Numara : 85
Tarih : 12.6.2008
VERGİ SİRKÜLERİ

NO: 2008/85
 
KONU: 5766 Sayılı Kanun İle Kurumlar Vergisi Kanununda Yapılan Değişiklikler. 
 
6.6.2008 tarih ve 26898 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 5766 sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da ve Bazı Kanunlar’da Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun’da aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır.
 
1. Sigorta Şirketleri İle İlgili Olarak Kurumlar Vergisi Kanunu’nun İndirilerilecek Giderler Maddesinde Yapılan Değişiklik.
 
5766 sayılı kanunun 20 maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (4) numaralı alt bendi değiştirilerek, kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılacak karşılıklardan olan deprem hasar karşılıkları maddeden çıkartılmış, bunun yerine dengeleme karşılığı indirilecek karşılık olarak tanımlanmıştır.
 
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8. maddesi (e) bendi 4 numaralı fıkrasının yeni hükmü aşağıdaki gibidir.
 
“4) Dengeleme karşılığı; takip eden hesap dönemlerinde meydana gelebilecek tazminatı oranlarındaki dalgalanmaları dengelemek ve katastrofik riskleri karşılamak üzere sadece deprem ve mühendislik sigorta branşlarında verilen deprem teminatı için hesaplanan dengeleme karşılıklarından oluşur.”
 
Sigortacılık Kanunun’da yapılan değişiklikler sonucu “deprem hasar karşılığı” kanunda yer almamıştır. Bu çerçevede Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 8-e-4 maddesinde yer alan bu karşılığın kurum kazancından indirileceği yönündeki hükmün uygulaması da kalmamıştır.
 
Kurumlar Vergisi Kanunun’da 5766 sayılı Kanun’la yapılan yukarıdaki değişiklikle, sigorta şirketlerinin ayırdıkları dengeleme karşılığının kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılması imkanı sağlanmıştır. Bununla beraber indirim konusu yapılacak olan tutar Sigortacılık Mevzuatına göre tespit edilen tutar değil, sadece deprem ve mühendislik sigorta branşlarında verilen deprem teminatı için hesaplanan dengeleme karşılığı tutarı ile sınırlı olacaktır. Bu nedenle sigorta şirketlerinin diğer branşlarda verdikleri deprem teminatları ile tüm kredi teminatları için hesapladıkları dengeleme karşılıklarını indirim konusu yapmaları mümkün değildir.
 
Yeni hüküm, 2008 yılı kazançlarına da uygulanmak üzere 6.6.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
 
2. Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı, Hazine Zararı Doğması Şartına Bağlanmıştır.
 
5766 sayılı kanunun 21. maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı” başlıklı 13. maddesine aşağıdaki 7. fıkra eklenmiş ve mevcut 7. fıkra 8. fıkra olarak teselsül ettirilmiştir.
 
“(7) Tam mükellef kurumlar ile yabancı kurumların Türkiye’deki işyeri veya daimi temsilcilerin aralarında ilişkili kişi kapsamında gerçekleştirdikleri yurt içindeki işlemler nedeniyle kazancın örtülü olarak dağıtıldığının kabulü Hazine zararının doğması şartına bağlıdır. Hazine zararından kasıt, emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen fiyat ve bedeller nedeniyle kurum ve ilişkili kişiler adına tahakkuk ettirilmesi gereken her türlü vergi toplamının eksik veya geç tahakkuk ettirilmesidir.”
 
Yeni düzenleme sadece kurumlar arası işlemler için geçerli olup, kurumlar ile ilişkili gerçek kişiler arasındaki işlemlerde örtülü kazanç dağıtımının varlığı hazine zararının doğması şartına bağlı değildir. Buna göre maddenin uygulanması için;
 
  • İşlemin yurt içinde yapılması,
  • İşlemin iki kurum arasında vuku bulması,
  • İşlem sonucunda Hazine’nin (ödenen vergilerin toplamının azalması yoluyla) zarara uğramış olması,
 
şartları aranacaktır.
 
Hazine zararı ise, sadece kurumlar vergisi değil işlemle ilgili bütün vergiler dikkate alınarak hesaplanmalıdır.
 
Yeni hüküm 2008 yılı kazançlarına uygulanmak üzere 6.6.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
 
3. Dar Mükellef Kurumlarca Elde Edilen Ticari ve Zirai Kazançların Beyanı Hakkında Yapılan Düzenleme
 
5766 sayılı Kanunun 22. maddesi ile 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun “Dar mükellefiyette Vergi Kesintisi” başlığı altındaki 30. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan “Bu maddeye göre “ ibaresi “Ticari ve zirai kazançlar hariç olmak üzere bu maddeye göre” şeklinde değiştirilmiştir.
 
Bu düzenlemeye göre 30 uncu maddenin 9. fıkrasının yeni şekli aşağıdaki gibidir.
 
“(9) Ticari ve Zirai kazançlar hariç olmak üzere bu maddeye göre vergisi kesinti yoluyla alınan kazanç ve iratlar için Kanunun 24 veya 26 ncı maddelerine göre beyanname verilmesi veya bu madde kapsamına girmeyen kazanç ve iratlar için verilecek beyannamelere söz konusu kazanç ve iratların dahil edilmesi ihtiyaridir. Şu kadar ki, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5), (7) ve (14) numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratları ile fonların katılma belgelerinden ve yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarının verilecek beyannamelere dahil edilmesi zorunludur.”
 
Maddede yapılan düzenlemeyle, dar mükellef kurumlar tarafından elde edilen ticari ve zirai kazançların her halükarda beyan edilmesi öngörülmüştür.
 
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30. maddesi 9. fıkrasına göre, stopaj yolu ile vergilendirilen 30. maddede sayılan gelirlerin; aşağıda sayılanlar haricinde olanlarının beyan edilmesi ihtiyaridir. Stopaj yolu ile vergilendirilseler dahi verilecek beyannameye dahil edilmesi zorunlu olan dar mükelleflere ait gelirler aşağıdaki gibidir.
 
  • Her nevi tahvil ve Hazine Bonosu faizleri, Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,
  • Mevduat faizleri,
  • Repo gelirleri,
  • Fonların katılma belgelerinden elde edilen kar payı,
  • Yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen kar payı, gelirlerinin verilecek beyannamelere dahil edilmesi zorunludur.
Değişiklik ibaresinin yürürlük tarihi 2008 yılı gelirlerine uygulanmak üzere 6.6.2008’dir.
 
4. 1.1.2008 – 31.12.2015 Döneminde Uygulanmak Üzere İktisadi İşletme Oluşturmayan Faaliyet Ve Gelirler Hakkında Geçici 2. Madde Hükmü
 
5766 sayılı kanunun 22. maddesi ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu Geçici 2. madde eklenerek 1.1.2008 – 31.12.2015 tarihleri arasında iktisadi işletme oluşturmayan faaliyet ve gelirler sayılmıştır. Geçici 2. madde metni aşağıdaki gibidir.
 
“GEÇİCİ MADDE 2-(1) 1/1/2008-31/12/2015 tarihleri arasında;
 
a) Dernek ve vakıflarca elde edilen Gelir Vergisi Kanunu’nun 94 üncü maddesinin (5) numaralı bendi ve geçici 67 nci maddesi kapsamında kesinti suretiyle vergilendirilmiş kazanç ve iratlar,
b) Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı örgün ve yaygın eğitim yapan mesleki ve teknik eğitim okullarındaki atölye ve uygulama birimleri ile anaokulu, kreş, çıraklık ve halk eğitim merkezlerindeki uygulama birimlerine bağlı döner sermaye işletmelerinin elde ettikleri gelirler,
c) 2/11/2007 tarihli ve 5706 sayılı İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Hakkında kanun uyarınca kurulan ajansın görevleriyle ilgili yaptığı faaliyetlerinden aynı kanunun 12 nci maddesi kapsamında elde ettiği gelirleri,
Dolayısıyla iktisadi işletme oluşmuş sayılmaz.”
 
  • Maddeye göre; dernek ve vakıfların,
-Stopaj yolu ile vergilendirilen gayrimenkul sermaye iratları,
-Gelir Vergisi Kanunu’nun Geçici 67. maddesine göre tevkifata tabi tutularak vergilendirilmiş menkul sermaye iratları,
  • Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı örgün ve yaygın eğitim yapan mesleki ve teknik eğitim okullarındaki atölye ve uygulama birimleri ile anaokulu, kreş, çıraklık ve halk eğitim merkezlerindeki uygulama birimlerine bağlı döner sermaye işletmelerinin elde ettikleri gelirler,
  • İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Hakkında Kanun uyarınca kurulan ajansın görevleriyle ilgili yaptığı faaliyetlerinden 5706 sayılı kanun’un 12. maddesi kapsamında elde ettiği gelirleri,
İktisadi işletme geliri sayılmayacağından bu gelirler için kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesis edilmesine ve beyanname verilmesine gerek bulunmamaktadır. Maddede sayılan gelirler dışında elde edilen gelirler için mükellefiye tesisi ve beyanname verileceği tabiidir.
 
Geçici 2. madde 2008 yılı kazançlarına uygulanmak üzere 6.6.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
 
 
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
 
Saygılarımızla,
 
Deloitte Türkiye

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sirkülerlerimizde yer alan bilgiler belli bir konunun veya konuların çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek ve yorum yapmak amacını taşımaktadır. Bu sirkülerler ile amacımız muhasebe, vergi, yatırım, danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane dayanak olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Bu sirkülerler ve içeriğindeki bilgiler, oldukları şekliyle sunulmaktadır; "DRT Yeminli Mali Müşavirlik ve Bağımsız Denetim A.Ş." ve "Deloitte Touche Tohmatsu" (bir Swiss Verein'i) ve onun üye firmaları ve bunların iştirakleri ve filyalleri (bundan böyle ayrı ayrı veya birlikte "Deloitte"), bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide bulunmamaktadır. "Deloitte", söz konusu sirkülerlerin ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli performans ve kalite kriterlerini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Sirkülerleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluk tamamen tarafınızca üstlenilmektedir. "Deloitte", söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmesel bir dava, kanun veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.