Mehmet Emre Şuşoğlu, SMMM | Deloitte Vergi Müdürü

Bilindiği üzere Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerinin banka faiz gelirleri ve yıllara sari inşaat işlerinden kesilen stopajlar gibi tevkif suretiyle ödedikleri vergilerle, yıl içinde ödemiş oldukları geçici vergilerin nakden veya mahsuben iadesi uzun yıllar 252 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliğ’i çerçevesinde yürütülegelmiştir. Mali idarenin e-uygulamaları çerçevesinde iade ve mahsup işlemleri önce 429 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Tebliği ile internet vergi dairesi üzerine taşınmış, son dönemde de bu uygulamalara ek bir yenilik olarak GEKSİS sistemi getirilmiştir.

GEKSİS ile alakalı olarak, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 28 Ocak 2016 tarihinde yayınladığı 99 sıra numaralı Gelir Vergisi Sirkülerinde, gelir ve kurumlar vergisi iade taleplerinde bazı bilgi ve belgelerin elektronik ortamda alınacağına ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Yayınlanan sirkülerde gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 2015 ve izleyen vergilendirme dönemlerine yönelik iade taleplerini “Gelir ve Kurumlar Vergisi Standart İade Sistemini (GEKSİS)” kullanmak suretiyle yapacakları belirtilmiştir.

Bu makalemizin konusu yapılan bu son düzenleme doğrultusunda kurumlar vergisi mükelleflerinin iade işlemlerini önceki düzenlenmeleri de dikkate alarak nasıl gerçekleştireceklerine dair açıklamalarda bulunmaktır.

Mali idare gelir ve kurumlar vergisinde iade işlemlerine asgari bir standart getirilmesi, elektronik ortamda kontrol ve analizlerin yapılması ve iade işlemlerinin hız kazanması gibi amaçlarla beyannamelerini elektronik ortamda verme zorunluluğu bulunan mükelleflerin 2015 ve izleyen vergilendirme dönemleri için iade işlemlerini GEKSİS sistemi üzerinden gerçekleştirme kararı almıştır.

GEKSİS ile mükelleflerin elektronik ortamda gönderdikleri bilgi ve belgeler esas alınarak Gelir - Kurumlar Vergisi iadelerine yönelik kontrol ve analizler elektronik ortamda yapılarak özet bir rapor halinde iadeyi yapan birime ve mükellefe sunulmaktadır

GEKSİS sistemi ile ilgili olarak başlangıçta iki önemli husus göze çarpmaktadır. Bunlardan birincisi GEKSİS sitemine Eski İnternet Vergi Dairesi yerine https://intvrg.gib.gov.tr/ linkindeki Yeni İnternet Vergi Dairesi ile giriş yapılacak olması, diğeri ise standart iade talep dilekçesinin (1A,1B) hala internet ortamından gönderilme zorunluluğunun bulunuyor olması.

Özetle, nakden veya mahsuben iade almak isteyen mükellef, önceden olduğu gibi internet vergi dairesi üzerinden aşağıda bahsettiğimiz şekilde gerekli “İade Talep Dilekçesi” işlemini gerçekleştirecek, sonrasında yeni internet vergi dairesi üzerinden GEKSİS sistemine giriş yapacaktır.

İade talep dilekçisi için;

1) İnternet Vergi Dairesine giriş yaparak ana sayfadan “Bilgi Girişi” bölümünden “İade Talep Dilekçe İşlemleri” bölümüne giriş yapacaktır.

2) Bu bölümde çıkan seçeneklerden kesinti yoluyla ödenen vergilerden doğan iadeler için  1A, geçici vergiden doğan iadeler için 1B seçilecektir.

3) Gelen ekrandan, Vergi Dairesi ve dönem bilgileri seçildikten sonra, “Beyannameden Getir” tıklandığında mahsup tutarı otomatik olarak ekrana gelecektir.

4) Bu aşamadan sonra mahsup-iade dilekçesi onaylanacaktır.

Yukarıda görüldüğü üzere bu aşamaya kadar iade sisteminde herhangi bir değişiklik bulunmamaktadır. İade Talep Dilekçesi onaylandıktan sonra yeni internet vergi dairesinden GEKSİS sistemine giriş yapılacak ve yazımızın devamında detaylı olarak bahsettiğimiz şekilde gerekli işlemler yapılacaktır.

Diğer taraftan, 252 Seri No’lu Gelir Vergisi Kanunu Tebliği’ndeki açıklamalar doğrultusunda yapılacak iade işlemlerinde bir değişiklik bulunmayıp, tevkifat yoluyla kesilen vergilerin diğer vergi borçlarına mahsuben iadesi tutara bakılmaksızın, inceleme raporu ve teminat aranmadan yerine getirilecek, nakden iade talebinde ise dilekçe ile başvuru akabinde tutarın 10.000 TL’ye kadar olan kısmı için dilekçe ile başvuru yapılmış olması yeterli olacaktır. Nakden iadenin 100.000 TL’ye kadar olan kısmının iadesi ise, Vergi Usul Kanununa göre vergi inceleme yetkisi bulunanlarca yapılacak inceleme sonucunda düzenlenecek vergi inceleme raporuna göre ya da mükellefle süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş yeminli mali müşavirce düzenlenecek tam tasdik raporu uyarınca iade edilecektir. İade talebinin 100.000 TL’yi aşması durumunda ise nakden iade talebi denetim elemanlarınca düzenlenen vergi inceleme raporu sonucuna göre yerine getirilecektir.

Mükellefçe inceleme sonucunun beklenmek istenmemesi durumunda banka teminat mektuplarının (süresiz-şartsız) paraya çevrilmeleri konusunda hiçbir sınırlayıcı şart taşımaması ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu hükümlerine göre faaliyette bulunan bankalar veya özel finans kurumları tarafından düzenlenmiş olması şartıyla teminat gösterilmesi yeterli olacaktır.

Yıl içerisinde fazla ödenen geçici verginin ise mahsuben veya nakden iadesi, geçici verginin ödenmiş olması şartıyla tutar sınırlaması olmaksızın ve teminat ya da inceleme raporu aranmaksızın gerçekleştirilmektedir.

GEKSİS raporunun oluşturulması için Kurumlar Vergisi beyannamesi internet ortamında verildikten sonra, Standart İade Talep Dilekçesinin internet ortamında gönderilmesi ve son olarak da GEKSİS İade Talebine ilişkin girişlerin gerçekleştirmesi gerekmektedir. Gelir İdaresi tarafından yayınlanan kılavuz doğrultusunda, iade talebine dair bilgi girişleri aşağıdaki şekilde yapılacaktır.

1- https://intvrg.gib.gov.tr/ adresinden Yeni İnternet Vergi Dairesi’ne girilerek sisteme giriş yapılacak ve açılan ekrandan “Gelir/Kurumlar Vergisi İade Talebi Girişi (GEKSİS)” bölümü seçilecektir.

2- Açılan ekrandan “Gelir/Kurumlar Vergisi İade Talebi Girişi” bölümü seçildiğinde karşımıza çıkan ilgili ekrana “Vergi Kimlik No”, “Dönem Tipi” (Yıllık/ Kıst/ Özel Dönem) ve “Hesap Dönemi” bilgileri girilecektir. Ayrıca aynı ekranda mahsuben iade, nakden iade veya kısmen mahsup kısmen nakden iade bölümlerinden biri seçilecektir. “İade Hakkı Doğuran İşlem Türü” kısmında “geçici vergiden doğan iade”, kesinti yoluyla ödenen vergilerden doğan iade” veya “hem geçici hem kesinti yoluyla ödenen vergilerden doğan iade” türlerinden biri seçildikten sonra “Beyannameden Getir” bölümüne tıklandığında iade talep edilen döneme ilişkin Kurumlar Vergisi beyannamesinde belirtilen iade hakkı doğuran işlemlerden “geçici vergi iade tutarı” otomatik olarak ekrana gelecektir.

 

3- “İade Talebiniz İçin Teminat Gösterecek misiniz?” bölümünde “Evet” seçeneği işaretlenirse, “Banka/Katılım Bankası Teminat Mektubu” / “Diğer Teminat” seçenekleri açılmaktadır. İade için banka teminat mektubu verilecekse referans numaralarının ilgili bölümlere yazılması gerekecektir. “Diğer Teminat” seçeneği işaretlenirse açılan yeni seçeneklerden ilgili teminat türü işaretlenmelidir. 

4- “İade Talep Şekli” bölümünde;

a) Mükellef 10.000 TL’ye kadar olan tevkif yoluyla kesilen vergiler için mahsuben/nakden iade talebinde bulunacaksa ya da ödemiş olduğu geçici vergi için mahsuben/nakden iade talebinde bulunacaksa “ YMM Tam Tasdik Raporu Olmaksızın İade” bölümü seçilecektir.

b) Mükellef 100.000 TL’ye kadar olan tevkif yoluyla kesilen vergiler için mahsuben/nakden iade talebinde bulunacaksa “YMM Tam Tasdik Raporu ile İade” bölümü seçilecek, alttaki bölüme YMM’nin TC Kimlik Numarası yazılarak “GETİR” butonu tıklanacak ve YMM’nin adı ekrana otomatik olarak gelecektir.

c) Mükellefin 100.000 TL’nin üzerinde tevkif yoluyla kesilen vergisi bulunması halinde mahsuben/nakden iade talebi için şayet 100.000 TL’ye kadar olan tutar için YMM Tam Tasdik Raporu bulunuyorsa ve aşan kısım için vergi inceleme raporu gerekiyorsa “Vergi İnceleme Raporu ile İade” ve “YMM Tam Tasdik Raporu ile İade” seçeneklerinin ikisi birlikte işaretlenecektir.

d) Mükellefin 10.000 TL’nin üzerinde tevkif yoluyla kesilen vergisi bulunması ve YMM Tam Tasdik Raporu bulunmaması halinde mahsuben/nakden iade talebi için “Vergi İnceleme Raporu ile İade” seçeneği işaretlenecektir.

1- “İadeye esas yıllık beyannamenizde Birden Fazla Takvim Yılına Sirayet Eden İnşaat ve Onarma İşlerinden dolayı kesintiniz var mı?” bölümünde eğer yıllık beyannamede yıllara sair inşaat işlerinden kaynaklı vergi kesintisi bulunuyorsa “Evet” seçeneği seçilerek, açılan ekrandan hiçbir bölüm boş kalmayacak şekilde “Kesintiyi yapanın vergi kimlik numarası”, “İşin adı”, “Sözleşme tarihi”, “Sözleşme bedeli”, “Sözleşme nüsha sayısı”, “Sözleşmeye ilişkin damga vergisi tahakkuk numarası”, “Sözleşmeye ilişkin damga vergisi tahakkuk fişindeki damga vergisi kodu”, “İşin başlama tarihi”, ”İşin bitiş tarihi”, “Kesinti yapılan dönem”, “Hakediş tutarı”, “Kesilen vergi tutarı” bölümleri doldurulmalıdır.  Mükellefler her bir inşaat işi için ayrı ayrı ekle butonuna başara ek bölüm açacak ve yukarıda belirtilen bilgiler her bir yıllara sari iş için ayrı ayrı girilecektir. Ayrıca yıllara sair inşaat işlerine ilişkin ilgili bölümlerin doldurulması, sözleşme, geçici kabul tutanağı gibi bu işlere ait belgelerin iadeyi yapacak ilgili birimlere ibraz zorunluluğunu ortadan  kaldırmamaktadır. Mükelleflerin ayrıca bu belgeleri gerekli birimlere ibraz etmeleri gerekmektedir.

2- Yukarıda bahsedilen tüm bölümler doldurulduktan sonra sayfanın sol alt köşesinde yer alan “Tamam” butonuna basılarak girilmiş olan veriler kaydedilir. Bu aşamadan sonra onaylama yapılmadan ekrandan çıkılması durumunda, bu bilgilere ilk ekranda yer alan “Daha Önce Girilen Gelir/Kurumlar Vergisi İade Talepleri” bölümünden ulaşılabilir. “Tamam” butonuna basıldıktan sonra gelen ekranda yer alan daha önce girilmiş olan veriler kontrol edilerek “Onayla” butonuna basıldığında iade talep girişi tamamlanmış olur.

3- Mükellefler “Onayla” butonuna basıp iade girişi tamamlandığında ekrana “İnternet Vergi Dairesi İade Talebi Alındısı” gelecektir. Söz konusu alındı tamamen mükellefi bilgilendirme amaçlı olup, iadeyi yapan birime ibraz zorunluluğu bulunmayacaktır.

Onaylanan talep girişleri ve listeler üzerinde düzeltme ya da değişiklik yapılması gereği doğduğunda mükellefler internet vergi dairesi üzerinden veya vergi dairesine elden dilekçe vererek iptal etme/pasife çekme talebinde bulunabilirler. Vergi daireleri gerekli incelemeler sonrasında mükelleflerin bu taleplerini onaylar ve ya reddeder. Mükellefler talep durumlarını yine GEKSİS üzerinden görüntüleyebileceklerdir. Pasife çekilme talebinin vergi idaresince onaylanması halinde mükellefler gerekli düzeltmeleri yine GEKSİS üzerinden yapabileceklerdir.

Sonuç:

GEKSİS ile Gelir ve Kurumlar Vergisi iadelerinde yeni bir dönem 2015 yılı Kurumlar Vergisi Beyan dönemi ile birlikte başlamış olup, iade işlemlerinin daha hızlı ve asgari bir standart çerçevesinde gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan da görüleceği üzere GEKSİS ile iade işlemlerinde birçok önemli değişikliğe gidilmesinin yanı sıra iade işlemlerinde önceden olduğu gibi mükelleflerin standart iade dilekçesi (1A,1B) verme zorunlulukları ortadan kalkmamıştır, keza iade talepleri için dilekçe verilmesi hususunun yer aldığı 252 Sıra No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde ve 429 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Tebliği’nde GEKSİS sistemi ile birlikte herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir.

Her ne kadar sistem mükellefler için mevcut iade talep prosedürlerine ilave olarak getirilmiş bir zorunluluk olsa da, Gelir İdaresi açısından işlemlerin kontrol, takip ve raporlanmasını hızlandıracağı ve fayda sağlayacağı kanaatindeyiz.

Kaynakça:

252 Seri No’lu Gelir Vergisi Tebliği

99 No’lu  Gelir Vergisi Sirküleri

Gelir İdaresi Başkanlığı GEKSİS Kılavuzu

.