20’inci yüzyıl dünya ekonomi tarihi toplumların önüne tarihi fırsatların 20 – 30 yılda bir çıktığını gösterdi. Örneğin Çin bugünkü durumuna 1980’lerde yakaladığı ivme ile her yıl ortalama yüzde 9 seviyesinde büyüyerek ulaştı. Almanya 50’lerde yakaladığı yüzde 5-6 seviyesindeki büyüme ile ikinci dünya savaşının enkazından bugünkü haline ulaştı. Güney Kore 1965-80 arasını neredeyse her yıl yüzde 10 büyüyerek geçirdi. Buna karşılık Arjantin 1960’larda gelişmiş ülkelere çok yaklaşmışken, bu momenti koruyamamış ve 25 yıl boyunca hiper enflasyon nedeniyle parasından 16 sıfır atılacak kadar güç bir dönem geçirmiştir.
 
Sürdürülebilir büyümenin ardındaki gerçek itici güç, Ar-Ge’ye ayrılan kaynak olmuştur.
 
20’inci yüzyılın ikinci yarısında Ar-Ge nin önemi ve bu konuda yapılacak harcama ve çabaların geleceğe dair inanılmaz olumlu  sonuçları net bir şekilde ortaya çıkmıştır. Ar-Ge’ye dayalı olarak büyüyen firmaların gelecek döneme ilişkin yatırımlarında ki artış ve verimlilik, bu hususun en büyük kanıtını teşkil etmektedir. Gelişmiş üretim teknikleri ile üretim yapmak, yeni ürün üretmek firmalarımızın uluslararası rekabette başarılı olmaları için en önemli araçtır.
 
Sanayi ve iş çevrelerinde Ar-Ge bilinci,  eskisi ile kıyaslanmayacak ölçüde açık ve somuttur.  Bu bilinç, devlet idaresi bünyesinde de son zamanlarda oldukça önemli katkılara sahne olmuştur. Bu çerçevede Devlet açısından bu hususun ve bu konuda yatırım yapan kişilerin desteklenmesi ayrı bir önem kazanmış ve Devletin bir çok kurumu kendi mevzuatları çerçevesinde Ar-Ge destekleri geliştirmişlerdir. Aşağıda belli başlı teşvikler ile bu konudaki öncü kuruluşların bir kısım desteklerine değinilecektir.
 
Vergi Kanunları Açısından Sağlanan Destekler :
 
Maliye Bakanlığı geçmişte vergi kanunlarında yer alan ve son derece önemsiz olan bu yöndeki teşviğini oldukça ciddi sayılabilecek ölçüde ve olumlu yönde değiştirmiş ve vergi kanunlarında gerekli düzenlemeyi yapmıştır.
 
Gelir Vergisi Kanunun (GVK) 89/9. maddesinde ve Kurumlar Vergisi Kanununun (KVK) 10/1-(a) maddesinde yer alan düzenleme uyarınca, mükellefler yıl içinde yaptıkları araştırma ve geliştirme harcamalarının %40’ını  beyan edecekleri vergi matrahlarından düşebilmektedirler.
 
Madde hükmü şöyledir.
 
Diğer İndirimler:
 
“Mükelleflerin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının % 40’ı oranında hesaplanacak Ar-Ge indirimi.
 
Araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden ve tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılmayan amortismana tabi iktisadi kıymetler için hesaplanan amortisman tutarlarından verilen paylar üzerinden Ar-Ge indirimi hesaplanmaz. Matrahın yetersiz olması nedeniyle ilgili dönemde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki hesap dönemlerine devreder......”
 
şeklindedir.
 
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar konusunda 1 seri numaralı kurumlar vergisi genel tebliğinde gerekli açıklamalara yer verilmiştir.
 
TÜBİTAK Destekleme Programından Ödeme :
 
Bu çerçevede,  Ar-Ge kapsamında yapılan harcamalara en fazla % 50 oranında (ilave desteklerle % 60) hibe niteliğinde parasal destek yapılmaktadır.
 
Yetkili Kuruluş             : Dış Ticaret Müsteşarlığı
 
Başvuru Mercii                        : TÜBİTAK, Türkiye Teknoloji
                                                 Geliştirme Vakfı (TTGV)
 
Yararlanan Şirketler      : Sanayi kuruluşları, yazılım geliştirmeye yönelik
                                                 firmalar/kuruluşlar ile sektör ve büyüklüğüne
                                                 bakılmaksızın firma düzeyinde katma değer
                                                 yaratan bütün kuruluşlardır.
 
“Araştırma-Geliştirme(AR-GE) Yardımına İlişkin Tebliğ” ile yapılan düzenlemeler şöyledir.
 
Araştırma-Geliştirme Projeleri:       
 
-  Yeni bir ürün üretilmesi,
 
-  Ürün kalitesi veya standardının yükseltilmesi,
 
-  Maliyet düşürücü ve standart yükseltici mahiyette yeni tekniklerin  
   uygulanması,
 
-  Üretimle ilgili olarak yeni bir teknoloji geliştirilmesi veya yeni
   teknolojinin yurt koşullarına uyumu konusunda bilimsel esaslara uygun
   ve araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin her safhasını belirleyecek
   mahiyette hazırlanacak çalışma ve teknoloji uyarlamasını,
 
   ifade eder.
 
Sağlanan Destek Türleri:
 
AR-GE Yardımına ilişkin Tebliğ kapsamında sağlanan başlıca destek türleri şunlardır:
 
AR-GE Faaliyetlerinin Proje Bazında Desteklenmesi
 
Kuruluşların kendi bünyelerinde veya Türkiye’de olmak kaydıyla bünyeleri dışında gerçekleştirdikleri AR-GE faaliyetleriyle ilgili harcamaların belli bir kısmının karşılanmasıdır.
 
* Temel Destek Oranı   :    % 50
* Azami Destek Oranı  :    % 60
* Destek Süresi                        :    3 yıl
* Yetkili Kuruluş                      :    Dış Ticaret Müsteşarlığı
* Uygulamacı Kuruluş   :    TÜBİTAK
 
Bir önceki dönemle ilgili ve ölçülebilir olmak koşuluyla, bu kapsamda karşılanacak başlıca harcamalar şunlardır:
           
a) Personel giderleri (araştırmacı ve araştırmada kullanılan teknisyen)
 
b) Araştırma faaliyeti için kullanılan alet, teçhizat, yazılım giderleri
 
c) Araştırma için kullanılan danışmanlık hizmeti ve eşdeğer hizmet alım
   giderleri
 
d) Ülke içindeki Ar-Ge kurum ve kuruluşlarına yaptırılan Ar-Ge hizmet   
   giderleri
 
e) Doğrudan Ar-Ge faaliyetleri ile ilgili malzeme alımı vb. giderleri.
f) Patent başvuru giderleri
 
Projelere Sermaye Desteği Sağlanması
 

* Destek Oranı             :    % 50
* Yetkili Kuruluş           :    Dış Ticaret Müsteşarlığı
* Uygulamacı Kuruluş   :    Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV)             
Bu amaçla, TTGV ile proje sahibi kuruluş arasında bir sözleşme imzalanmakta ve sermaye desteği iki şekilde sağlanmaktadır:
 
 a)Ürün Geliştirme Projelerine Sermaye Desteği
 
* Azami destek süresi  :    2 yıl
* Azami destek tutarı    :    1 milyon $
* Yetkili Kuruluş           :    Dış Ticaret Müsteşarlığı
* Uygulamacı Kuruluş   :    Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV)
 
Desteğin Amacı:
 
Ticari değeri olan yeni ürün oluşturulması veya mevcut ürünlerin rekabet gücünün yükseltilmesine ya da bu amaçla üretim yöntemi, sistemi ve tekniklerinin araştırılmasına ve geliştirilmesine yönelik AR-GE projelerine, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan projeyi yürüten sanayi kuruluşunu teşvik eder nitelikte destek sağlanmasıdır.
 
b)Stratejik Odak Konuları Projelerine Sermaye Desteği
 
* Destek oranı                          :   Proje giderlerinin tümü
* Azami destek tutarı                :   100.000 $
* Azami destek süresi               :   1 (bir) yıl
* Yetkili Kuruluş                      :   Dış Ticaret Müsteşarlığı
* Uygulamacı Kuruluş              :   Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV)
 
“Stratejik Odak Konuları Projeleri”, ülkemizde mevcut sanayi yapısı, teknoloji ve insan birikimi ile uluslararası karşılaştırmalı üstünlüklerin dinamiği esas alınarak, hangi alanlarda teknolojik projeler yürütülmesinde yarar bulunduğunu veya araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin ülkemizde gelişip yaygınlaşması için alınması gereken tedbirleri tespit eden projelerdir.
 
Ürün geliştirme projeleri sonucunda ticari uygulamaya geçilmesi halinde, projeye sağlanan sermaye destek miktarı, projeyi yöneten kuruluş veya ticari uygulamayı başlatan üçüncü şahıslar tarafından, faiz oranları üzerinden DFİF’e geri ödenmektedir.
 
Ayrıca, aşağıdaki projelere de destek sağlanması imkanı mevcuttur:
 
Eureka projelerine süre kısıtlaması olmaksızın % 50 oranında destek sağlanması, bu kapsamda üniversitelerin yapacakları harcamaların da 100.000 $’a kadar desteklenmesi,
 
Birden çok sanayi kuruluşunun TÜBİTAK/TTGV ile birlikte kurdukları şirketlerin AR-GE  harcamalarının % 60 oranında desteklenmesi.
 
Diğer destekler konusunda Tübitak  başkanlığından bilgi alınması mümkündür.
 
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda Yer Alan Vergisel Teşvikler :
 
Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin bölgedeki yazılım ve Ar-Ge Faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31.12.2013 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır.
 
Bu bölgelerde çalışan araştırmacı, yazılımcı ve Ar-Ge personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri de 31.12.2013 tarihine kadar gelir vergisinden istisna edilmiştir.
 
Teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde, sadece bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden de istisnadır. (KDVK geçici madde 20)
 
Kosgeb Destekleri :
 
Küçük ve orta ölçekli sanayi işletmelerini geliştirmek ve desteklemek amacıyla kurulmuş bulunan KOSGEB idaresi bünyesindeki konuya yönelik düzenleme “Teknoloji Araştırma Ve Geliştirme Desteği”  adı altında sunulmaktadır.
 
Desteğin başlıca amacı ve kapsamı,
 
Bilim ve teknolojiye dayalı yeni fikir ve buluşlara sahip işletmelerin, ulusal ve uluslararası platformlarda rekabet edebilecek teknolojik düzeyde kurulması, gelişmesi ve yeni ürün üretilmesi veya geliştirilmesi amacı ile bu işletmelere teknolojik araştırma ve geliştirme desteği verilmesidir.
 
Destekten, teknoloji geliştirme merkezleri, duvarsız teknoloji inkübatörleri, teknoloji yenilik merkezleri ve benzeri nitelikteki Ar-Ge projelerine yönelik işbirliği protokolleri çerçevesinde oluşturulan kurullarda desteklenmesine karar verilen işletmeler yararlanabilmektedir.
 
Oranlar ve Miktarlar :
 
Destek türüne göre sunulan oran ve miktarlar şu şekildedir:
 
Malzeme, teçhizat ve prototip üretimi ile ilgili giderler ve deneme amaçlı hammadde temini için;
(1) Teçhizat ve demirbaşların teminat karşılığı satın alınması halinde; verilecek desteğin üst limiti 200.000 (iki yüz bin) YTL,

(2) Teçhizat ve demirbaşların finansal kiralama yolu ile alınması halinde; teçhizat ve demirbaşların faturada yer alan peşin bedeli ve KDV dışında kalan finansal kiralama giderlerine verilecek desteğin üst limiti 50.000 (elli bin) YTL,

b) Projesi KOSGEB tarafından desteklenerek başarı ile tamamlanan İşletmelere verilecek olan kalite geliştirme ve teknolojik donanım temini için;

(1) Kalite geliştirme ve teknolojik donanım için gerekli demirbaşların teminat karşılığı satın alınması halinde; verilecek desteğin üst limiti 50.000 (elli bin) YTL,

(2) Kalite geliştirme ve teknolojik donanım için gerekli demirbaşların finansal kiralama yolu ile alınması halinde; teçhizat ve demirbaşların faturada yer alan peşin bedeli ve KDV dışında kalan finansal kiralama giderlerine verilecek desteğin üst limiti 15.000 (on beş bin) YTL,

c) Danışmanlık desteği; teknoloji araştırma ve geliştirme desteğinden yararlanan işletmelerin danışmanlık ihtiyacının karşılanabilmesini teminen; işbirliği yapılmış olan üniversitelerden sağlanacak danışmanlık hizmetinden, ilgili üniversitelerin belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde yararlanılır. İşletmelerin yurtiçi ve yurtdışındaki üniversitelerden alacağı danışmanlık hizmeti desteği üst limiti 20.000 ( yirmi bin) YTL,

d) Ar-Ge sonuçlarını yayınlama desteği; Ar-Ge çalışmasının sonuçlarının tanıtımı ve duyurulması amacı ile işletme tarafından kitap, broşür, CD ve benzeri doküman yayınlanması giderleri desteği üst limiti 3.000 (üç bin) YTL,

e) Teknopark kira desteği üst limiti 20.000 (yirmi bin) YTL,

f) İşlik tahsisi; işletmelere, Ar-Ge projelerini gerçekleştirebilmeleri için KOSGEB birim binalarında 24 (yirmi dört) aya kadar işlik tahsisi,

g) İşletmelerin, Ar-Ge konusuna ilişkin yurtdışı kongre, konferans, panel, sempozyum, teknoloji fuarları ile teknoloji transfer amaçlı yurtdışı toplantılara katılım ve ziyaret desteği üst limiti 5.000 (beş bin) YTL.

Kosgeb desteklerinden yararlanmak isteyen işletmelerin KOSGEB idaresine veya Teknoloji Geliştirme Merkez Müdürlüklerine başvurmaları gerekmektedir.
 
Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar Uyarınca Uygulanan Destekler :
 
Bu kapsamda uygulanan desteklerin başlıcalarının teşvik belgeli yatırımlar için geçerli olan; gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası ve faiz desteği olduğu bilinmektedir. Bunlardan özellikle Ar-Ge yatırımları için geçerli faiz desteği konusundaki düzenleme aşagıdaki gibidir.
 
“Bankalardan,
 
Kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak yatırımlar, KOBİ’lerin
                        yapacağı yatırımlar, ar-ge ve çevre konularında yapılacak
                        yatırımların gerçekleştirilmesi için kullanılacak en az 1 yıl vadeli
                        yatırım kredileri ile ilgili olarak, ilk 4 yıl için uygulanmak kaydıyla,
 
Ar-ge konusunda yapılacak yatırımların gerçekleştirilmesi için;
 
Müsteşarlıkça uygun görülen yatırım dönemini müteakip azami 1 yıllık sürede gerekli olan işletme malzemelerinin teminine yönelik olarak kullanılacak en az 6 ay vadeli işletme kredileri ile ilgili olarak, ilk 1 yıl için uygulanmak kaydıyla,
her bir itfa planında belirtilen ödenecek faizin veya kar payının, Yeni Türk Lirası cinsi kredilerde 5 puanı, döviz kredilerinde ise 2 puanı bütçeden karşılanabilir.”
 
Görüleceği üzere, Hazine Müsteşarlığı’nın onayı kapsamında yapılan Ar-Ge yatırımlarına ilişkin kullanılacak kredilerde Devletin ciddi sayılabilecek ölçüde bir desteği söz konusudur. Destekten yararlanmak için teşvik belgesi ile birlikte uygulamacı bankalara müracaat edilmesi gerekmektedir. Devlet yardımlarından yararlanılması ve teşvik belgesi müracaatı için 08.12.2006 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan (2006/3) sayılı uygulama tebliğine (2007/1 sayılı teblig ile değişiklik yapılmıştır.)  bakılması tavsiyemizdir.
 
Tarımsal Ar-Ge destekleri :
 
Çok yeni bir destek olarak karşımıza çıkan bu düzenleme 29 Temmuz 2007 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararına dayanmaktadır. Söz konusu karar uyarınca, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ve tarım sektörünün ihtiyaç duyduğu öncelikli konulara ilişkin bilgi ve teknolojilerin geliştirilmesi ve çiftçiler ile tarımsal sanayicilere aktarılması amacıyla uygun görülen araştırma geliştirme projelerine, 2007 yılı bütçe ödeneğini aşmamak üzere destekleme ödemesi yapılması kararlaştırılmıştır.
 
Bu konudaki uygulama esasları ileriki günlerde yayınlanacak tebliğlerle belirlenecektir.
 
Sonuç :
 
Ar-Ge yatırımlarının önemi ve bu önemin gerek özel sektör ve gerekse Devlet tarafından yeterince anlaşılmasına bağlı olarak şu an tüm taraflardan beklenen bu yöndeki harekete daha bir ivme kazandırılması ve gerçekten bir milli dava şeklinde önem atfedilmesinin sağlanmasıdır.
 
Devletin teşviklerden faydalanırken formalite bazında gündeme gelen zorluklar konusunda gerekli tedbirleri alması, reel sektörün temel talebidir. Reel sektörün bu açılıma bağlı yapacağı yatırımların, gerek kendisinin ve gerekse ülkemizin geleceği olacağından konunun bu çerçevede değerlendirileceğinden şüphe duyulmamaktadır.