi Halinde Yapılacak İşlem
 
Ödemenin söz konusu özel kartlar veya yemek çekleri ile yapılması sırasında bu belgelerden (ödeme kaydedici cihaz fişi, perakende satış fişi veya fatura) birinin sehven düzenlenmesi halinde mükerrerliğin önlenmesi bakımından düzenlenen belgenin iptali gerekecektir. İptal işlemi, anlaşmalı hizmet işletmelerince söz konusu özel kartları veya yemek çeklerini satışa sunan firmalara düzenlenecek faturalarla, doğrudan özel kartları veya kendi bastırdığı yemek çeklerini satan hizmet işletmelerince ise bunların satışı sırasında düzenlenmiş olan faturalarla bağlantı kurulmak suretiyle gerçekleştirilecektir.
 
1.6 Komisyon vb. Hizmetler Alınması Halinde Düzenlenecek Belge
 
Diğer taraftan, söz konusu organizasyon dolayısıyla özel kartları ve yemek çeklerini çıkaran firmalar veya anlaşmalı hizmet işletmelerinin birbirlerinden komisyon vb. hizmet bedelleri almaları halinde ayrıca bu bedeller için fatura düzenleneceği tabiidir.
 
2. “Özel Kartlar” Kullanılarak Yapılan Şehir İçi Yolcu Taşımacılığında Belge Düzeni
 
Uygulamada bazı firmalar tarafından çeşitli adlarla çıkarılan özel kartlar, anlaşma yapılan şehir içi toplu yolcu taşıma işletmelerince (anlaşmalı yolcu taşıma işletmeleri) yürütülen taşıma hizmetinin ödeme aracı olarak kullanılmaktadır.
 
2.1 Özel Kart Kullanımı İçin Aranan Şartlar
 
2.1.1 Kartı satışa çıkaran firmalar ile bir banka arasında sistemdeki tüm parasal hareketlerin izlenmesi, kayıt altına alınması, gerçekleşecek hasılatın paylaşımının gösterilmesi ve rapor üretilmesi gibi hususları içeren ayrıntılı bir anlaşma yapılacaktır
 
2.1.2 Sözü edilen kartların satışı ve bu kartlara yükleme yapılması işlemleri, bu kartları çıkaran firmalarla anlaşmalı bayilerce gerçekleştirilecektir.
 
2.1.3 Kartlara yapılacak yükleme işlemi, özel kartları çıkaran firmalar tarafından bayilere verilen özel cihazlar vasıtasıyla yapılacaktır.
 
2.1.4 Söz konusu özel kartlar, anlaşmalı yolcu taşıma işletmelerine ait taşıtlarda bulunan cihazlar (validatör) vasıtasıyla, taşıma hizmetine ait bedelin ödenmesinde kullanılacaktır.
 
2.1.5 Anlaşmalı yolcu taşıma işletmelerinin özel kart kullanılmak suretiyle ödenen yolcu taşıma hizmetlerine ilişkin bedeller ile özel kartları çıkaran firmalar ve bayilere ilişkin komisyon vb. hizmet bedellerinin dağıtımı, anlaşmalı banka vasıtasıyla yapılacaktır.
 
2.1.6 Bu kartları çıkaran firmalar tarafından kurulacak ve anlaşma taraflarınca da (banka, bayi ve anlaşmalı yolcu taşıma işletmesi) kullanılacak sistem, kartların kullanımı ve taraflar arasındaki işlemlere ilişkin bilgilerin elektronik ortamda takibine imkan verecek özellikte olacaktır.
 
2.1.7  Yukarıda belirtilen şartları haiz olarak yürütülen şehir içi yolcu taşıma hizmetlerinde, söz konusu kartların anlaşmalı yolcu işletmelerine ait taşıtlarda kullanılmasına kadar olan aşamalarda, bankalarca bayilere yükleme hakkı verilmesi ve yolcuların ellerinde bulunan özel kartlara bayilerden yükleme yaptırmalarında henüz yolcu taşıma hizmeti gerçekleşmemiş olduğundan Vergi Usul Kanunu’nda sayılan herhangi bir belgenin düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
 
2.2 Yukarıdaki Şartları Taşıyan Özel Kartlar İçin Düzenlenecek Belgeler Aşağıda Özetlenmiştir.   
    
  
İşlem
 
 
Anlaşmalı  Banka
 
Kartı Satışa Çıkaran
Firma ve Bayileri
 
Anlaşmalı Yolcu Taşıma
İşletmesi
 
Şehir İçi Yolcu
Taşımacılığı
İçin Özel Kart
Kullanımı
 
Sunulan hizmet için (işletim payı
vb) alınan bedeller karşılığında
fatura yerine geçen dekont düzenleyecektir. (243 Sıra No.lu
VUK Genel Tebliğine göre)
 
 
1) Alınacak bedel ve komisyonlar
    için 7 gün içinde fatura  
    düzenleyecektir.
 
2) Müşteriye, yükleme yapılması
    sırasında mali değeri olmayan
    bir belge verilmesi mümkündür.
 
Kart kullanılarak verilen taşıma
hizmeti için elektronik ortamda
muhafaza edilen kayıtlara istinaden
gün sonunda “Muhtelif Müşteriler”
ibareli bir fatura düzenleyecektir.
 
3. Bankalara Ait Kredi Kartı Okuyucuları Kullanılarak Yapılan Kontör Satışlarında Belge Düzeni
 
Ülkemizde faaliyette bulunan GSM veya sabit telefon operatörleri ile herhangi bir bayilik ilişkisi bulunmayan mağaza, market v.b. işyerlerinde, bankalara ait kredi kartı okuyucuları (POS cihazları) kullanılmak suretiyle söz konusu operatörlerin nam ve hesabına ön ödemeli telefon hatlarına ait kontörlerin satışı yapılmaktadır.
 
3.1 Söz Konusu İşletmelerce Yapılan Kontör Satışlarında Kullanılan Bankalara Ait POS Cihazlarından Alınan POS Belgelerinin Fatura Yerine Geçen Belge Sayılması İçin   Aranan Şartlar;
 
3.1.1 Kontör satışı esnasında, komisyon bedeli de dahil olmak üzere, tebliğ ekinde (EK-1) bulunan formata uygun olarak POS belgesi düzenleyebilmesi ve
 
3.1.2 Her günün sonunda, gün içerisinde yapılan kontör satışlarına ilişkin kapanış raporu verebilmesi
 
3.1.3 3100 sayılı Ödeme Kaydedici Cihaz Kullanma Mecburiyeti Hakkında Kanunu’na ilişkin tebliğlerde belirtilen ruloların kullanılması,
 
özelliklerine haiz olması şartlarıyla, bedeli kredi kartıyla tahsil edilmek suretiyle yapılacak kontör satışlarında düzenlenecek POS belgelerinin, operatör tarafından düzenlenmiş "fatura yerine geçen belge" olarak kabul edilmesi uygun bulunmuştur.
 
3.1.4 Söz konusu özellikler için POS cihazları Maliye Bakanlığı’nca onaya tabi tutulmayacaktır.
 
3.2 Yukarıdaki Şartları Haiz Satışlar İçin Düzenlenecek Belgeler Aşağıdaki Gibidir.
 
 
İşlem
 
Kontör Satışı Yapan İşletmeler
ve Operatörler
 
Bankalar
 
Bankalara ait kredi kartı
okuyucuları kullanılarak
yapılan kontör satışı
 
Satış İşletmeleri :
1) Satış belgesi olarak müşterilerine POS
    cihazından çıkan belgeler verilecektir.
    Günlük kapanış raporları muhafaza
    edilecektir.
 
2) Müşteri talep etse dahi başka herhangi
    bir belge düzenlenmeyecektir.
 
3) Banklardan aldıkları hizmet bedeli
    (komisyon) için Bankalara KDV’li
    fatura düzenleyeceklerdir.
Operatörler:
 
4) Bankalardan alınan dekont ve eki liste  
    istenildiğinde ibraz edilmek üzere
    muhafaza edilecektir.
 
 
Operatörlere sunacağı hizmet
karşılığında dekont düzenleyecektir. (Banka ve sigorta muameleleri vergisi uygulanmak suretiyle)
 
 
Dekonta; aylık döneme ilişkin hesap hareketlerini,
 
-     Telefon No
-     Yüklenen kontör miktarı
-     Bedelini
 
gösteren liste eklenmesi gerekecektir.
 
4. Nihai Tüketicilere Elektronik Ortamda Kredi Kartıyla Yapılan Kontör Satışlarında Belge Düzeni
 
Ülkemizde faaliyet gösteren GSM veya sabit telefon operatörleri ile bunlarla anlaşmalı firmalar tarafından, ön ödemeli telefon hizmetinde kullanılan kontörlerin nihai tüketicilerle yüz yüze karşılaşılmaksızın, telefon veya internet üzerinden iletilen talepler üzerine, kart sahibinin hattına otomatik olarak yüklenmesi ve bedelinin elektronik ortamda kredi kartı kullanılarak tahsil edilmesi suretiyle satışlar yapılmakta olup, bu tür satışlarda uyulacak belge düzeni hakkında aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
 
4.1 Yukarıda Belirtilen Şekilde Yapılan Kontör Satışlarında Aranan Şartlar
 
4.1.1 Kontör satışı yapan işletmelerce gün içerisinde yapılan satışlara ilişkin olarak her günün sonunda "günlük satış raporu" düzenlenmesi,
 
4.1.2 Bu satışlara ilişkin olarak kredi kartlarından yapılan tahsilatların, ilgili banka tarafından  düzenlenecek "günlük tahsilat listelerine" istinaden tevsik edilmesi,
 
şartlarıyla, her bir satış için ayrı ayrı belge düzenlenmek yerine, gün sonunda "Muhtelif Müşteriler" ibareli tek bir fatura düzenlenmesi uygun bulunmuştur.
 
4.2 Yukarıdaki şartları haiz satışlar için düzenlenecek belgeler aşağıdaki gibidir
 
 
Yapılan İşlem
 
Kontör Satışı Yapan İşletme
 
Bankalar
 
Nihai tüketicilere telefon
veya internet ortamında
ön ödemeli kontör satışı
 
1) Gün sonunda tek bir fatura düzenleyecek
     ve bu fatura “ Muhtelif Müşteriler” adına
    kesilecektir.
 
2) Günlük düzenlenen faturalara;
    - Günlük satış raporu
    - Günlük tahsilat
    listeleri eklenecektir.
 
3) Faturalar ekleri ile birlikte muhafaza
    edilecektir.
 
4) Müşterinin istemesi halinde fatura veya
    yerine geçen belge düzenlenecektir.
 
 
“Günlük tahsilat listelerini”
düzenleyerek kontör satışı yapan işletmelere verecektir.
 
5. Serbest Meslek Faaliyetinde Bulunan Hekimler (Diş Hekimleri ile Veteriner Hekimler Dahil) Tarafından Kullanılacak Kredi Kartı Okuyucularını Bulundurma ve Kullanma Mecburiyetinin Başlama Tarihi 01.09.2008 Olarak Değitirilmiştir.
 
379 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde, serbest meslek faaliyeti icra eden hekimlerin (diş hekimleri ile veteriner hekimler dahil), iş yerlerinde anılan Tebliğde belirtilen özellikleri haiz kredi kartı okuyucuları (POS) bulundurmaları ve kredi kartı ile yapılan ödemelerde bu cihazları kullanmaları zorunluluğu getirilmiş ve bu cihazlarla düzenlenecek POS fişlerinin, anılan mükelleflerce yürütülen serbest meslek faaliyetlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmiş "serbest meslek makbuzu" olarak kabul edilmesinin uygun görüldüğü ve bu uygulamanın 01/06/2008 tarihinden itibaren başlayacağı açıklanmıştır. Bu konuda detay açıklamalar 2008/66 No.’lu sirkülerimiz ile duyurulmuştur.
 
Ancak, öngörülen sistemin yeni bir uygulama olması, güvenli ve amaca uygun bir şekilde kullanılmasının büyük önem arz etmesi sebebiyle, sistemi kuracak ve kullanacak olan mükelleflerin gerekli teknik ve uygulama çalışmalarını sağlıklı bir şekilde tamamlayabilmelerinin temini bakımından, söz konusu uygulamanın başlangıç tarihi 01/09/2008 olarak değiştirilmiştir.
 
 
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
    
Saygılarımızla,
 
Deloitte Türkiye