Lebib Yalkın Şubat Ayı | Sayı: 110 | M. Emre Şuşoğlu - Deloitte Vergi Denetçisi | 8/03/2013

15.06.2012 tarihli ve 28324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6322 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10 uncu maddesine Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama alanlarında faaliyette bulunan hizmet işletmeleri ile; ilgili Bakanlığın izni ve denetimine tabi olarak eğitim ve sağlık alanında faaliyet gösteren ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilere hizmet veren işletmelerin, münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın %50’sinin Kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirebileceği hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, 31 Aralık 2012 tarih ve 28514 sayılı Resmi Gazete’de bu hükme ilişkin açıklamaların yer aldığı 7 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ yayınlanmış olup, bu yazımızda mezkûr Tebliğde yapılan açıklamalar çerçevesinde konuyu değerlendireceğiz.

1. İndirimden kimler, hangi şartlar altında faydalanabilir?

Türkiye’de yerleşik olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurtdışında bulunanlara, mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama hizmetleri sunan kurumlar ile bu kişilere ilgili Bakanlığın izni ve denetimine tabi olmak koşuluyla eğitim ve sağlık hizmeti veren kuruluşlar, verdikleri hizmet ana sözleşmelerinde esas faaliyet konusu olarak belirtilmek koşuluyla indirimden faydalanabilecektir.

Temel olarak yukarıda belirtilen uygulamadan faydalanılabilmesi için;

1. İlgili hizmetin, kurum tarafından sadece Türkiye’den yurtdışı mukimi kişi veya kurumlar için verilmesi ve hizmet bedeline ilişkin faturanın yurtdışı mukimi kişi veya kurum adına düzenlenmiş olması,

2. Hizmet yurtdışı mukime verilmekle birlikte mukim tarafından da hizmetten yurtdışında faydalanılmalı ve verilen hizmetin yurtdışı mukim veya kişinin Türkiye'deki faaliyetleri ile ilgisinin olmaması

gerekmektedir.

Bu hizmetler, yeni bir şirket kurularak verilebileceği gibi mevcut bir şirketin ana sözleşmesi değiştirilmek suretiyle de verilebilecek; ayrıca şirket bünyesinde sözü edilen hizmetlerden sadece birisi verilebileceği gibi ana sözleşmelerinde yer almak şartıyla birden fazlası da verilebilecektir.

Konu ile ilgi olarak Mali İdare tarafından 11.09.2012 tarihinde yayınlanan taslak tebliğde Milli Eğitim Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının izni ve denetimine tabi olarak eğitim veya sağlık alanında faaliyet gösteren işletmelerin haricinde ilgili kurumların aynı hizmeti yurtiçine de vermesi durumunda indirimden faydalanma imkanlarının bulunmayacağı, indirimden faydalanılabilmesi için ilgili hizmetlerin sadece yurtdışı mukimlere verilmesi gerektiği belirtilmişti. Yayınlanan tebliğde bu şart ortadan kaldırılarak ilgili kurumların Türkiye’de yerleşmiş olan kişilere de hizmet vermesinin indirimden faydalanmaya engel teşkil etmeyeceği belirtilerek hizmet ihracı konusunda sağlanan bu vergisel teşvik daha cazip hale getirilmiştir.

2. İndirime esas kazancın tespiti, kayıtlarda izlenmesi ve beyanı ne şekilde olacak?

Kazancı istisna kapsamında kabul edilen faaliyetlerden elde edilen hasılattan bu faaliyetler nedeniyle yapılan giderler ve maliyetler düşüldükten sonra bulunacak olan kazancın % 50 ‘si Kurumlar vergisi beyannamesinin “Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde gösterilmek suretiyle indirim konusu yapılabilecektir. Diğer indirim ve istisnalar ile geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar izleyen dönemlere devredilemeyecek, ayrıca faaliyet sonucunda zarar olması halinde ise indirim söz konusu olmayacaktır.

Mimarlık, mühendislik, tasarım, yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi, veri saklama, eğitim ve sağlık hizmetleri ile ilgili olarak indirim kapsamında kabul edilen faaliyetlerden elde edilen kazancın, kurumlar vergisi matrahının tespiti açısından, kazanca ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı olarak tespit edilmesi gerekmektedir.

Şayet gider ve maliyet unsurlarının ayrı hesaplarda izlenmesi suretiyle indirime esas kazanca ilişkin olup olmadıkları belirlenemiyorsa, indirim kapsamındaki faaliyetlerle ilgili olarak cari yılda oluşan hasılatın toplam hasılata olan oranı esas alınmalıdır.

İndirim kapsamında kabul edilen faaliyetler ile bu kapsamda değerlendirilmeyen faaliyetlerde müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanlarının ise bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtımının yapılması gerekmekte olup, kullanım süresi belirlenemeyen sabit kıymetlere ilişkin amortisman tutarlarının da cari yılda oluşan hasılatın toplam hasılata olan oranı esas alınarak belirlenmesi mümkün bulunmaktadır.

Örneğin, Türkiye’de çağrı merkezi faaliyetinde bulunan A firması, tam mükellef kurumlara vermiş olduğu hizmetlerin yanı sıra, Almanya mukimi B firmasına da Almanya’daki faaliyetleri dolayısıyla Türkiye’den çağrı merkezi hizmeti vermektedir.

A firmasının;

- 4’ü tamamen B firmasıyla ilgilenmekte olan 10 personeli bulunmaktadır, B firması ile ilgilenen personellerine 1.500 TL, diğer personellerine 1.000 TL ücret ödemiştir.

- Ofis kirası için 8.000 TL ödemiştir.

- Elektrik, su ve doğalgaz giderleri için 1.000 TL ödemiştir.

- Her bir personel aynı cihazları kullanmakta olup cihazlara ilişkin amortisman gideri 1.000 TL’dir.

- Ofis binasına ilişkin yıllık özel maliyet amortisman gideri 500 TL’dir.

- Yurtiçi müşterilere 30 Ekim itibariyle toplamda 50.000 TL tutarında fatura düzenlenmiştir.

- Alman B firması için 30 Ekim tarihinde 20.000 Euro tutarında fatura düzenlenmiş, ilgili bedel 30 Aralıkta tahsil edilmiştir. ( 30 Ekim Euro Kuru: 2 TL / 30 Aralık Euro Kuru: 2,50 TL )

Yukarıda açıklamalar doğrultusunda A firmasının indirime esas kazancı aşağıdaki gibi olacaktır:

- Personel giderlerinin indirim kapsamında verilen hizmete ilişkin çalışan ve çalışmayan personele göre bölünerek gider kaydedilecektir. Firma, B firması ile ilgilenen personellerine 1.500 TL, diğer personellerine 1.000 TL ücret ödemiştir. Bu durumda indirime esas kazançta dikkate alınacak gider 1.500 x 4 = 6.000 TL olacaktır.

- Elektrik, doğalgaz ve su gideri ile özel maliyet amortisman giderleri firmanın müşterek giderlerinden olduğundan indirime esas kazanca isabet eden gider tutarının bulunabilmesi için gider tutarı indirime esas kazancın hasılat içindeki payı doğrultusunda dağıtıma tabi tutulmalıdır. Bu durumda Elektrik, doğalgaz ve su giderlerinin indirime esas kazanç doğrultusunda dikkate alınacak tutarı ( 1.000 x (40.000 / 90.000 ) olmalıdır. Aynı durum ofis kirası ve özel maliyetler amortisman gideri içinde geçerli olacaktır.

- Personelin kullanmış olduğu cihazlara ilişkin amortisman giderleri, indirime esas kazanç kapsamında çalışan personel sayısı belli olduğundan çalışan sayısının oranına göre dağıtılacak, dağıtım (500 x (4/10) şeklinde olacaktır.

- B firmasından yapılan tahsilata ilişkin olarak meydana gelen 10.000 TL’lik kur farkı geliri, ilgili şirketlerin esas faaliyet konusu dışındaki işlemlerinden elde ettikleri gelirleri ile olağandışı gelirlerinin indirim kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından indirime esas kazanca dahil edilmeyecektir.

İndirim Kapsamında Olmayan

İndirim Kapsamında Olan

Hasılat

50,000.00

40,000.00

Personel Giderleri (-)

6,000.00

6,000.00

Ofis Kirası (-)

4.444,45

3.555,55

Elektrik,Su,Doğalgaz giderleri (-)

555.56

444.44

Cihaz Amortisman Gideri (-)

600.00

400.00

Özel Maliyetler (-)

277.78

222.22

Kur Farkı Gelirleri

10,000.00

Toplam

48.122,21

29.377,80

İndirime Esas Tutar

0.00

14.688,90

Vergi Matrahı

62.811.11

Milli Eğitim Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının izni ve denetimine tabi olarak eğitim veya sağlık alanında faaliyet gösteren ve yurt dışı yerleşik kişilere verdikleri hizmetlerden elde ettikleri kazançlarının %50'sini indirim konusu yapan işletmelerin, hizmet verilen yurt dışı yerleşik gerçek kişilere ilişkin ad-soyad ya da unvan, hangi ülkenin uyruğunda olduğu, pasaport numarası, düzenlenen faturanın tarih ve sayısı, verilen hizmetin niteliği ve hizmet bedeli gibi bilgileri içeren formun, her bir geçici vergi beyannamesi ile birlikte beyanname eki olarak verilmesi gerekmektedir.

3. Sonuç

Günümüzde özellikle yazılım, tıbbi raporlama, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama hizmeti alanlarında dış kaynak kullanımı hızla artmaktadır. Orta ve büyük ölçekli global şirketler dış kaynak olarak alabilecekleri hizmetleri işgücünün nispeten daha ucuz olduğu ülkelerden almaktadırlar. Özelikle hizmet ihracı konusunda mevzuatlarında geniş teşvikler bulunan İrlanda, Hindistan ve Filipinler gibi ülkelerin yazılım, muhasebe kaydı tutma, çağrı merkezi ve veri saklama gibi alanlarda Dünya pazarındaki payları hızla yükselmektedir. 15.06.2012 tarihinde yürürlüğe giren bu Kanunla tanınan indirim hakkı sayesinde hizmeti ihracı konusunda Türk firmalarının da rekabet avantajı sağlayarak hizmet ihracının artacağı ve ilgili pazarlardan daha çok pay alacağı kanaatindeyiz.