Dr. Utku Karabağ, SMMM | Deloitte Vergi Hizmetleri Müdür Yardımcısı 

Giriş

I.

Günümüzde giderek artan enerji açığı birçok coğrafyada olduğu gibi ülkemizde de yeni ve alternatif enerji kaynakları üzerinde daha fazla düşünülmesini gerekli hale getirmiştir.

Söz konusu gereklilik günümüzde enerji sektörüne dönük yatırımların artmasına ve yatırımcıların bu alanda yoğunlaşmasına önemli bir katkıda bulunmaktadır. Buna gelişmelere ek olarak, son yıllarda devletin ekonomi içerisindeki rolünün giderek kürek çeken olmaktan ziyade dümen tutan bir yapıya dönüşmesi bir çok farklı sektörde olduğu gibi enerji sektöründe de özel sektör yatırım hacminin artmasına katkı sağlayabilecek düzenlemelerin devlet eli ile teşvik edilmesine neden olmaktadır.

Bu durumun bir sonucu olarak, günümüzde devlet; farklı sektörlerde faaliyet gösteren yatırımcıları, çeşitli kamusal teşvik mekanizmaları yolu ile desteklemekte, bu yolla ülkemizin ekonomik gelişmişlik düzeyine, istihdam oranına ve gayrisafi yurt içi hasıla artışına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yukarıda yer verilen amaçların gerçekleştirilmesinde kullanılan en önemli enstrümanlardan biri de yatırımların çeşitli teşvik unsurları desteklenmesidir. Bu konuda, T.C Ekonomi Bakanlığı bünyesinde görev yapan Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü nezdinde, yatırım teşvik mevzuatı çerçevesinde yatırımcılara sağlanan bir çok destek ele alınmakta ve teşvik uygulamalarına yön verilmektedir.

Buraya kadar yapılan açıklamalar çerçevesinde çalışmanın konusunu; aşağıda detaylarına yer verilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, madene dayalı elektrik üretimine yönelik yatırımlar ile ilgili olarak teşvik mevzuatı açısından yapılan son düzenlemeler ve bu düzenlemelerin çeşitli destek unsurları açısından ele alınması oluşturmaktadır.

II. Yatırımlarda Devlet Destekleri Konusunda Genel Açıklamalar

Ülkemizde son yıllarda artan yatırım hacmine paralel olarak yatırımcılara sağlanan destekler konusunda da bazı önemli yasal düzenlemelere gidilmiştir.

Bunlardan ilki olan, 2009/15199 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar,16.07.2009 tarihli ile Resmi Gazete’ de yayımlanmak sureti ile yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Karar’ın 1. Maddesinde Karar’a ilişkin amaç açık ve net bir biçim de ifade edilmiştir.

Buna göre, söz konusu karar kapsamında getirilen düzenlemelerin temel amacı, Kalkınma Planları ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler ile uluslararası anlaşmalara uygun olarak, tasarrufları katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirmek, üretimi ve istihdamı artırmak, yatırım eğiliminin devamlılığını ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak, uluslararası rekabet gücünü artıracak teknoloji ve araştırma-geliştirme içeriği yüksek büyük ölçekli yatırımları özendirmek, doğrudan yabancı yatırımları artırmak, bölgesel gelişmişlik farklılıklarını gidermek, çevre korumaya yönelik yatırımlar ile araştırma ve geliştirme faaliyetlerini desteklemektir.

Söz konusu karar, gelişen ihtiyaçlar doğrultusunda zaman içerisinde bir çok revizyona tabi tutulmuş ve yatırımcıların devlet eli ile teşvik edilmesi ve desteklenmesi hususunda daha geniş kapsamlı düzenlemelere, 15.06.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmak sureti ile yürürlüğe giren 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nda yer verilmiştir. Ayrıca, söz konusu karar ile 14/7/2009 tarihli ve 2009/15199 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar yürürlükten kaldırılmış ve bu Kararın yürürlüğe girdiği tarihten önceki kararlara istinaden düzenlenen teşvik belgeleri ile ilgili uygulamalara, teşvik belgesinin dayandığı karar ve ilgili diğer kararlar çerçevesinde devam olunacağı belirtilmiştir.

15/6/2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ve buna ilişkin ikincil mevzuat çerçevesinde, devlet eli ile bir çok farklı sektörde ekonomik faaliyetlerini sürdüren yatırımcılara, yatırımlarının büyüklüğü, cinsi, yeri, önemi gibi bazı kriterler dikkate alınmak sureti ile sunulacak teşvik unsurları uygulamaya konmuştur.

Ancak, yukarıda yer verilen açıklamalarda da belirtildiği üzere, 2012/3305 sayılı kararda da zaman içerisinde, yatırımcıların ve sektörlerin ihtiyaçları dikkate alınmak sureti ile bazı değişikliklere gidilmiştir.

Bu değişikliklerden biri de ülkemiz ekonomisi içerisinde son yıllarda lokomotif bir sektör olma niteliği kazanan enerji sektörü ile ilgilidir.

Enerji sektöründe yapılacak yatırımlar konusundaki esaslarda yapılan değişiklere ilişkin açıklamalara aşağıda ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir.

A.MADENE DAYALI ELEKTRİK ÜRETİM YATIRIMLARI KONUSUNDA GETİRİLEN DÜZENLEMELER

I. Elektrik Üretimi Yatımları Öncelikli Yatırımlar Arasına Dahil Edilmiştir

15 Şubat 2013 tarih ve 28560 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile elektrik üretimi yatırımlarında uygulanan yatırım teşviklerinde birtakım yeni düzenlemelere gidilmiştir.

Söz konusu düzenleme çerçevesinde, enerji yatırımları içerisinde yer alan elektrik üretimi yatırımları, belli şartlar dahilinde 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın 17. Maddesinin 1. Fıkrasına eklenen (i) bendi ile öncelikli yatırım konuları arasına dahil edilmiştir.

Yapılan bu düzenleme sonrasında, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından düzenlenen geçerli bir maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında 3213 sayılı Maden Kanununun 2 nci maddesinin 4-b grubunda yer alan madenlerin girdi olarak kullanıldığı elektrik üretimi yatırımları öncelikli yatırım konuları arasında yerini almıştır.

Maden Kanunu’nun anılan maddesinde belirtilen madenler; Turba, Linyit, Taşkömürü, kömüre bağlı metan gazı, Antrasit, Asfaltit, Bitümlü Şist, Bitümlü Şeyl, Kokolit ve Sapropel (Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla) olarak sıralanabilir.

II. Elektrik Üretimi Yatırımlarına Sağlanan Destek Unsurlarının Kapsamı Genişletilmiştir

2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın 17. Maddesi uyarınca, öncelikli yatırım konuları 5. bölgede uygulanan bölgesel desteklerden faydalanabilecekleri gibi söz konusu yatırımların 6. Bölgede gerçekleştirilmesi halinde, söz konusu yatırımlar 6. Bölgede belirtilen destek unsurlarından yararlanabileceklerdir.

Bu kapsamda, anılan Bakanlar Kurulu Karar’ı ile Turba, Linyit, Taşkömürü, kömüre bağlı metan gazı, Antrasit, Asfaltit, Bitümlü Şist, Bitümlü Şeyl, Kokolit ve Sapropel gibi madenleri elektrik üretiminin birer girdisi olarak kullanmak sureti ile elektrik üreten yatırımcıların, yatırım teşvik mevzuatı açısından genel teşvik unsurları olarak kabul edilen; Gümrük vergisi muafiyeti ve KDV istisnası yanında ayrıca

ü Vergi indirimi

ü Sigorta primi işveren hissesi desteği

ü Yatırım yeri tahsisi

ü Faiz desteği

ü Gelir Vergisi Stopaj Desteği (6. bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için)

ü Sigorta Primi Desteği (6. bölgede gerçekleştirilecek yatırımlar için)

desteklerinden yararlanması olanaklı hale getirilmiştir.

III. Elektrik Üretimi Yatırımlarına Sağlanan Destek Unsurlarının Değerlendirilmesi

Elektrik Üretimi Yatırımlarına Sağlanan Destek Unsurlarının 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Çerçevesinde Değerlendirilmesine yönelik açıklamalara destek unsurları bazında aşağıda incelenmiştir.

a) Gümrük Vergisi Muafiyeti

2012/3305 sayılı Karar’ın 9. Maddesi uyarınca yatırım teşvik belgesi sahibi yatırımcılara yurt dışından sağlanan ve yatırım konusu ile ilintili olan makine ve teçhizatın gümrük vergisi ödenmeksizin alınmasında konusunda imkan sağlanmıştır. Yatırımcıların söz konusu teşvik uygulamasından yararlanabilmesi için öncelikle yatırım faaliyeti ile ilgili bir yatırım teşvik belgesine sahip olmaları gerekmektedir. Dolayısı ile yatırım teşvik belgesine sahip yatırımcılar, gümrük muafiyeti desteği çerçevesinde, anılan Karar’da belirtilen sınırlamalar dışında kalan ve yatırımın bütünlüğü açısından ihtiyaç duyulan makine ve teçhizatı yatırım dönemi içerisinde kalmak kaydıyla yurt dışından gümrük vergisi ödenmeksizin temin edebilecekleridir.

b) KDV İstisnası

2012/3305 sayılı Karar’ın 10. maddesi’ nde 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na atıfta bulunulmuş ve teşvik belgesine sahip yatırımcılara teşvik belgesi kapsamında yapılacak makine ve teçhizat ithal ve yerli teslimlerinin KDV’den istisna edilebileceği belirtilmiştir.

Aynı hüküm, teşvik belgesinin veya teşvik belgesi kapsamı makine ve teçhizatın devir işlemleri ile makine ve teçhizat listelerinde set, ünite, takım vb. olarak belirtilen malların kısmi teslimlerinde de uygulanmaktadır.

Katma Değer Vergisi istisnası, teşvik edilmeyecek yatırım konuları ve öngörülen şartları sağlayamayan yatırım konuları hariç olmak üzere, sabit yatırım tutarları ve üzerindeki tüm teşvik belgeli yatırımlar için uygulanabilecektir. KDV istisnasının kapsamı, yatırım teşvik belgesi ekinde yer alan yerli ve ithal listelerde yer verilen, makine ve teçhizatlardır.

Makine ve teçhizatlardan anlaşılması gereken, amortismana tabi iktisadi kıymet niteliği taşıyan ve mal ve hizmet üretiminde kullanılan sabit kıymetlerdir. Bir sabit kıymetin istisnadan yararlanabilmesi için, öncelikle makine ve teçhizat niteliğinde olması, ayrıca mal ve hizmet üretiminde kullanılması gerekmektedir.

Sektörlerin yapısı itibariyle üretim faaliyetinin yanı sıra idari ve pazarlama gibi üretim dışı alanlarda kullanılan aynı cins sabit kıymetler istisna kapsamına girmeyecektir. Sarf malzemeleri ve yedek parçalar ile hizmet üretiminde doğrudan ve zorunlu olarak kullanılanlar dışındaki masa, sandalye, koltuk, dolap, mefruşat gibi demirbaşlar makine ve teçhizat kapsamına girmediğinden istisnadan yararlanamayacaktır

c) Vergi İndirimi Desteği

Vergi indirimi desteği 2012/3305 sayılı Karar’ın 15. Maddesi’nde düzenlenen bir teşvik unsuru olup, büyük ölçekli yatırımlar ile bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisinin, öngörülen yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar aşağıda belirtilen oranlarda indirimli olarak uygulanmasına yönelik düzenlemeleri içermektedir.

Söz konusu desteğin, yatırımın başlangıç tarihi de dikkate alınmak sureti ile 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen elektrik üretimi yatırımları açısından uygulaması aşağıdaki gibi gerçekleşecektir.

01.01.2014 tarihinden sonra (bu tarih dahil) yatırıma başlanılmış olması halinde aşağıdaki tabloda belirtilen indirim oranları ile yatırıma katkı oranları uygulanır.

Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Büyük Ölçekli Yatırımlar

Bölgeler

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

1

10

30

20

30

2

15

40

25

40

3

20

50

30

50

4

25

60

35

60

5

30

70

40

70

6

35

90

45

90

Yukarıdaki tabloda da görüldüğü üzere, söz konusu elektrik üretim yatırımının 6. Bölgede gerçekleştirilmesi halinde, 6. Bölgeye özgü destek unsurları uygulanacak olup vergi indirimi oranı %30 oranından %90’a kadar çıkabilecektir.

Buna ek olarak, yeni teşvik yasasında, önemli destek unsurları kapsamında yer alan enerji sektörü yatırımlarına 31.12.2013 tarihine kadar (bu tarih dahil) başlanıldığı takdirde daha yüksek oranda yatırıma katkı desteği sağlanmaktadır.

Aşağıda yer alan tabloda bu durum açıkça görülmektedir. Tablodan da anlaşılacağı üzere, 5. Bölgede yer alan bir ilde başlanan bir elektrik üretim yatırımına yönelik vergi indirimi oranı %80 iken bu oran 2014 yılı içerisinde başlanan aynı türden bir diğer yatırımda %70 olarak uygulanacaktır.

Dolayısıyla, enerji yatırımlarına 2013 yılı sonuna kadar başlayan yatırımcılar, söz konusu yatırımları 2014 yılı içerisinde gerçekleştiren yatırımcılara nazaran vergisel teşvikler açısından daha avantajlı bir konuma geleceklerdir.

31.12.2013 tarihine kadar (bu tarih dahil) yatırıma başlanılmış olması halinde aşağıdaki tabloda belirtilen indirim oranları ile yatırıma katkı oranları uygulanır.

Bölgesel Teşvik Uygulamaları

Büyük Ölçekli Yatırımlar

Bölgeler

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

Yatırıma katkı oranı (%)

Kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirim oranı (%)

1

15

50

25

50

2

20

55

30

55

3

25

60

35

60

4

30

70

40

70

5

40

80

50

80

6

50

90

60

90

d) Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği

2012/3305 sayılı karar çerçevesinde yatırımcılar açısından sağlanan bir diğer önemli teşvik unsuru da sigorta primi işveren hissesi desteğidir.

Söz konusu destek, büyük ölçekli yatırımlar, stratejik yatırımlar ve bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında desteklenen yatırımlarda, belli şartlar dahilinde işverenlerce istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmının Hazine tarafından karşılanmasını amaç edinmiş olup, anılan Karar’ın 12. Maddesinde hüküm altına alınmıştır.

Elektrik üretim yatırımları sigorta primi işveren desteği açısından yine yatırım başlangıç tarihi dikkate alınmak sureti ile değerlendirildiğinde, 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen elektrik üretimi yatırımları için sağlanacak sigorta primi işveren hissesi desteğinin uygulama süresinin ve azami destek tutarlarının aşağıdaki gibi gerçekleşeceği görülecektir.

Bölgeler

31/12/2013 tarihine kadar (bu tarih dahil) başlanılan yatırımlar

1/1/2014 tarihinden itibaren

başlanılan yatırımlar

1

2 yıl

-

2

3 yıl

-

3

5 yıl

3 yıl

4

6 yıl

5 yıl

5

7 yıl

6 yıl

6

10 yıl

7 yıl

Tablodan da anlaşılacağı üzere, 31.12.2013 tarihine kadar (bu tarih dahil) başlanılan enerji yatırımlarında sigorta pirimi işveren hissesi desteği, 2014 yılında başlanan yatırımlara nazaran daha uzun bir süre boyunca uygulanabilecektir.

Dolayısıyla, enerji yatırımlarına 2013 yılı içerisinde başlayan yatırımcılar vergi indirimi yanında, sigorta primi işveren desteği açısından da yatırımlarına 2014 yılında başlayan yatırımcılara nazaran daha avantajlı bir konuma sahip olacaklardır.

Ayrıca yatırımlarına 2013 yılı içerisinde başlayan ve yatırım yeri olarak 6. Bölgeyi seçen yatırımcılar, hem yatırımın başlangıç tarihi hem de bölge farkı nedeniyle, sigorta primi işveren desteği açısından diğer yatırımcılara nazaran daha avantajlı bir konuma sahip olacaklardır.

Örneğin, 31.12.2013 tarihine kadar, 5. Bölgede yer alan Aksaray ilinde gerçekleştirilen bir enerji yatırım 7 yıl boyunca, sigorta primi işveren desteğinden yararlanabilecekken, Kars ilinde gerçekleştirilecek bir enerji yatırımı söz konusu destek unsurundan 10 yıl boyunca yararlanabilecektir.

e) Faiz Desteği

Bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında sağlanacak faiz desteklerine ilişkin koşullar saklı kalmak kaydıyla; 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince öncelikli yatırım sınıfına girecek elektrik üretimi yatırımları için bankalardan kullanılan en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin veya kâr payının bir bölümü hazine tarafından karşılanacaktır.

Buna göre,

ü 3. bölgede yapılacak bölgesel yatırımlar için Türk Lirası cinsi kredilerde üç puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde bir puanı,

ü 4. bölgede yapılacak bölgesel yatırımlar için Türk Lirası cinsi kredilerde dört puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde bir puanı,

ü 5. bölgede yapılacak bölgesel yatırımlar için Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı,

ü 6. bölgede yapılacak bölgesel yatırımlar için Türk Lirası cinsi kredilerde yedi puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı,

ü Bölge ayrımı yapılmaksızın tüm bölgelerde gerçekleştirilecek stratejik yatırımlar, AR-GE yatırımları ve çevre yatırımları için Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı,

ilgili Bakanlıkça da uygun görülmesi halinde azami ilk beş yıl için ödenmek kaydıyla bütçe kaynaklarından karşılanabilecektir.

f) Yatırım Yeri Tahsisi

Yukarıdaki açıklamalarda yer alan destek unsurlarına ek olarak, 2012/3305 sayılı Karar’ın 16. Maddesi uyarınca, Bakanlıkça teşvik belgesi düzenlenmiş büyük ölçekli yatırımlar, stratejik yatırımlar ve bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilecektir.

Ancak, Yap-İşlet Modeli ile Elektrik Enerjisi Üretim Tesislerinin Kurulması ve İşletilmesi ile Enerji Satışının Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve 3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamında gerçekleştirilen yatırımlar ve rödovans sözleşmesine bağlı olarak yapılan yatırımların söz konusu destekten yararlanması mümkün bulunmamaktadır.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, yukarıda yer verilen kanunlar çerçevesinde gerçekleştirilecek elektrik üretimi yatırımları için yatırım yeri tahsisi imkanı bulunmamakta iken 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile öncelikli yatırımlar içerisinde dahil edilen ve 5 bölge desteklerinden yararlanmasına imkan tanınan girdisi madene dayalı elektrik üretim yatırımlarının yatırım yeri tahsis desteğinden yararlanması mümkün bulunmaktadır.

g) Altıncı Bölgede Gerçekleştirilecek Elektrik Üretim Tesisi Yatırımlarına Sağlanacak Ek Destek Unsurları

Çalışmanın başında da belirtildiği üzere, 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın 17. Maddesi uyarınca, öncelikli yatırım konuları 5. bölgede uygulanan bölgesel desteklerden faydalanabilecekleri gibi söz konusu yatırımların 6. Bölgede gerçekleştirilmesi halinde, söz konusu yatırımlar 6. Bölgede belirtilen destek unsurlarından yararlanabileceklerdir.

Görüleceği üzere, enerji yatırımlarına sağlanan destek unsurları, yatırımların altınca bölgede gerçekleştirilmesi halinde, sadece bu bölgeye özgü ek bazı teşvik unsurları ile de desteklenmektedir.

Bu teşvik unsurları, Gelir Vergisi Stopajı Desteği ve Sigorta Primi desteğidir. Söz konusu destekler hakkında genel hatları bilgi verilecek olunursa;

Sigorta prim desteği, 2012/3305 sayılı Karar’ın 13. Maddesinde düzenlenmiş bir destek olup,

6. bölgede gerçekleştirilecek; büyük ölçekli yatırımlar, stratejik yatırımlar ve bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında teşvik belgesine istinaden gerçekleştirilecek yatırımla sağlanan ilave istihdam için, tamamlama vizesi yapılan teşvik belgesinde kayıtlı istihdam sayısını aşmamak kaydıyla, işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmesi gereken sigorta primi işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı, tamamlama vizesinin yapılmasını müteakip on yıl süreyle işveren adına Bakanlık bütçesinden karşılanmasına yönelik bir destektir.

Bu destekten yararlanılabilmesi için, aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve Bakanlıkça karşılanmayan işçi hissesine ait tutarın yasal süresi içerisinde ödenmiş olması şartı bulunmaktadır.

Gelir Vergisi Stopaj Desteği ise yine anılan Karar’ın 14. Maddesinde düzenlenmiş bir destek olup,

6. bölge için düzenlenen teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlarla sağlanan ilave istihdam için, belgede kayıtlı istihdam sayısını aşmamak kaydıyla, işçilerin ücretlerinin asgari ücrete tekabül eden kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisinin, yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçtiği tarihten itibaren on yıl süreyle verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkinini içeren bir destek türüdür.

Söz konusu destek kapsamında alınan yatırımın tamamlanamaması veya teşvik belgesinin iptal edilmesi halinde, gelir vergisi stopajı desteği uygulaması nedeniyle terkin edilen vergiler, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle birlikte tahsil olunacaktır.

B. DOĞALGAZA DAYALI ELEKTRİK ÜRETİM YATIRIMLARI KONUSUNDA GETİRİLEN DÜZENLEMELER

15 Şubat 2013 tarih ve 28560 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren 2013/4288 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile elektrik üretimi yatırımlarına yönelik yapılan bir diğer düzenleme de 19.06.2012 Tarihi Öncesi Lisans Alınmış Doğalgaza Dayalı Elektrik Üretimi Yatırımlarının teşvik mevzuatı kapsamına alınmasıdır.

Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı ile 2012/3305 sayılı Kararın Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın Ek-4 sayılı "TEŞVİK EDİLMEYECEK VEYA TEŞVİKİ BELİRLİ ŞARTLARA BAĞLİ YATIRIM KONULARI" başlıklı ekinin I/B/4 sırası değiştirilerek, 19.06.2012 tarihinden önce Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan lisansı alınmış yatırımlarla sınırlı olmak üzere, doğalgaza dayalı elektrik üretimi yatırımları da teşvik mevzuatı kapsamına dahil edilmiştir.

2012/3305 sayılı Kararın Ek-4 sayılı "TEŞVİK EDİLMEYECEK VEYA TEŞVİKİ BELİRLİ ŞARTLARA BAĞLİ YATIRIM KONULARI" başlıklı ekinin I/B/4 sırasının eski ve yeni şekline aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Düzenlemenin Eski Şekli

Düzenlemenin Yeni Şekli

4 - Doğalgaza dayalı elektrik üretimi yatırımları.

4 - Doğalgaza dayalı elektrik üretimi yatırımları (19/6/2012 tarihinden önce Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan lisansı alınmış yatırımlar hariç).

Yapılan bu düzenleme ile üretim girdisi doğalgaz olan elektrik üretim yatırımlarını gerçekleştiren yatırımcıların anılan Karar’ın Resmi Gazete’ de yayımlandığı tarihten sonraki süreçte gerçekleştirecekleri elektrik üretim yatırımları teşvik mevzuatının sağlandığı çeşitli destek unsurlarına tabi hale getirilmiştir. Bu durum, söz konusu yatırımcı kitlesi açısından oldukça önemli bir düzenleme olarak göze çarpmaktadır.

C. ÜLKEMİZDE ENERJİ SEKTÖRÜNDE GERÇEKLEŞTİRİLEN YATIRIMLARA YÖNELİK DÜZENLENEN TEŞVİK BELGELERİNİN DAĞILIMI

Ülkemizde, 01.01.2013-31.12.2013 tarihleri arasında enerji sektöründe gerçekleştirilen yatırımlara yönelik olarak düzenlenen yatırım teşvik belge sayısından hareket etmek sureti ile T.C Ekonomi Bakanlığı’ndan elde edilen resmi verilere aşağıda yer verilmiştir.

Aşağıdaki tablolarda yer verilen söz konusu veriler, ülkemizde enerji yatırımlarının, yatırım yeri açısından hangi bölgelerde yoğunlaştığı konusunda genel bir fikir vermektedir.

Yerli Sermayeye Dayalı Enerji Yatırımları

Yatırım Yeri

Belge Adedi

Sabit Yatırım Tutarı (Milyon TL)

Yatırım İle Sağlanan İstihdam (Kişi Sayısı)

1. Bölge

39

1.653

634

2. Bölge

36

5.849

1.058

3. Bölge

29

2.521

714

4. Bölge

17

3.068

250

5. Bölge

30

1.491

304

6. Bölge

15

3.329

1.031

Yabancı Sermayeye Dayalı Enerji Yatırımları

Yatırım Yeri

Belge Adedi

Sabit Yatırım Tutarı (Milyon TL)

Yatırım İle Sağlanan İstihdam (Kişi Sayısı)

1. Bölge

2

18

22

2. Bölge

5

683

37

3. Bölge

2

1.401

85

4. Bölge

-

-

-

5. Bölge

1

16

9

6. Bölge

1

1.050

50

Yukarıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere, ülkemizde teşvik belgesine bağlanan enerji yatırımlarında yerli sermayeye dayalı yatırımların yabancı sermayeye dayalı yatırımlara oranla üstünlüğü bulunmaktadır. Ayrıca, teşvik mevzuatı açısından enerji yatırımlarına önemli desteklerin sunulduğu 6. Bölgede gerçekleştirilen yatırımların sayısı gerek yerli gerekse yabancı sermayeye dayalı yatırımlar açısından diğer bölgelere kıyasla oldukça düşük seviyelerde kalmaktadır.

Bu durum bize, teşvik mevzuatındaki desteklerin özellikle 6 bölge açısından yatırımların artması noktasında önemli bir katkı yapmadığı algısını uyandırsa da bölgenin sosyo ekonomik yapısının, coğrafi koşullarının vb diğer nedenlerin yatırım kararları üzerinde oldukça etkili olduğu düşüncesini de göz ardı edilmemelidir.

SONUÇ

2013/4288 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkındaki Karar’da bazı değişikliklere gidilmiştir. Yapılan bu değişikliler ile öncelikle enerji sektöründe madene dayalı elektrik üretimi gerçekleştirecek olan yatırımcıların yatırımları teşvik mevzuatı açısından öncelikli yatırım konuları içerisine dahil edilmek sureti ile kendilerine önemli destek unsurlarından yararlanma imkanı tanınmıştır. Bu düzenleme, ile ülkemizin enerji açığı konusunda dışa bağımlılığını azaltmak adına ihtiyaç duyduğu enerji yatırımlarının bir kolu olan madene dayalı elektrik üretim yatırımları öncelikli yatırım konuları içerisine dahil edilerek, neredeyse teşvik mevzuatı içerisinde yer alan tüm destek unsurlarından yararlanır hale getirilmiştir.

Buna ek olarak, 2013/4288 sayılı karar ile yapılan değişiklikten önce teşvik edilemeyecek yatırım konuları içerisinde yer alan doğalgaza dayalı elektrik üretimi yatırımlarının, 19.06.2012 tarihinden itibaren alınan ruhsatlar kapsamında teşvik unsurlarından yararlanması mümkün hale getirilmiştir.