Selime FİDAN, SMMM | Deloitte Vergi Hizmetleri Müdürü

Vergi kanunlarımızda naylon fatura diye bir fatura tanımı yer almamasına rağmen, ticari hayatta naylon fatura olarak isimlendirilen ve vergi kanunlarımızda sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge olarak belirtilen belgelerin, VUK'un 359. maddesinde tanımı ve cezaları aşağıdaki gibidir;

Gerçek bir muamele veya durum olmadığı halde bunlar varmış gibi düzenlenen belge, sahte belgedir. Örneğin her hangi bir mal teslimi veya hizmet ifası olmadığı halde düzenlenen belge sahte belgedir. Gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibariyle gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belge ise, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgedir.

Buna göre;

  • Mal veya hizmetin miktar veya değerini gerçeğinden az veya çok gösteren,

  • Alıcı veya satıcısı, tarihi, seri numarası tahrif edilmiş,

  • Mal tesliminin veya hizmet ifasının gerçek olduğu ancak belge düzenleme yetkisi bulunmayanlar tarafından düzenlenen veya adına belge düzenlenmesi gereken kişi yerine başkası adına düzenlenmiş

belgeler (bu belge kullanıcı açısından muhteviyatı itibariyle yanıltıcı, düzenleyen açısından sahte belge olarak kabul edilecektir.) muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgelerdir.

Muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleme veya kullanmanın cezası 359/a-2 uyarınca “on sekiz aydan üç yıla kadar hapis cezası”dır. Ancak, VUK 359/b uyarınca, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Görüldüğü üzere, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyen veya kullananların cezası 18 aydan 3 yıla kadar hapis cezası iken, sahte belge düzenleyen veya kullananların cezası 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Maliye Bakanlığı ile anlaşması bulunan matbaaların basabileceği belgeleri, Bakanlık ile anlaşması olmayanlara bastıranlar veya bu belgeleri bilerek kullananlar iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Bu suçların manevi unsuru kasttır. Yani failin cezalandırılabilmesi için fiilin bilerek işlenmiş olması gerekir. Dolayısıyla, muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge ya da sahte belgeyi bilmeyerek kullandığına karar verilenlere VUK’un 344. maddesinin 2. fıkrasına göre bir kat vergi ziyaı cezası kesilir ve 306 seri numaralı VUK genel tebliğinde açıklandığı üzere bu fiiller kapsamında kaçakçılık cezası uygulanmaz. Dolayısıyla sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgenin kast unsuru olmaksızın kullanılması nedeniyle yapılan tarhiyat ile ilgili olarak tarhiyat öncesi uzlaşmadan yararlanılabilir. Ancak, sahte ya da muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belgenin bilerek kullanılması suretiyle vergi ziyaına sebebiyet verilmiş ise VUK’nun 344. maddesi uyarınca üç kat vergi ziyaı cezası kesilir. Tarhiyat öncesi uzlaşmayı düzenleyen VUK’un ek-11. maddesi ile maddenin uygulanmasına yön vermek üzere çıkarılan Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği birlikte değerlendirildiğinde, tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma kapsamına, her türlü vergi ve cezanın girdiği, ancak (bilerek) sahte fatura kullanıcıları veya düzenleyicileri için kesilen vergi ziyaı cezalarının kapsam dışında olduğu anlaşılmaktadır.

Bir Faturanın Sahte Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Sahte Faturadan Korunmak için Alınabilecek Önlemler Nelerdir?

Faturanın sahte olduğu ne yazık ki anlaşılamaz. Bu cevabı sahte faturayı bilmeden kayıtlarına almış olanları düşünerek veriyoruz. Yoksa bilerek kullananlar, kayıtlarına soktukları belgenin sahte olduğunu zaten bilmektedirler. Faturanın sahte olduğunu anlayamayabilirsiniz ancak sahte faturadan korunabilmek için aşağıdaki önlemleri alabilirsiniz;

  • Mal ve hizmet aldığınız kişilerin gerçekten böyle bir faaliyeti olup olmadığından emin olun. Gerekirse işyerlerini görün.
     
  • Maliye bakanlığının https://intvd.gib.gov.tr/internetvd/index.jsp adresinden E-Vergi Levhası ve vergi sicil no sorgulamalarını yaparak, faal olup olmadıklarını kontrol edebilirsiniz. Ayrıca mal alışı yaptığınız firmaların da web sitelerini kontrol ediniz. Artık nerdeyse bütün faal şirketlerin web sitesi bulunmaktadır.
     
  • Adres, telefon ve internet bilgilerini kontrol edin. Vergi numarasının yanında SSK işyeri No, Ticaret Sicil No gibi bilgilerini de isteyin.
     
  • Mal veya hizmet aldığınız kişinin size verdiği faturanın kendisine ait olup olmadığına dikkat ediniz. Örneğin size kendi firması yerine mal aldığım yerden veya da başka bir firmadan fatura kestireceğim diyorsa o fatura sahte olabilir, kabul etmeyin. Mükelleflerin en çok başını ağrıtan olaylardan biridir.
     
  • Mal veya hizmet alımının gerçekliğini göstermek açısından gerçekten alınan malın fiilen alındığını ispatlayan varsa hamaliye belgesi, kantar fişi, ambar ve nakliye faturası, taşıma irsaliyesi, sevk irsaliyesi, taşıma sigortası, soğuk hava deposu faturası, konşimento vb. gibi belgeleri muhafaza edip, bu belgeleri alınan mal faturası ile ilişkilendiriniz. Hatta alınan mal ticaret borsasında tescil suretiyle alınıp satılmakta olan mallardan ise bu malların borsada tescil ettirilmiş olmasını tercih ediniz.
     
  • Tutarı ne olursa olsun bütün ödemelerinizi banka üzerinden gerçekleştirin. Banka dekontunuz sizin en büyük ispatınızdır. Banka aracılığıyla yapılan ödeme sırasında düzenlenecek belgede satıcının adı-soyadı/unvanı ile vergi kimlik numarasının doğru olarak yazılması önem arz etmektedir. Şirketlere yapılacak ödemeleri ortaklar hesabı yerine şirket hesabına yapınız. Ayrıca ödemenin çekle yapılmış olması halinde de hamiline yazılı çek yerine nama yazılı çeki tercih ediniz. Kısaca ticari faaliyetlere konu ödemeleri elden ve nakden değil, ispat gücü taşıyan; mükellef adına, yazılı çek, bono ve kaydi para (banka hesabına virman, havale, posta çeki) ile yapınız.
     
  • Aldığınız faturaların altında, o faturayı basan matbaanın telefon ve vergi no bilgileri bulunur. Bu bilgileri teyit etmek için o matbaayı arayın.
     
  • Sürekli çalışmadığınız, tanımadığınız firmalar ile mümkün olduğunca sözleşme yapıp, karşı firmalardan belgeler isteyiniz ve bu belgeleri saklayınız.
     
  • Çalıştığınız firmaların devlete bildirmiş olduğu beyanlarını inceleyiniz.
     
  • Tüm bunlara rağmen sizi şüphelendiren bir durum varsa fatura aldığınız mükellefin, o aya ait KDV tahakkukunu isteyin. En az size kestiği fatura kadar beyanda bulunmuş mu bakın.

Yukarıda değindiğimiz hususlara azami şekilde dikkat edilirse sahte belge kullanma nedeniyle karşılaşabileceğiniz müeyyidelerden kurtulabilirsiniz. Bilindiği üzere her ay BA ve BS formları verilmekte ve verilen bu formlar çapraz kontrole tabi tutulmaktadır. Bu nedenle sahte belge kullanımının tespit edilmesi son derece kolaylaşmaktadır. Diğer elektronik kaynaklar da denetim elemanlarına büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Dolayısıyla son derece dikkatli olmakta yarar vardır.

Naylon fatura ile ilgili açıklamalarımızı bitirirken, ticari hayatta yeni yeni yer almaya başlayan e-faturaların son dönemlerde dolandırıcılar tarafından istismar edildiği hususunu da dikkatinize sunmak isteriz. Dolandırıcılar şirket logolarıyla hazırladıkları sahte e-mailleri kişilere göndermekte, borcu olduğunu gören şahıs, hizmet dahi almadığı bir şirketten gelen faturanın ayrıntısını görmek için ‘fatura indir’ linkine tıklamaktadır. Böylece bu linki aktif hale getirenlerin bilgisayarına virüs programı indirilmektedir. Bu virüs programı ile artık banka hesap bilgileri dahil tüm kişisel bilgiler dolandırıcıların eline geçebilmektedir.