Numara : 67
Tarih : 10.5.2004
VERGİ  SİRKÜLERİ
NO: 2004/67
 
KONU
 
334 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
 
 
Maliye Bakanlığınca yayımlanan (R.G.: 5/5/2004; 25453) 334 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde aşağıdaki konularda düzenlemeler yapılmıştır.
-   Havayolu taşımacılığında kullanılan yolcu biletlerinin elektronik ortamda düzenlenebilmesi ve elektronik ortam dışında yolcu bileti düzenlenmesine ilişkin esaslar, düzenlenen havayolu yolcu biletleri hakkında aylık olarak Maliye Bakanlığına bilgi verilmesi,
-   Aynı şehir içinde birden fazla terminalden veya yazıhaneden çıkış yapan şehirlerarası  otobüslerin, taşıtın ilk hareket merkezinden çıktığı noktada taşıtta bulunan yolcular için yolcu taşıma bileti düzenlenmiş olması şartıyla yolcuların alındığı en son hareket noktası çıkışına kadar yolcu listesi düzenlenmemesi,
-   Vergi Usul Kanununun (VUK) 323 üncü maddesindeki şartları taşımak, ilgili dönemin kayıtlarına girmek ve katma değer vergisi beyannamelerinde beyan edilmek şartıyla katma değer vergisi için de şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi,
-   İthal edilen sabit kıymetlere ilişkin kur farklarının aktifleştirilmesinin tercih edildiği durumda, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kazanması nedeniyle lehe oluşan kur farklarının sabit kıymetin maliyet bedelinden indirilmesi veya doğrudan gelir yazılması konusunda mükelleflere seçimlik hak tanınması,
-   VUK kapsamındaki finansal kiralama uygulamasında kira süresi sonunda kiralama konusu iktisadi kıymetin kalan değerine ilişkin taahhütün kiracı dışındaki bir kişi tarfaından yapılması halinde bu değerin kira ödemesi sayılmaması,
-   2004 yılı ilk geçici vergi dönemi yeniden değerleme oranı (% 3,4).
Tebliğde düzenlenen yukarıdaki konulara ilişkin ayrıntılı açıklamalara aşağıda  yer verilmiştir.

1.        HAVAYOLU TAŞIMACILIĞINDA KULLANILAN YOLCU BİLETLERİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER

1.1 Elektronik Ortamda Düzenlenecek Yolcu Biletleri
Hava yolu taşımacılığı yapan IATA üyesi şirketler tarafından, aşağıdaki asgari bilgileri içeren ve fatura yerine geçen “Elektronik Yolcu Bileti” düzenlenebilecektir.
-   Düzenleyenin adı-soyadı/unvanı, adresi, bağlı olduğu vergi dairesi, vergi kimlik numarası,
-   Yolcunun adı-soyadı, varsa vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, T.C. Kimlik numarası,
-   Düzenlenme tarihi,
-   Seri ve sıra numarası (seri no olarak bileti düzenleyen her müstakil şube veya acentenin harf veya rakamlardan oluşan kod numarası, sıra numarası olarak da havayolu şirketinin IATA nezdindeki kod numarası ile başlayan toplam 13 haneli bilet numarası)
-   Yapılan hizmetin nevi ve tutarı.
Havayolu şirketleri yukarıdaki bilgileri içerir basılı kağıt kullanmak veya kaşe ya da damga tatbik etmek, acenteler de kaşe basmak ve imza atmak suretiyle bilet düzenleyeceklerdir.

Seri ve sıra numaralarının matbaa baskılı olması zorunlu olmayıp, bu numaralar bilgisayar kullanılarak biletin düzenlenmesi esnasında kaydedilebilecektir.

Biletler bir örnek düzenlenebilecek, bilet bilgileri elektronik ortamda saklanacaktır.

1.2 Elektronik Ortam Dışında Düzenlenecek Yolcu Biletleri
IATA üyesi olup hava yolu taşımacılığı yapan mükellefler, elektronik ortamda bilet düzenleyebilecekleri gibi mevcut uygulamada düzenlenen, IATA kuralları çerçevesinde tanzim edilen yolcu biletlerini de kullanabileceklerdir.

Bu biletlerin fatura yerine geçen belge olabilmesi için, biletlerde düzenleyenin adı- soyadı/unvanı, yolcunun adı-soyadı, düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası (seri no olarak bileti düzenleyen her müstakil şube veya acentenin harf veya rakamlardan oluşan kod numarası, sıra numarası olarak da havayolu şirketinin IATA nezdindeki kod numarası ile başlayan toplam 13 haneli bilet numarası), yapılan hizmetin nevi ve tutarının bulunması zorunludur. Söz konusu biletler en az iki örnek olarak düzenlenecek, ikinci örnekleri saklanacaktır.

1.3 Düzenlenecek Yolcu Biletlerinde Katma Değer Vergisi Uygulaması
Hava yolu taşımacılığı yapan IATA üyesi şirketler ile ilgili katma değer vergisi, bu faaliyetleri yürütenler tarafından bilette gösterilen vergi dahil tutar üzerinden iç yüzde yoluyla hesaplanıp beyan edilecektir. Yurt dışı taşımalarda katma değer vergisi hesaplanıp beyan edilmeyeceği tabiidir.

Hava yolu taşımacılığı hizmetinden yararlanan katma değer vergisi mükellefleri, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 29 ve müteakip maddelerinde düzenlenen vergi indirimine ilişkin hükümlere bağlı kalmak şartıyla, bilette gösterilen vergi dahil tutar üzerinden iç yüzde yoluyla hesapladıkları vergiyi indirim konusu yapabileceklerdir.

1.4 Yolcu Biletlerine İlişkin Bilgi Verme
IATA üyesi olup hava yolu taşımacılığı yapan mükellefler tarafından düzenlenecek biletlerin, anlaşmalı matbaalara bastırılması veya notere tasdik ettirilmesi zorunlu olmayıp, acenteleri tarafından düzenlenenler de dahil olacak şekilde aylık dönemler itibariyle fatura yerine geçmek üzere düzenledikleri yolcu biletlerinin seri ve sıra numaraları ile yurtiçi ve yurtdışı hasılat miktarlarını içeren bilgileri değiştirilemez, silinemez, dışarıdan müdahale edilemez biçimde ve manyetik ortamda (aylık dönemin bitimini izleyen ayın son günü mesai saati bitimine kadar) Maliye Bakanlığına göndereceklerdir.

2.   
ŞEHİRLER ARASI YOLCU TAŞIMA İŞİYLE UĞRAŞANLARIN YOLCU LİSTESİ DÜZENLEMESİ
Aynı şehir içinde birden fazla terminalden veya yazıhaneden yolcu alınmasının söz konusu olduğu durumlarda, taşıtın ilk hareket merkezinden çıktığı noktada taşıtta bulunan yolcular için yolcu taşıma bileti düzenlenmiş olması şartıyla yolcuların alındığı en son hareket noktası çıkışına kadar yolcu listesi düzenlenmemesi, en son çıkıştan itibaren otobüste bulunan tüm yolcuları gösteren yolcu listesi düzenlenmesi gerekmektedir.

3.    LEHE KUR FARKLARININ MALİYETTEN İNDİRİMİ
163 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yatırımların finansmanında kullanılan kredilere ilişkin faiz giderleri ile yurt dışından döviz kredisi ile sabit kıymet ithal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan kur farklarının, aktifleştirme tarihine kadar olan kısmının maliyete intikal ettirilmesi, aktifleştirildikten sonraki döneme ilişkin olanların ise seçimlik hak olarak doğrudan gider yazılması veya maliyete intikal ettirilmek suretiyle amortismana tabi tutulması gerektiği açıklanmıştır.

Aynı esaslar, Türk Lirasının yabancı paralar karşısında değer kazanmasından kaynaklanan lehe oluşan kur farkları bakımından da geçerlidir. Buna göre, lehe oluşan kur farklarının aktifleştirme işleminin gerçekleştiği dönemin sonuna kadar oluşan kısmının maliyetle ilişkilendirilmesi, aktifleştirildikten sonraki döneme ilişkin olanların ise kambiyo geliri olarak değerlendirilmesi veya maliyetten düşülmek suretiyle amortismana tabi tutulması gerekmektedir. Ayrıca, daha sonraki dönemlerde, seçimlik olarak hangi hak kullanılmışsa o yönteme göre işlem yapılmasına devam edilecektir.

4. 
FİNANSAL KİRALAMADA KİRA ÖDEMESİ TUTARININ BELİRLENMESİ
319 Sıra Numaralı VUK Genel Tebliğin (I) Tanımlar bölümünün 5 numaralı bendinin (a) alt bendinde yer alan parantez içi hüküm 5/5/2004 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, VUK kapsamındaki finansal kiralama uygulamasında kira süresi sonunda kiralama konusu iktisadi kıymetin kalan değerine ilişkin taahhütün kiracı dışındaki bir kişi tarafından yapılması halinde bu değer kira ödemesi sayılmayacaktır.

5.   
KATMA DEĞER VERGİSİ İÇİN ŞÜPHELİ ALACAK KARŞILIĞI AYRILMASI
Kredili mal veya hizmet satışları üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin tahsilinin şüpheli hale geldiği durumda, ilgili alacağın Vergi Usul Kanununun 323 üncü maddesindeki şartları taşıması, alacağın ilgili dönemin kayıtlarına girmesi ve katma değer vergisi beyannamelerinde beyan edilmesi halinde karşılık ayrılarak gider yazılması mümkün bulunmaktadır.

6.    2004 YILI İLK GEÇİCİ VERGİ DÖNEMİNDE UYGULANACAK YENİDEN   DEĞERLEME ORANI
    Yeniden değerleme uygulaması 1/1/2004 tarihinden geçerli olarak yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte; 2004 yılı ilk geçici vergi döneminde 5024 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi hükmünden yararlanarak, bu Kanun ile vergi kanunlarında yapılan değişiklik öncesi hükümlere göre işlem yapmak isteyen mükellefler için uygulanacak yeniden değerleme oranı % 3,4 (yüzde üç virgül dört) olarak tespit edilmiştir.
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.