Gelişmiş Arama
Anasayfa Site Haritası İletişim
 
Ana Sayfa > Sirküler > Vergi Sirküleri > 2002 Sirküler > 1 Seri Nolu Özel Tüketim Vergisi...
 

1 Seri Nolu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği

Numara : 55
 
Tarih : 7.8.2002

VERGİ  SİRKÜLERİ
 NO: 2002/55
 
 
KONU
 
1 Seri Nolu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliği 
 

1 Ağustos 2002 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Özel Tüketim Vergisinin (Bkz. 2002/41 sayılı Vergi Sirkülerimiz) uygulamasıyla ilgili olarak Maliye Bakanlığınca yayımlanan (R.G.: 30/07/2002; 24831) 1 Seri Nolu Özel Tüketim Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalara yönelik özet bilgilere aşağıda yer verilmektedir. Tebliğin kapsamlı ve sayfa sayısının çokluğu nedeniyle konuya ilişkin açıklamalarımız daha çok özelliği olan konular ile açıklayıcı tablolar oluşturulmasına yöneliktir. Tebliğin tam metni www.deloitte.com.tr adresindeki web sayfamızda yer almaktadır.
 
1. VERGİNİN KONUSU
Genel olarak ÖTV’nin konusunu 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli 4 ayrı listede sayılan malların teslimi, ilk iktisabı veya ithali oluşturmaktadır. ÖTV kapsamına giren mallar, Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı listelerde Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yer alan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (GTİP) numaraları itibariyle tespit edilmiştir.
ÖTV Kanununun 1 inci maddesi gereğince, verginin konusuna giren mallar bir defaya mahsus olmak üzere vergiye tabi tutulacaktır. Bu nedenle, tesliminde, ilk iktisabında veya ithalinde ÖTV ödenen malların daha sonraki teslimlerinde ÖTV uygulanmayacaktır.
Buna göre; ÖTV’nin konusunu oluşturan işlemler ve vergiyi doğuran olay aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
ÖTV’ye Tabi Mal Nev’i
Verginin Konusunu Oluşturan İşlem (Vergiyi Doğuran Olay)
(I) Sayılı Liste
(A) Cetveli: Doğalgaz, akaryakıt ürünleri, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), petrol türevleri, baz yağlar, madeni yağlar, petrokok ve benzeri diğer mallar
(B) Cetveli: Solvent ve benzeri ürünler ile bunların türevleri
·                   Bu malların ithalatçıları veya rafineriler de dahil olmak üzere imalatçıları tarafından teslimi,
·                   Bu malların ÖTV uygulanmadan önce müzayede suretiyle satışı

 
(II) Sayılı Liste
- İlk iktisaplarında taşıt alım vergisi ve ek taşıt alım vergisi uygulanan motorlu araçlar (traktör hariç)
- Bu vergilere tabi olmamakla birlikte 1/8/2002 öncesinde yükseltilmiş oranda KDV’ne tabi tutulan taşıtlar
[otomobil, minibüs, midibüs, kamyonet, kamyon, otobüs, deniz ve hava taşıtları] (Aksam ve parçalar hariç)
·                   Kayıt ve tescile tabi olanlar;
- Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların kullanılmak üzere ithali veya motorlu araç ticareti yapanlardan ya da müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerden iktisabı,
- Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların motorlu araç ticareti yapanlarca kullanılmaya başlanması, aktife alınması veya adlarına kayıt ve tescil ettirilmesi,
- Kayıt ve tescil edilmiş olsa dahi, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre alıcılar tarafından iade edilenlerin, aynen veya bir işlem gördükten sonra motorlu araç ticareti yapanlardan iktisabı
·                   Kayıt ve tescile tabi olmayanlar (örn: kar araçları, golf arabaları);
- Bunların ithali,
- İmal veya inşa edenlerce teslimi,
- ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı
(III) Sayılı Liste
Kolalı gazoz, alkollü içkiler ve sigara, sigarillo, puro gibi tütün mamulleri
·                   Bu malların ithali,
·                   İmalatçıları tarafından teslimi,
·                   ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı
(IV) Sayılı Liste
Daha önce yükseltilmiş oranda KDV’ne tabi tutulan (taşıt araçları hariç) mallar (havyar, ıtriyat ve parfümeri, kürk giyim eşyası, kristal sofra ve mutfak eşyaları, değerli taşlar, beyaz eşyalar, ses ve görüntü cihazları, telsiz-telefon cihazları ...)
·                   Bu malların ithali,
·                   İmalatçıları tarafından teslimi,
·                   ÖTV uygulanmadan önce müzayede yoluyla satışı
 
2. MÜKELLEF VE VERGİ SORUMLUSU

2. 1. Mükellef

2. 1. 1. Kayıt ve Tescile Tabi Araçların İlk İktisabında Mükellef
ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanlarda ÖTV’nin mükellefi, motorlu araç ticareti yapanlar, kullanmak üzere ithal edenler veya müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerdir. Buna göre Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olan araçların satışını yapan fabrika, ana bayi, bölge bayii, bayi, yetkili satıcı ve acenteler ile Maliye Bakanlığınca motorlu araç ticaretiyle uğraştığına dair belge verilenler ÖTV mükellefidir.
Kayıt ve tescile tabi araçların ithalinde mükellef, bu araçları kullanmak, aktife almak veya kayıt ve tescil ettirmek üzere ithal edenlerdir.

2. 1. 2. Diğer Mallarda Mükellef
(II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi olmayan araçlar ile (I), (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallarda verginin mükellefi; bu malları imal veya ithal edenler ya da ÖTV uygulanmadan önce bu malların müzayede suretiyle satışını gerçekleştirenlerdir.

2. 2. Vergi Sorumlusu
ÖTV mükelleflerinin Türkiye’de ikametgahının, işyerinin, kanuni ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde, verginin konusuna giren malları mükelleften teslim alanlar veya adına hareket edenler, ÖTV’nin beyanı ve ödenmesiyle ilgili ödevlerin yerine getirilmesinden mükellef gibi sorumlu olacaklardır.

3. VERGİNİN MATRAHI
(II), (III) (tütün mamulleri hariç) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar için ÖTV’nin matrahı, bu malların ithalinde, ilk iktisabında veya tesliminde hesaplanacak ÖTV hariç olmak üzere, KDV matrahını oluşturan unsurlardan teşekkül etmektedir.
(III) sayılı listedeki mallardan tütün mamullerinde ise ÖTV’nin matrahı, bu mamullerin nihai tüketicilere perakende satış fiyatı olarak belirlenmiştir.

ÖTV matrahına esas alınacak olan KDV matrahının tespitinde, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun  20 ila 27 nci maddeleri hükümleri ile bu hükümlere ilişkin Katma Değer Vergisi Genel Tebliğlerinde yapılan açıklamalar dikkate alınacaktır. Bu çerçevede, KDV matrahı, teslim veya ithal edilen malın bedeli ile birlikte vergi, resim, harç, pay ve fon gibi unsurları da kapsadığından KDV matrahına ÖTV de dahil olacaktır.
 
KDVK’nun 20 nci maddesine göre, teslim ve hizmet işlemlerinde matrah, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedeldir. İthalatta verginin matrahı ithal edilen malın gümrük vergisi tarhına esas olan kıymeti, gümrük vergisinin kıymet esasına göre alınmaması veya malın gümrük vergisinden muaf olması halinde sigorta ve navlun bedelleri dahil (CIF) değeri, bunun belli olmadığı hallerde malın gümrükçe tespit edilecek değeri, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve paylar ve gümrük beyannamesinin tescil tarihine kadar yapılan diğer giderler ve ödemelerden vergilendirilmeyenler ile mal bedeli üzerinden hesaplanan fiyat farkı, kur parkı gibi ödemeler toplamıdır.

Aynı Kanunun 24 üncü maddesine göre, teslim alanın gösterdiği yere kadar satıcı tarafından yapılan taşıma, yükleme ve boşaltma giderleri, ambalaj giderleri, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları ile vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar, vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan hertürlü menfaat, hizmet ve değerler KDV matrahına dahildir. Ancak Kanunun 25 inci maddesine göre, teslim ve hizmet işlemlerinde fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen ticarî teamüllere uygun miktardaki iskontolar ve hesaplanan katma değer vergisi, KDV matrahına dahil değildir.

4. VERGİLENDİRME

4. 1. Vergilendirme Dönemi
Kanunun 14 üncü maddesinde, mal grupları itibarıyla iki ayrı vergilendirme dönemi tespit edilmiştir. Buna göre (I) sayılı listede yer alan malların teslimlerinde vergilendirme dönemi, her ayın ilk 15 günlük birinci ve kalan günlerinden oluşan ikinci dönemlerden oluşmaktadır. (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listede yer alan mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanların tesliminde vergilendirme dönemi, faaliyette bulunulan takvim yılının birer aylık dönemleri olarak belirlenmiştir.
(II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi taşıtlarda ise vergilendirme dönemi söz konusu olmayıp, ilk iktisap ile ilgili işlemlerin tamamlanmasından önce verginin beyanı ve ödenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede vergilendirme dönemleri şu şekilde özetlenebilir.
Mal Grubu
Vergilendirme Dönemi
(I) Sayılı Liste
Her ayın ilk 15 günlük birinci dönem, ayın ilk 15 günlük birinci döneminden kalan günlerinden oluşan ikinci dönem,
(II) Sayılı Liste
(Kayıt ve tescile tabi olmayanlar)
Aylık
(II) Sayılı Liste
(Kayıt ve tescile tabi olanlar)
İlk iktisap ile ilgili işlemler tamamlanmadan beyan edilmeli, (Taşıt Alım Vergisi uygulamasında olduğu gibi.), özel olarak belirlenmiş vergilendirme dönemi yok,
(III) Sayılı Liste
Aylık
(IV) Sayılı Liste
Aylık

4. 2. Beyan Esası
ÖTV mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh olunacaktır.
(II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olan malların mükellefleri hariç olmak üzere ÖTV mükellefleri, bir vergilendirme döneminde vergiye tabi işlemleri bulunmasa dahi bu dönemlerle ilgili olarak beyanname vermek zorundadırlar. Ancak, müzayede suretiyle satış yapanlar ile kendisine Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca vergi sorumluluğu yüklenen kimselerin, vergiye tabi işlemlerin bulunmadığı vergilendirme dönemlerine ilişkin olarak beyanname verme zorunlulukları yoktur.

Malın ithalinde ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanarak gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle mükellefe, kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilecektir.

4. 2. 1. Beyanname Verme Zamanı
Kanuna ekli (I) sayılı listedeki mallara ait (1) numaralı ÖTV beyannamesi, vergilendirme dönemini izleyen 10 uncu günü akşamına kadar; (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayanlara ait (2B) numaralı, (III) sayılı listedeki mallara ait (3) numaralı ve (IV) sayılı listedeki mallara ait (4) numaralı ÖTV beyannameleri ise vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar, KDV yönünden bağlı bulunulan vergi dairesine verilecektir.
(II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabında düzenlenecek (2A) numaralı ÖTV beyannamesi, ilk iktisaptan önce, bu işlemlerin yapıldığı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile görevli vergi dairesine verilecektir. Bu mallar için ilk iktisap işleminden sonra vade farkı uygulanması halinde, vade farkı üzerinden hesaplanacak vergi, ilk iktisaptaki beyannameye atıfta bulunularak, bu beyanname bilgilerine göre düzenlenecek beyanname ile aynı vergi dairesine beyan edilecek ve ödenecektir. Vade farkı için düzenlenen beyannamede matrah olarak tahakkuk ettirilen vade farkı yazılacaktır.
Sürekli ÖTV mükellefiyeti gerektiren faaliyeti olmayan kişi veya kurumların müzayede suretiyle yaptıkları satışlardan doğan vergiyi, satış bedelini tahsil ettikleri gün mesai saati bitimine kadar beyan etmeleri ve vergiyi de bu süre içinde ödemeleri gerekmektedir. Ayrıca, Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanları Gümrük Kanununun 177 ila 180 inci maddeleri uyarınca satışından doğan verginin, takvim yılının birer aylık dönemleri itibariyle, takip eden ayın 15 inci günü akşamına kadar işlemlerin yapıldığı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile görevli vergi dairesine (2B) numaralı ÖTV beyannamesi ile beyan etmesi ve vergiyi de bu süre içinde ödemesi gerekmektedir. Anılan kuruluş, bu kapsamda satışını yaptığı her bir motorlu taşıt aracı için “ÖTV Ödeme Belgesi” düzenleyerek alıcıya verecektir. Taşıt aracının kayıt ve tescilinde bu belgeye göre işlem yapılacak, ayrıca vergi dairesince düzenlenmiş “ÖTV Ödeme Belgesi” aranılmayacaktır. Düzenlenen ÖTV ödeme belgelerinin birer örneği, ilgili döneme ait (2B) numaralı beyanname ile birlikte vergi dairesine verilecektir.
Bu çerçevede beyan ve ödeme zamanları şu şekilde özetlenebilir.
 
Mal Grubu
Beyan ve Ödeme Zamanı
ÖTV Beyannamesi
 
 
(I) Sayılı Liste
- Her ayın ilk 15 günlük birinci dönemini izleyen 10 uncu gün (içinde bulunulan ayın 25 inci günü akşamına kadar)
- Her ayın ilk 15 günlük birinci döneminden kalan günlerinden oluşan ikinci dönemini izleyen 10 uncu gün (takip eden ayın 10 uncu günü akşamına kadar)
 
 
1 Nolu ÖTV Beyannamesi

 
 
(II) Sayılı Liste
 
(Kayıt ve tescile tabi olmayanlar)
 
Vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar
 
2B Nolu ÖTV Beyannamesi
 
(II) Sayılı Liste
 
(Kayıt ve tescile tabi olanlar)
 
İlk iktisap ile ilgili işlemlerin tamamlanmasından önce
 
2A Nolu ÖTV Beyannamesi
 
(III) Sayılı Liste
Vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar
3 Nolu ÖTV Beyannamesi
 
(IV) Sayılı Liste
Vergilendirme dönemini izleyen ayın 15 inci günü akşamına kadar
4 Nolu ÖTV Beyannamesi
 
ÖTV mükellefiyeti gerektiren faaliyeti olmayan kişi veya kurumların müzayede suretiyle yaptıkları satışlardan doğan ÖTV
 
Satış bedelini tahsil ettikleri gün mesai saati bitimine kadar
 
İlgili mala uygun ÖTV Beyannamesi
 
(II) Sayılı Liste
 
(Kayıt ve tescile tabi malların Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nce satışı)
 
Aylık dönemler itibariyle, takip eden ayın 15 inci günü akşamına kadar
 
2B Nolu ÖTV Beyannamesi

4. 3. Bildirimler
ÖTV mükellefleri;
- (I) sayılı listedeki malların ithalatlarının ve/veya teslimlerinin bulunduğu aylar için, Tebliğ ekinde yer alan (EK:4) formu,
- (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi motorlu taşıtların ilk iktisabı dolayısıyla beyanda bulunulan aylar için (EK:5) formu,
- (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olmayan malların teslimi dolayısıyla beyanname verilen aylar için (EK:6) formu,
- (III) sayılı listedeki malların ithalatlarının ve/veya teslimlerinin bulunduğu aylarda, kolalı gazoz için (EK:7), alkollü içkiler için (EK:8),tütün mamulleri için (EK:9) formları,
- (IV) sayılı listedeki malların teslimi dolayısıyla beyanname verilen aylar için (EK:10) formu,
takip eden ayın onbeşinci günü akşamına kadar internetteki www.gelirler.gov.tr sayfasından indirerek düzenleyip otv@gelirler.gov.tr  elektronik posta adresine, bunun mümkün olmaması halinde örneğe uygun olarak düzenleyecekleri formu Gelirler Genel Müdürlüğünün (0 312) 311 45 10 veya (0 312) 311 35 20 telefaks numaralarına göndereceklerdir.

4. 4. Verginin Ödenmesi
Beyanname vermek mecburiyetinde olan mükellefler ÖTV’yi beyanname verme süresi içinde ödeyeceklerdir.
Malın ithalinde alınan ÖTV, ilgili gümrük idaresince hesaplanacak ve gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyanname veya diğer belgeler üzerine imza alınmak suretiyle mükellefe, kanuni temsilcisine veya gümrük müşavirine tebliğ edilecektir. Bu tebliğ üzerine ortaya çıkacak ihtilaflar için ithalat vergilerinin tabi olduğu usul ve esaslar uygulanacaktır. Bu vergi, ithalat vergileri ile aynı zamanda ödenecektir. İthalat vergilerine tabi olmayan mallara ait ÖTV ise gümrük mevzuatına göre kabul edilen beyannamenin veya diğer belgelerin tescili tarihindeki esaslara göre, bu tarihteki oran veya tutarlar üzerinden hesaplanarak tahsil edilecektir.
Bu Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tabi taşıtlarda ÖTV’nin beyannamenin verildiği günde ödenmesi gerekmektedir. Mükellefin beyanı üzerine tarh ve tahakkuk ettirilerek ödenen vergi için vergi dairesince, vergi dairesi alındısının yanı sıra “ÖTV Ödeme Belgesi” düzenlenecek ve mükellefe verilecektir. Mükellefler bu belgeyi kayıt ve tescil işlemini yaptıracak olan alıcılara vereceklerdir.
 
ÖTV Kanununun 13 üncü maddesinin 3 numaralı fıkrası ile Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan taşıtlardan kayıt ve tescile tabi olanlar için kayıt ve tescile yetkili memurların, motorlu araç ticareti yapanların, icra memurları ile bu malların müzayede yoluyla satışını gerçekleştiren diğer kişi ve kuruluşların, ilk iktisapla ilgili işlemlerinin tamamlanmasından önce ÖTV’nin ödendiğini gösterir belgeyi aramak zorunda oldukları hükme bağlanmıştır. Bu nedenle sözü edilen araçların kayıt ve tescil işlemini yapan trafik, belediye ve liman sicil memurları, Ulaştırma Bakanlığı sivil hava vasıtaları sicil memurları, Türk Silahlı Kuvvetlerindeki kayıt ve tescil görevlileri kayıt ve tescil işleminden önce verginin ödendiğine dair vergi dairesince düzenlenen “ÖTV Ödeme Belgesi”nin aslını alacaklar ve Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibrazla ilgili hükümlerine uygun olarak saklayacaklardır. Bu belgenin tasdikli sureti veya fotokopisine istinaden herhangi bir işlem yapılmayacaktır. Söz konusu taşıt araçlarının kullanılmak üzere ithalinde ÖTV’nin ödendiğini gösteren gümrük makbuzunun aslının yanı sıra, gümrük idaresi veya noter tarafından onaylı örneğine göre de kayıt ve tescil işlemi yapılabilecektir.
 
5. VERGİNİN BELGELERDE GÖSTERİLMESİ
ÖTV Kanununun 15 inci maddesi hükmü uyarınca, vergiye tabi işlemlere ait ÖTV, düzenlenecek fatura veya benzeri belgelerde ayrıca gösterilecektir. Örneğin satış fiyatı 260.000.000 TL olan bir malın faturası aşağıdaki şekilde düzenlenecektir.
Satış bedeli                        : 260.000.000.-
ÖTV (% 6,7)                    :  17.420.000.-
Toplam                              : 277.420.000.-
KDV (%18)                       :   49.935.600.-

GENEL TOPLAM           : 327.355.600.-

22 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde, perakende mal satışı yapanlar ile hizmet ifa edenlerin mal satışlarına ve hizmetlerine ait etiket ve listelerdeki fiyatların KDV dahil tek tutar olarak ifade edileceği, yapılan teslim veya hizmetler için düzenlenecek fatura ve benzeri vesikalarda KDV’nin ayrıca gösterilmeyip, bedelin KDV dahil tek tutar olarak ifade edileceği, belgede “KDV DAHİLDİR” ibareli şerh bulunacağı belirtilmiştir.
Ancak ÖTV uygulanmamış olan malların perakende tesliminin söz konusu olduğu hallerde, mükellefçe düzenlenen fatura veya benzeri vesikalarda ÖTV’nin ve KDV’nin ayrıca gösterilecektir.
Diğer taraftan ÖTV kapsamına giren malların ÖTV uygulanmadan önce müzayede suretiyle satışlarında düzenlenecek olan belgelerde de ÖTV’nin ayrıca gösterileceği tabiidir.

6. VERGİ İNDİRİMİ
ÖTV Kanununun 9 uncu maddesiyle, vergiye tabi malların, yer aldığı listedeki başka bir malın imalinde kullanılması halinde ödenen verginin, ödenecek vergiden indirilmesi suretiyle ÖTV’nin her mal için bir kez uygulanması öngörülmüştür. Örneğin; (I) sayılı listede yer alan baz yağın ÖTV mükellefinden satın alınmasında ödenen vergi, bundan imal edilen madeni yağın teslimi dolayısıyla vergi dairesine beyan edilip ödenecek olan vergiden indirilecektir. İthal edilen baz yağın madeni yağ imalinde kullanılması halinde ise, ÖTV Kanununun 2 nci maddesinin 3 numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü uyarınca ÖTV hesaplanmayacağından, imal edilen madeni yağın tesliminde ödenecek ÖTV’den bir indirim yapılması söz konusu olmayacaktır.

7. FAZLA VEYA YERSİZ ÖDENEN ÖTV’NİN DÜZELTİLMESİ

7. 1. ÖTV Matrahının Değişmesi
ÖTV Kanununun 15 inci maddesinde, vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya bu Kanun kapsamına giren vergiyi fatura veya benzeri belgelerde göstermeye hakkı bulunmadığı halde, düzenlediği bu tür belgelerde ÖTV gösterenlerin, söz konusu vergileri beyan ve ödemekle mükellef oldukları hükme bağlanmıştır. Aynı şekilde Kanuna göre borçlu oldukları vergi tutarından daha yüksek bir tutarı fatura ve benzeri belgelerde gösteren mükellefler de bu belgelerde gösterilen vergi tutarını beyan etmek ve ödemek zorundadırlar.

Kanunun 15 inci maddesi gereğince, malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya diğer nedenlerle ÖTV matrahında değişiklik meydana geldiği ya da yersiz veya fazla vergi hesaplandığı hallerde, vergiye tabi işlemi yapmış olan mükellefler, bu işlem dolayısıyla vergi dairesine borçlandığı veya ödediği vergiler için değişikliğin mahiyetine uygun bir şekilde ve değişikliğin meydana geldiği dönem içinde düzeltme yapabilecek, bu döneme ait ödeyeceği vergiden mahsup edebilecek, ödenecek verginin olmaması halinde iade talebinde bulunabilecektir. Ancak Kanunun bahsi geçen hükmüne göre iade edilen malların fiilen işletmeye girmiş ve bu girişin defter kayıtlarında gösterilmiş olması şarttır.
İthalat sırasında fazla veya yersiz uygulanan ÖTV, Gümrük Kanununa göre bu vergiye muhatap olana iade edilecektir.

7. 2. İlk İktisabında İstisna Uygulanan Taşıtlarda Vergileme
ÖTV Kanununun 15 inci maddesinin 2 numaralı fıkrasının (a) bendi hükmü gereğince, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabında ÖTV istisnasından yararlananların, bu taşıtı istisnadan yararlanmayan bir kişi veya kuruma devretmesi halinde, bu devir dolayısıyla adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, ilk iktisaptaki matrah üzerinden, kayıt ve tescil tarihindeki orana göre, bu tarihte tarh ve tahakkuku yapılacak olan ÖTV tahsil edilecektir.
Anılan maddenin 3 numaralı fıkrasının Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden, bu işlemde alıcının beyanname vermesi suretiyle vergileme yapılması uygun görülmüştür. Buna göre malul ve sakatlarca ilk iktisabında istisna uygulanan motorlu taşıtların, istisnadan yararlanmayan kişi veya kurumlarca bunlardan iktisabından önce, alıcılar tarafından (2A) numaralı ÖTV beyannamesi düzenlenerek, bu işlemin yapıldığı yerde tek vergi dairesi varsa bu vergi dairesine, birden fazla vergi dairesi varsa motorlu taşıtlar vergisi ile görevli vergi dairesine verilecek ve vergi ödenecektir. Beyannamede matrah olarak, aracın istisnadan yararlanılarak ilk iktisabındaki matrah; oran olarak ise aracın malul veya sakattan iktisabı tarihinde geçerli olan oran yazılarak vergi hesaplanacaktır.
Ancak ilk iktisabında istisna uygulanan söz konusu taşıt araçlarının veraset yoluyla intikallerinde bu hüküm uygulanmayacaktır.

7. 3. Taşıt Araçlarının Tadilatlarında Vergileme
Kanuna ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların, 5 yıl içinde (87.03) tarife pozisyonunda yer alan mallara dönüştürülmesi halinde, daha önce ödenen vergi mahsup edilmek suretiyle bu malların ilk iktisabındaki matrah esas alınarak değişiklik uyarınca adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescili tarihinde geçerli olan oran üzerinden hesaplanacak ÖTV, bu tarihte resen tarh ve tahakkuk ettirilerek tahsil edilecektir. Ancak bu hüküm, Kanunun 19 uncu maddesinin (b) bendi uyarınca 1.8.2003 tarihinde yürürlüğe girecektir.
8. İSTİSNALAR (ÖTV’de istisna uygulamasının usul ve esaslarına ilişkin açıklamalar için Tebliğ’e bakılmalıdır. Aşağıdaki bilgiler sadece temel konulara ilişkindir)

8. 1. İhracat İstisnası
ÖTV kapsamına giren malların ihracat teslimleri, Kanunun 5 inci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şartlar dahilinde vergiden istisna edilmiştir.
Buna göre ihracat istisnasından yararlanabilmek için;
a) Teslim yurt dışındaki bir müşteriye yapılmalıdır. Yurt dışındaki müşteri tabiri; ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezleri yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir işletmenin, yurt dışında faaliyet gösteren şubelerini ifade eder.
b) Teslim konusu mal, Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesinden çıkmış olmalıdır. Malın ihraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına hareket edenlere veya bizzat alıcıya işlenmek ya da herhangi bir şekilde değerlendirilmek üzere yurt içinde teslimi ihracat sayılmaz.
ÖTV Kanununa ekli (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi olan araçlardan Türkiye’de kayıt ve tescil edilmemiş olanların ihracı halinde Türkiye’de ilk iktisap söz konusu olmayacağından, bu araçların ihracı ÖTV’nin konusuna girmemekte ve dolayısıyla ÖTV doğmamaktadır.

8.2. Diplomatik İstisna
ÖTV Kanununun 6 ncı maddesi ile Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı listelerde yer alan malların, karşılıklı olmak kaydıyla yabancı devletlerin Türkiye’deki diplomatik temsilciliklerine, konsolosluklarına, uluslararası anlaşmalarla vergi muafiyeti tanınan uluslararası kuruluşlara ve bu kuruluşların diplomatik haklara sahip mensuplarına kendi ihtiyaçları için teslimi ve bunlar tarafından ithali veya ilk iktisabı ÖTV’den istisna edilmiştir.

8.3. Askeri Amaçlı İstisna
ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (a) bendi ile (I) sayılı listede yer alan malların Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığının ihtiyacı için bu kuruluşlara veya bunların gerek göstermeleri üzerine ve işlemlerin bunlar adına yapılması koşuluyla akaryakıt ikmalini yapanlara teslimi ÖTV’den istisna edilmiştir.

8.4. Petrol Arama Faaliyetlerinde İstisna
(I) sayılı listede yer alan malların, 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümlerine göre petrol arama ve istihsal faaliyetinde bulunan kuruluşlara teslimi, Kanunun 7 nci maddesinin 1 numaralı fıkrasının (b) bendi ile ÖTV’den istisna edilmiştir. Bu istisna; (I) sayılı listedeki malların mükellefleri veya akaryakıt dağıtım ve pazarlama kuruluşları tarafından 6326 sayılı Kanunda belirtilen; bir petrol hakkı sahibine ya da onun adına hareket eden temsilcisi veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce kabul edilmiş müteahhidine yapılacak teslimlerde uygulanacaktır. İstisna uygulanacak olan ürünlerin bu kişi veya kuruluşlar tarafından münhasıran petrol arama faaliyetlerinde kullanılması gerekmektedir

8. 5. (II) Sayılı Listeye İlişkin İstisnalar

8. 5. 1. Malul ve Sakatlara Mahsus Taşıt Araçları İstisnası
Kanunun 7 nci maddesinin 2 numaralı fıkrası ile (II) sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallardan, sakatların kullanması için araçta sakatlığına uygun hareket ettirici özel tertibatı bulunan araçların, malül ve sakatlar tarafından bizzat kullanılmak üzere ilk iktisabı vergiden istisna edilmiştir. Ancak, bu istisnadan yararlananlar, 5 yıl süre ile ikinci bir defa bu istisnadan yararlanamayacaktır.
Öte yandan, istisna kapsamında iktisap edilen araçların istisnadan yararlananlar dışındakilere satışında, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tabi olanların ilk iktisabında ÖTV istisnasından yararlananların, bu taşıtı istisnadan yararlanmayan bir kişi veya kuruma devretmesi halinde, bu devir dolayısıyla adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, ilk iktisaptaki matrah üzerinden, kayıt ve tescil tarihindeki orana göre, bu tarihte tarh ve tahakkuku yapılacak olan ÖTV tahsil edilecektir.

8. 5. 2. Türk Hava Kurumunun Alımlarında İstisna
Kanunun 7 nci maddesinin 3 numaralı fıkrasına göre, (II) sayılı listede yer alan uçak ve helikopterlerin Türk Hava Kurumu tarafından ilk iktisabı ÖTV’den müstesnadır. İstisna kapsamında bu araçları anılan Kuruma teslim edecek kişi veya kuruluşlar ile ithalatı gerçekleştirecek gümrük idaresi ÖTV uygulamaksızın işlem yapacaktır.

8. 6. (IV) Sayılı Listeye İlişkin İstisnalar

8. 6. 1. Güvenlik Kuruluşlarının Silah Alımlarına İlişkin İstisna
(IV) sayılı listede yer alan mallardan revolverler ve tabancalar ile ateşli ve sürgülü diğer silahların, tüfeklerin, diğer cihazlar ve benzerlerinin; Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne teslimi veya bu kuruluşlar tarafından ithali, ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin 4 numaralı fıkrası ile vergiden istisna edilmiştir.

8. 6. 2. Kamu Kurumlarına Bedelsiz Teslimlerde İstisna
Kanunun 7 nci maddesinin 5 numaralı fıkrası ile (IV) sayılı listede yer alan malların; genel ve katma bütçeli dairelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere bedelsiz olarak teslimi ile bu kuruluşlar tarafından bedelsiz olarak ithali ÖTV’den istisna edilmiştir.

İstisna uygulamasında, sözü edilen malların bu maddede sayılan kurumlara bedelsiz olarak teslimi veya bu kurumlar tarafından bedelsiz olarak ithali esastır. Sözü edilen mallar için emsal bedelinin altında olsa dahi nakdi veya ayni herhangi bir bedel ödenmesi halinde ÖTV istisnası geçerli olmayacaktır.

Bu nedenle, sözü edilen malların anılan kurumlara tesliminde düzenlenecek fatura ve benzeri belgelerde herhangi bir bedel gösterilmemesi şartıyla ÖTV hesaplanmayacaktır. Aynı şekilde gümrük idarelerince, ithal işlemlerini yapacak olan kurumlardan, ithal edilecek malların o kurumca bedelsiz edinildiğini gösteren belgeler aranılacaktır.

8. 7. İthalat İstisnaları
ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin 6 numaralı fıkrasında, Gümrük Kanununun 167 nci maddesi ile (5 numaralı fıkrasının (a) bendi gereği, Gerçek kişiler tarafından ithal edilen kullanılmış şahsi eşyadan; Kanuni ikametgahlarını Türkiye Gümrük Bölgesine nakleden gerçek kişilere ait alındığı tarihte üç yaşından büyük olmayan kullanılmış motorlu veya motorsuz özel kara nakil vasıtaları ile 7 numaralı fıkrası gereğince Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu yararına çalışan dernekler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar tarafından ticari gaye güdülmemek ve kuruluş amaçları doğrultusunda kullanılmak üzere ithal edilen eşyadan; eğitim, bilim ve kültürel amaçlı eşya ile bilimsel alet ve cihazlar, tıbbi teşhis, tedavi ve araştırma yapılmasına mahsus alet ve cihazlar, bilimsel araştırma amacına yönelik hayvanlar ile biyolojik veya kimyasal maddeler, insan kaynaklı tedavi edici maddeler ile kan gruplama ve doku tipi ayırma belirteçleri, ,laç özelliği olan ürünlerin kalite kontrolü amacına yönelik maddeler hariç olmak üzere) geçici ithalat, hariçte işleme rejimleri ve geri gelen eşyaya ilişkin hükümler kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan malların ithali ÖTV’den de istisna edilmiştir.

Aynı maddenin 7 numaralı fıkrası gereğince, Gümrük Kanununun transit, gümrük antrepo, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme rejimlerine tabi tutulan mallar ile serbest bölgeler ve geçici depolama yerleri hükümlerinin uygulandığı mallar ÖTV istisnasından yararlanacaktır.

9. VERGİNİN TECİLİ VE TERKİNİ (ÖTV’de tecil-terkin uygulamasının usul ve esasları için Tebliğ’e bakılmalıdır. Aşağıdaki bilgiler sadece temel konulara ilişkindir)

9. 1. (I) Sayılı Listenin (B) Cetvelindeki Mallara Ait Verginin Tecili ve Terkini
Kanunun 8 inci maddesinin 1 numaralı fıkrası ile Kanuna ekli (I) sayılı listenin (B) cetvelindeki malların (I) sayılı listedeki mallar dışındaki malların imalinde kullanılacak olması halinde, ödenmesi gereken ÖTV’den Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen tutarın tecil edilmesi, vergisi tecil edilen malların 12 ay içinde bu amaçla kullanıldığının tespiti üzerine tecil edilen verginin terkin edilmesi öngörülmüştür.
Buna göre sözü edilen malların (I) sayılı listenin (A) veya (B) cetvelindeki malların imalinde kullanılması veya bu ürünlere karıştırılması halinde tecil-terkin uygulanması söz konusu değildir.

9. 2. İhraç Kaydıyla Teslimlerde Verginin Tecili ve Terkini
ÖTV kapsamına giren malların ihraç edilmek üzere ihracatçılara tesliminde hesaplanan ÖTV’nin ihracatçıdan tahsil edilmemesi şartıyla, mükelleflerin talebi üzerine tecil edilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu uygulama, ihracatçının doğrudan ÖTV mükelleflerinden satın aldıkları mallar için söz konusudur. İhraç kaydıyla yapılacak teslimler için cins, nitelik veya miktar konusunda bir sınırlama yoktur.

İhraç kaydıyla teslimde bulunan ÖTV mükellefleri tarafından düzenlenecek faturada, mal bedeli üzerinden hesaplanan ÖTV ayrıca gösterilecek ve faturaya: “ÖTV Kanununun 8 inci maddesinin 2 numaralı fıkrası hükmüne göre ihraç edilmek üzere teslim edilmiş olup ÖTV tahsil edilmemiştir.” ibaresi yazılacaktır. Bu döneme ait ÖTV beyannamesinde, ihraç kaydıyla yapılan teslim bedeli ve bu bedel üzerinden hesaplanan, ancak ihracatçıdan tahsil edilmeyen ÖTV de beyan edilecektir. Vergi daireleri mükellefin bu beyanına göre gerekli tarhiyat işlemini yaptıktan sonra, ihraç kaydıyla teslimlere ait ÖTV tutarını tecil edecektir.

İhraç kaydıyla teslim edilen malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihracının gerçekleşmesi halinde, tecil edilen vergi, malın ihraç edildiğini gösteren gümrük çıkış beyannamesinin aslı veya ilgili gümrük idaresi ya da noter tarafından onaylanmış örneği vergi dairesine verilmek suretiyle terkin edilecektir.

10.  (I) SAYILI LİSTEDEKİ MALLAR İÇİN GÜMRÜKTE ALINACAK TEMİNAT
ÖTV Kanununun 16 ncı maddesinin 4 numaralı fıkrasının Maliye Bakanlığına verdiği yetki uyarınca, (I) sayılı listedeki mallar için ÖTV tutarı [(B) cetvelinde yer alan malların tecil-terkin uygulamasına konu olması halinde bu işlem için öngörülen vergi tutarı dışındaki amaçlarla ithalinde uygulanacak vergi tutarı] kadar banka teminat mektubunun gümrük idaresine verilmesi, bu şekilde teminat verilmediği sürece gümrükleme işlemi yapılmaması uygun görülmüştür. Öte yandan, genel ve katma bütçeli idareler ile il özel idareleri ve sermayesinin % 51’i veya daha fazlası bunlara ait olan kuruluşlardan teminat aranmayacaktır. Ayrıca, (I) sayılı listenin (B) cetvelindeki malların son iki yıldaki ithalinde verilen teminatlarını bu Tebliğin (9.1./e) bölümünde belirtildiği şekilde çözdürdüğü tespit edilen mükelleflerden, aynı malların ithalinde ÖTV tutarının % 5’i oranında teminat alınacaktır.

İthalatçılar, her bir parti ithalatları için münferit banka teminat mektubu verebilecekleri gibi, ileride yapacakları ithalatlarını da kapsayacak şekilde global bir banka teminat mektubu verebileceklerdir. İthalat işlemi tamamlandıktan sonra gümrük idaresi, Tebliğ ekinde yer alan (EK:11) formu düzenleyerek on gün içinde ithalatçının bağlı olduğu vergi dairesine gönderecektir. İthal edilen malların satışına ilişkin beyan edilen ÖTV’nin ödenmesi veya tecil edilen verginin terkininden sonra düzenlenecek (EK:12)’deki form, vergi dairesince ilgili gümrük idaresine gönderilecektir. Bu suretle gümrük idaresi, ödenen veya tecil edilen ÖTV tutarını dikkate alarak teminat mektubunun çözümü işlemini yapacaktır.
ÖTV Kanununun 18/5 maddesi ile yürürlükten kaldırılan akaryakıt tüketim vergisine tabi malların ithalinde gümrüğe verilen teminatların değiştirilmeksizin bu bölümde yapılan açıklamalar çerçevesinde ÖTV için de kullanılması mümkün bulunmaktadır.
Öte yandan, teminat verilerek ithal edilen malların vergiye tabi bir başka malın imalinde kullanılması halinde, bu işlemde Kanunun 2 nci maddesinin 3 numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca ÖTV uygulanmayacağından, bu suretle imal edilen malların satış miktarı ve buna ilişkin olarak ödenen ÖTV gümrük idaresine bildirilecek miktar olarak dikkate alınacaktır.

11. GEÇİŞ DÖNEMİNDE VERGİLENDİRME
ÖTV Kanununun Geçici 1 inci maddesiyle, Kanununun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle teslim veya ithal edilecek mallar ile ilk iktisap edilecek taşıt araçlarına ÖTV uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu durumda malların tesliminin ÖTV’nin yürürlüğe girdiği 1.8.2002 tarihinden önce gerçekleştiği sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi veya diğer ilgili belgelerle tevsik edilmesi şartıyla, bu teslimlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalar bu tarihten sonra düzenlense dahi, teslim işlemi ÖTV’ye tabi tutulmayacak, bu Kanunla yürürlükten kalkan hükümler uygulanacaktır. ÖTV kapsamına giren mallara ilişkin olarak bu verginin yürürlüğe girdiği 1.8.2002 tarihinden önce fatura veya benzeri belgeler düzenlenmiş olması halinde de, bu malların teslimi 1.8.2002 tarihinden sonra gerçekleşse dahi bu teslim ÖTV’ye tabi tutulmayacaktır.

İthalatta vergiyi doğuran olay gümrük yükümlülüğünün doğması olarak tanımlandığından, ithal edilen malların gümrüğe geliş tarihine bakılmaksızın 1.8.2002 tarihinde gümrük yükümlülüğü doğan mallar için gümrük idaresince ÖTV hesaplanarak tahsil edilecektir.

63 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 1.8.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. Buna göre, tütün mamulleri üretimi yapan ek vergi mükellefleri, bahsi geçen Tebliğe göre Temmuz 2002 dönemine ilişkin olarak 25 Ağustos 2002 tarihine kadar beyan edecekleri ek vergi için ayrıca (ek verginin yarısı tutarında hesaplanan) bandrol bedeli ödemeyeceklerdir. Alkollü içki üretimi yapan mükellefler ise, Temmuz 2002 dönemi ek vergi beyanına bağlı olarak 63 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğine göre bir hesaplama ve ödeme yapmayacakları gibi, Haziran 2002 dönemi beyanına göre hesaplanan ve ilk taksiti 20 Temmuz 2002 tarihine kadar ödenen tutarın 10 ağustos 2002 tarihine kadar ödenecek olan ikinci taksitini de ödemeyeceklerdir. Ancak sözü edilen Tebliğ uyarınca, tütün mamulleri için 25 Temmuz 2002 tarihine kadar ödenen bandrol bedelinin ve alkollü içkiler için 20 Temmuz 2002 tarihine kadar ödenen ilk taksit tutarının, Temmuz 2002 dönemine ilişkin olarak 25 Ağustos 2002 tarihine kadar verilecek Ek Vergi Beyannamesinde indirim konusu yapılacaktır.
 
Saygılarımızla,
 
DRT Denetim Revizyon Tasdik
Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.




Yasal Uyarı
Hızlı Menü : Ekle Kaldır
Yazdır Arkadaşına gönder
©2014 Deloitte Türkiye. Deloitte; bir veya birden fazla, ayrı ve bağımsız birer yasal varlık olan, İngiltere mevzuatına gore kurulmuş olan Deloitte Touche Tohmatsu Limited ve üye firma ağına atfedilmektedir. Deloitte Touche Tohmatsu Limited ve üye firmalarının yasal yapısının detaylı açıklaması için lütfen www.deloitte.com/about adresine bakınız.