Numara : 89
Tarih : 16.7.2004
VERGİ  SİRKÜLERİ
NO: 2004/89
 
KONU
 
31/12/2003 Aktif Toplamı 7,5 Trilyonu veya 2003 Cirosu 15 Trilyonu Geçmeyenlerin 2004 Yılı Geçici Vergi Matrahlarının Hesabında Enflasyon Düzeltmesi Hükümlerini Dikkate Almayabileceklerine İlişkin Düzenleme
 
 
Vergi kanunlarında değişiklikleri de öngören Bazı Kanunlarda ve 178 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısının TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri sırasında verilen bir önerge kabul edilerek, 2003 hesap dönemi itibariyle belirli aktif toplamı veya ciro büyüklüğünü aşmayan mükelleflerin diledikleri takdirde 2004 yılı geçici vergi dönemi matrahlarını enflasyon düzeltmesi hükümlerini dikkate almaksızın belirleyebilecekleri yönünde düzenleme yapılmıştır.

Buna göre, 31/12/2003 tarihi (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap döneminin sonu) itibariyle aktif toplamı 7,5 trilyon lirayı veya hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon lirayı aşmayan (söz konusu sınırlardan herhangi birisinin aşılmaması yeterlidir) mükelleflerden dileyenler 2004 yılı (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap döneminden sonra başlayan hesap dönemine ilişkin) geçici vergi dönemi matrahlarının tespitini enflasyon düzeltmesine ilişkin hükümleri dikkate almaksızın yapabileceklerdir. Bu durumda 2004 yılı geçici vergi matrahları 5024 sayılı Kanunla vergi kanunlarında yapılan değişiklikler dikkate alınmaksızın belirlenecektir. Düzenlemeden yararlanmak için 5024 sayılı Kanunun Geçici 1’inci Maddesinde öngörülen şekilde bildirimde bulunmak gerekmektedir. (Geçici 1’inci Madde uygulaması için lütfen 2004/57 Sayılı Vergi Sirkülerimize bakınız).

Bu uygulama, Haziran 2004 sonu itibariyle % 10 oranını geçen 12 aylık ve % 100 oranını geçen son 36 aylık TEFE artışı nedeniyle 2004 yılı ikinci geçici vergi döneminden başlayarak yapılması gereken enflasyon düzeltmesinin yanı sıra zorunlu olarak yapılması gereken 31/12/2003 (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap dönemi sonu) düzeltmesini de kapsamaktadır. Başka bir ifadeyle, bir bütün olarak enflasyon düzeltmesi uygulaması 7,5 trilyonluk aktif toplamı veya 15 trilyonluk ciro sınırını aşmayan mükellefler bakımından diledikleri takdirde fiilen 31/12/2004 tarihine kadar ertelenmiş olmaktadır. Bununla birlikte bu erteleme sadece 2004 yılının geçici vergi dönemlerini kapsamaktadır. Eğer 2004 yılı hesap dönemi sonu itibariyle söz konusu % 10 ve % 100’lük TEFE artışı bir arada gerçekleşirse 2004 yılı hesap dönemi yıllık kurumlar vergisi matrahının, 31/12/2003 bilançolarının Vergi Usul Kanununun Geçici 25 inci maddesinin öngördüğü enflasyon düzeltmesi geçmişe yönelik olarak yapılmak suretiyle belirlenmesi gerekecektir. Bu durumda 2004 yılı gelir ve kurumlar vergisi matrahının ayrıca VUK’nun mükerrer 298 inci maddesine göre de enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerekecektir. Eğer söz konusu %10 ve %100’lük TEFE artış oranları gerçekleşmese bu defa 2004 yılı gelir ve kurumlar vergisi matrahlarının sadece VUK Geçici Madde 25’e göre uygulanacak 31/12/2003 enflasyon düzeltmesinin etkisini dikkate alarak belirlenmesi gerekecektir.

5024 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle gerçekleştirilen söz konusu düzenlemeyi içeren kanun tasarısı dün akşam itibariyle kanunlaşmakla birlikte Cumhurbaşkanınca onanıp Resmi Gazetede yayımını takiben yürürlüğe girecektir. Düzenlemenin yürürlüğe girmesinin 2004 yılı ikinci geçici vergi dönemi beyannamelerinin verileceği 10 Ağustos 2004 tarihinden sonraya kalması halinde ne gibi bir işlem yapılacağı konusunda herhangi bir açıklık yoktur. Bu konuda Maliye Bakanlığının yapacağı açıklamalar takip edilerek sizlere duyurulacaktır. Diğer yandan 7,5 trilyon lira aktif toplamı veya 15 trilyon lira ciro sınırını geçen mükelleflerin 2004 yılı ikinci geçici vergi dönemi matrahlarının belirlenmesinde VUK’nun Mükerrer 298 inci maddesi hükümlerine göre yapılacak enflasyon düzeltmesini açıklayan genel tebliğ henüz yayımlanmamıştır. Buna rağmen 2004 yılı ikinci geçici vergi dönemi matrahlarının VUK’nun Geçici 25 inci maddesi ve 328 Sıra Sayılı VUK Genel Tebliğindeki açıklamalara göre yapılacak olan 31/12/2003 düzeltmesinin yanı sıra, VUK’nun mükerrer 298 inci maddesi çerçevesinde yapılacak enflasyon düzeltmesi hükümlerine göre belirlenmesi gerekmektedir. Bu konudaki gelişmeler de takip edilerek sizlere duyurulacaktır.

Yukarıda yer verdiğimiz açıklamalara esas oluşturan, 5024 sayılı Kanunun Geçici 1 inci Maddesinde değişiklik yapan önerge ve gerekçesi aşağıda dikkatlerinize sunulmaktadır (TBMM Genel Kurul Tutanağından alınmıştır).

"18) 17.12.2003 tarihli ve 5024 sayılı Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun geçici birinci maddesinde yer alan "Dileyen mükellefler, 2004 yılının (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap döneminden sonra başlayan) ilk geçici vergi döneminde beyan edecekleri geçici vergi matrahının tespitinde" ibaresinin "31.12.2003 tarihi (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap döneminin sonu) itibariyle aktif toplamı 7,5 trilyon Türk Lirasını veya hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon Türk Lirasını aşmayan mükelleflerden dileyenler, 2004 yılı (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenler de 2004 yılında biten hesap döneminden sonra başlayan hesap dönemine ilişkin) geçici vergi dönemlerinde beyan edecekleri geçici vergi matrahlarının tespitinde,"

Gerekçe:
“Enflasyon düzeltmesine ilişkin 5024 sayılı kanun, Vergi Usul Kanununun değerleme hükümlerinde oldukça köklü ve teknik değişiklikler yapmıştır. Söz konusu Kanunun geçici 1 inci maddesiyle, bu değişiklikler için tanınan ilk geçici vergi dönemine ilişkin ihtiyarîlik yeterli olmamıştır. Bu nedenle, maddede yapılan ibare değişikliğiyle, 31.12.2003 tarihi (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2004 yılında biten hesap döneminin sonu) itibariyle aktif toplamı 7,5 trilyon Türk Lirasını veya hesap dönemine ait ciroları toplamı 15 trilyon Türk Lirasını aşmayan mükelleflerden dileyenlere, 31.12.2003 tarihli bilançolarını düzeltmeleri ve 2004 yılına ilişkin geçici vergi dönemlerinde 5024 sayılı Kanun öncesindeki hükümlere göre vergi matrahlarını tespit etmeleri için süre verilmektedir. Düzeltme yapılmaması yönündeki tercihin, tüm geçici vergi dönemlerini ve 31.12.2003 tarihli bilançoları da kavrayacak şekilde kullanılacağı tabidir.”
 
Yukarıda yer verilen konuyla ilgili ek bilgiye ihtiyaç duyduğunuzda lütfen tarafımızla irtibata geçiniz.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.