VERGİ SİRKÜLERİ
  
NO: 2008/ 67
  
KONU: 5754 Sayılı “ Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” Yayınlandı.
 
8 Mayıs 2008 tarih ve 26870 sayılı Resmi Gazete’de 5754 sayılı “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” yayınlanarak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 75 adet maddesi değiştirilmiş ve aynı kanuna 9 adet geçici madde eklenmiştir. Ayrıca bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde de değişiklik yapılmıştır.
 
Bilindiği üzere; üçlü yapıda faaliyetlerini sürdüren sosyal güvenlik kurumları, 5510 sayılı Kanun ile tek çatı altında toplanmıştır.
 
Yaklaşık üç yıldır ülkemiz gündeminde bulanan sosyal güvenlik reformu, 5510 sayılı Kanun’un yayınlanması ile başlamış ancak söz konusu kanunun bazı maddelerinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin ardından mezkur kanunun yürürlüğü üç defa ertelenmiş, iptal edilen hükümlerin yeniden düzenlenmesi 08.05.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 5754 sayılı Kanun ile gerçekleştirilmiştir.
 
Ülkemizde  yaşayan herkesi doğrudan ve yakından ilgilendiren sosyal güvenlik sistemimizi baştan sona yeniden düzenleyen  5510 sayılı Kanun’un birçok maddesini değiştiren 5754 sayılı Kanun’un yürürlük tarihleri (5754 sayılı Kanun’un ) 93 üncü maddesinde düzenlenmiş olup aynı Kanun’un 74 üncü maddesinde de 5510 sayılı Kanun’un yürürlük tarihleri düzenlenmiştir.
 
Buna göre;
 
a- Şehit ve malul çocuklarına yapılacak yardımlar ile ilgili hüküm 1 Eylül 2007 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanacak,
b- Yabancı memleketlerde Türk asıllı ve Yabancı uyruklu öğretmenlere sosyal yardım yapılması hakkındaki 168 sayılı Kanun hükümlerinde yapılan değişiklikler 01.01.2008 tarihinden geçerli olmak üzere 08.05.2008 tarihinde uygulanacak,
c- Emekli Sandığı, devlet memurları, muhtarlara yapılacak ödemeler ile işsizlik sigortasına ilişkin düzenlemelerin bir kısmı 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girecek olup,
d- 5754 sayılı Kanun’un diğer hükümleri de 08.05.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
 
5754 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un yürürlük maddesi olan 108 inci maddesi de değiştirilmiş ve aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
 
MADDE 74 – 5510 sayılı Kanun’un 108 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
 
“MADDE 108 – Bu Kanun’un;
 
a) Geçici 20 nci maddesinin son fıkrası 1/1/2008 tarihinde,
 
b) 72 inci ve 73 üncü maddeleri, geçici 6 ıncı maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi, geçici 7 inci maddesinin son fıkrası, geçici 9 uncu maddesinin bir ilâ dördüncü fıkraları ile geçici 17 inci maddesi, geçici 20 nci maddesinin onikinci fıkrası 30/4/2008 tarihinde,
 
c) 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (3) ilâ (8) ve (10) numaralı alt bentleri ile (f) bendinde sayılanlar için genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin olarak; 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1), (2), (8), (9), (10), (16), (17), (20), (22), (23), (24), (25), (26) ve (27) numaralı bentleri, 63, 64, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 74, 75, 77, 78, 79 uncu maddeleri, 80 inci maddesinin dördüncü fıkrası, 81 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve ikinci fıkrası, 82 nci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkraları, 87 ilâ 89 uncu maddeleri, 97 inci maddesinin son fıkrası, geçici 1 inci maddesinin son fıkrası, geçici 3 üncü maddesi, geçici 6 ıncı maddesinin dördüncü fıkrası, geçici 11 inci maddesinin ikinci fıkrası, geçici 12 inci maddesi hükümleri 1/7/2008 tarihinde,
 
d) Diğer hükümleri 2008 yılı Ekim ayı başında,
 
yürürlüğe girer."
  
Yukarıdaki hükme göre özet olarak;
 
  • 5510 sayılı Kanun’un banka ve diğer kurum sandıklarının devri ile ilgili Geçici 20 inci maddesinin son fıkrasının 01.01.2008 tarihinden itibaren, 12 inci fıkrasının ise 30.04.2008 tarihinden geçerli olacağı,
  • 5510 sayılı Kanun’un Genel Sağlık Sigortasını düzenleyen hükümlerinin bir kısmının 30 Nisan 2008, bir kısmının ise 1 Temmuz 2008 tarihinde yürürlüğe gireceği,
  • 5510 sayılı Kanun’un diğer hükümlerinin ise 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceği hususu hükme bağlanmıştır.
A-    Değişiklik Yapılan Diğer Kanunlar
 
5754 sayılı Kanun ile değişiklik yapılan diğer kanunlar aşağıdaki gibidir.
 
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu,
- 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu,
- 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu,
- 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu,
- 6245 sayılı Harcırah Kanunu,
- 3201 sayılı Yurtdışında Bulanan Türk Vatandaşlarının Yurtdışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımımdan Değerlendirilmesi Hakkında Kanun,
- 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu,
- 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu (Bağ-Kur Kanunu),
- 818 sayılı Borçlar Kanunu,
- 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla  Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun,
- 854 sayılı Deniz İş Kanunu,
- 4857 sayılı İş Kanunu,
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu,
- 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun,
- 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu,
- 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Kanunu,
- 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu,
- 168 sayılı Yabancı Memleketlerde Türk Asıllı ve Yabancı Uyruklu Öğretmenlere Sosyal Yardım Yapılması Hakkında Kanun,
- 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun,
 
B- 5510 sayılı Kanun’un 80 inci Maddesine Göre Sigorta Prim Matrahına Dahil Edilecek ve Edilmeyecek Ödemeler
 
5747 sayılı Kanun’un 47 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un primler ile ilgili 80 inci maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Yeni düzenlemeye göre;
  
a.      Prim Matrahına Dahil Ödemeler,
  
1-      Sigortalıya ödenen ücretler,
2-      Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklar,
3-      İş verenler tarafından  sigortalılar için özel sağlık ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarlar,
4-      İdare ve yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıda saylan nitelikte yapılan ödemelerin,
5-      Her ne ad ile yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin,
brüt toplamları sigorta primine tabi kazanç olarak dikkate alınır.
  
b.      Sigorta Prim Matrahına Dahil Edilmeyecek Ödemeler,
  
1.    Ayni yardımlar,
2.    Doğum, ölüm, evlenme yardımları,
3.    Görev yollukları, seyyar görev tazminatı,
4.    Kıdem Tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme,
5.    Keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları,
6.    Kurumca tutarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk, aile zamları,
7.    Iş verenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları,
prime esas kazanca dahil edilmez.
 
Buna göre, işverenlerin çalışanları adına ödedikleri özel sağlık sigortası primleri ile bireysel emeklilik katkı paylarının toplamının (638,70 x %30 =) 191,61 YTL’ye kadar olan kısmı (01.07.2008 tarihinden itibaren değişen asgari ücret tutarlarına göre),  çalışanın sigorta prim matrahına dahil edilmeyecek.(Madde 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girecektir.)
   
5510 sayılı Kanun’un 80 inci maddesinde yer alan bu hükümlerle, işverenlerce çalışanları adına ödenen sağlık sigortası primleri ile bireysel emeklilik katkı paylarının sosyal sigorta matrahına dahil edilip edilmeyeceği ile ilgili olarak var olan tereddütler de giderilmiş olmaktadır.
 
C - 5510 Sayılı Kanunun, Primlerin İşverenlerce Ödenmesine İlişkin Hükümleri ve Müeyyideleri
 
1.5754 sayılı kanunun 52 maddesi ile değişen 5510 sayılı kanunun 88 maddesine göre; hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar için, işveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların, primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden hesaplanacak sigortalı hissesi prim tutarlarını, ücretlerinden keserek ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara ekleyerek en geç kurumca belirlenecek günün sonuna kadar kuruma öderler. Hak edilen ancak ödenmemiş olan ücretler üzerinden hesaplanacak primler hakkında da bu hüküm uygulanır.
 
2.Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutaları gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılamaz.
 
3.Prim borçları katma değer vergisi iade alacağından mahsubu suretiyle de ödenebilir. Bu takdirde katma değer vergisi iade hakkı sahibi kendisinin, mal veya hizmet satın aldığı veya iştirak veya ortaklık ilişkisi içinde bulunduğu işverenlerin prim borçları için de mahsup talep edebilir. Bu işverenlerin mahsup talebinde bulundukları ayda muaccel olan prim borçlarının birinci fıkrada belirtilen ödeme sürelerini izleyen onbeş gün içinde mahsup suretiyle ödenmesi halinde, yasal süresi içinde ödendiği kabul edilir. Ancak prim borçlarının katma değer vergisi iade alacağından mahsup suretiyle ödenmesi talebinde bulunulduğu halde, süresinde mahsup edilemeyen veya eksik mahsup edilen prim borçları için birinci fıkrada belirtilen ödeme sürelerini izleyen günden başlanarak gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır. Kurum, Maliye Bakanlığı’nın uygun görüşü ile bu uygulamadan faydalanacak işverenleri; iştigal konusu, işletme türü ve işletme büyüklüğü itibarıyla belirlemeye ve lehine mahsup talebinde bulunulan işverenlerin prim borcu ödeme süresini otuz günü aşmamak üzere uzatmaya yetkilidir.
 
4. Yukarıda belirtilen 5510 sayılı kanunun 88. maddesinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar kurum tarafından çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenecektir.
 
5. Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un Gecikme Zammı ve Nispet Hesabı ile ilgili 51 inci, Tahsil Zamanaşımı ile ilgili 102 nci ve Tahsil İmkansızlığı Sebebi ile Terkin Hakkındaki 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanun’un uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
 
6. Kurum, 6183 sayılı kanun kapsamında takip edilen alacakları hariç olmak üzere her türlü alacağın teminatını teşkil etmek üzere Yeni Türk Lirası ve/veya yabancı para birimi üzerinden ticari işletme, taşınır ve/veya taşınmaz rehni dahil olmak üzere her türlü teminat almaya yetkilidir.
 
7. Kurumun 6183 sayılı Kanun kapsamında takip edilen prim ve diğer alacakları amme alacağı niteliğinde olup, imtiyazlı alacaktır. Kurumun taraf olduğu her türlü dava ve icra takiplerinin kısmen veya tamamen aleyhe neticelenmesi halinde 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunun’da yazılı tazminat ve cezalar kurum hakkında uygulanmaz.
 
8. Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.
 
D. Şirket Yönetim Kurulu Üyeleri, Üst Düzey Yönetici ve Yetkilileri ile Kanuni Temsilcilerinin Sorumluluğu
 
5510 sayılı kanunun 88. maddesine göre, kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dahil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
 
Sigortalının çalıştırıldığı işyeri aktif veya pasifi ile birlikte devralınır veya intikal ederse ya da başka bir işyerine katılır veya birleşirse eski işverenin kuruma olan prim ile gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerden oluşan borçlarından, aynı zamanda yeni işveren de müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklırdır. Bu hükme aykırı sözleşme hükümleri Kuruma karşı geçersiz olacaktır. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları kurum belirleyebilecektir.
 
5510 sayılı Kanun gereğince sigortalılar ve hak sahiplerinin gelir, aylık ve ödenekleri sağlık hizmeti sunucularının genel sağlık sigortası hükümlerinin uygulanması sonucu Kurum nezdinde doğan alacakları, devir ve temlik edilemeyecektir. Ayrıca, gelir aylık ve ödenekler; 88 inci maddeye göre takip ve tahsili gereken alacaklar ile nafaka borçları dışında haczedilmeyecektir.
 
E. 5510 Sayılı Kanunun 93. maddesine göre Kurum Alacaklarında Zamanaşımı Süresi 10 Yıldır
 
Kurumun prim ve diğer alacakları, ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tabidir.
 
Kurumun prim ve diğer alacakları;
 
1. Mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise mahkame kararının kesinleşme tarihinden,
 
2. Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlaranca yapılan tespitlerinden doğmuş ise rapor tarihinden,
 
3. Kamu idarelerin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise bu soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının kuruma intikal ettiği tarihten veya
 
4. Bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin kuruma intikal ettiği tarihten itibaren,
 
zamanaşımı süresi on yıl olarak uygulanır. Bu alacaklar için 5510 sayılı Kanun’un 89 uncu madde gereğince hesaplanacak gecikme cezası ve gecikme zammı, 88 inci maddede belirtilen ödeme süresinin son gününü takip eden günden itibaren uygulanacaktır.
 
F. Anonim Şirket Kurucu Ortaklıklarının Sigortalılıklarına İlişkin Geçiş Hükümleri
 
5754 Sayılı Kanunun 73. maddesi ile 5510 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 22 maddesi aynen aşağıdaki gibidir.
 
“GEÇİCİ MADDE 22 – Bu Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde belirtilen anonim şirketlerin kurucu ortaklarından daha önce 1479 sayılı Kanun’un 24 üncü maddesine tabi olarak sigortalı olanlardan, sigortalılıklarını devam ettirmek isteyenlerin bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde yazılı talepte bulunmaları halinde sigortalılıkları aynen devam ettirilir. Bu süre içerisinde talepte bulunmayanların sigortalılıkları ise bu kanunun yürürlük tarihi itibariyle sona erer.”
 
Buna göre, 08.05.2008 tarihinden itibaren 6 ay içinde ilgililerin yazılı talepte bulunmaları gerekmektedir.
 
G. 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları İçin Getirilen Af  Düzenlemesi
 
5754 sayılı Kanun’un 92 inci maddesi ile 2022 sayılı “65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna” aşağıdaki geçici madde eklenerek; 08.05.2008 tarihine kadar yersiz ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunların ferilerinin tahsilinden vazgeçilmiştir.
 
“GEÇİCİ MADDE 1- Bu kanun kapsamındaki kişilere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yersiz ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan doğan ceza ve faizler terkin edilmiştir. İlgililer hakkında herhangi bir idari ve icrai takibat yapılmaz.”
 
5510 sayılı Kanun’un uygulama usul ve esasları için kanun ile ilgili yönetmeliklerin çıkarılması beklenmektedir.
 
 
  
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Yeminli Mali Müşavirlik
Ve Bağımsız Denetim A.Ş.