Abstract
 
This article describes the Law No. 5569 and its structure that brings new financial options for the small and medium sized companies which are in trouble to pay the debts to financial market agents and government. The name of the law coded 5569 is “Rebuilding the Debts of Small and Medium Sized Companies to the Financial Markets”. Small and medium sized companies have a profound impact on Turkish economy but also on other developing country economies which are lack of capital and also the importance of these agents are doubtless as reducing the unemployment rate and keeping economical life live on the areas which are really need more investment. Especially in recent years some of successful examples realized from these kind of companies, they called “Anatolian Tigers” in Anatolian Cities like sharply rising economical activity with great amounts and being competitive with international markets all these brings capital with other production factors and welfare to these countryside. All in all 5560 coded law is a special law to save and protect these kinds of small and medium sized companies which are in hardness to pay the debts to the financial market agents.
 
Key Words:
 
Debt
 
Financial Market Agents
 
Protect
 
Rebuild
 
Save
 
Small and Medium Sized Companies
 
 
I. GİRİŞ
 
4743 sayılı Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun “İstanbul Yaklaşımı” ile 221’i büyük ölçekli olmak üzere 322 firmanın, 6.020,8 Milyon Dolarlık borçları yeniden yapılandırılmış[1]. 4743 sayılı bu kanunla  amaçlanan hedeflere kısmen ulaşılmış olmasıyla beraber ülkemiz ekonomisinin lokomotifi durumunda bulunan ve pek çoğu Anadolu illerinin kalkınmasına ve istihdam yapısına katkıda bulunan küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ)’in de benzer bir uygulamadan yararlandırılması amacıyla 2006 yılı son aylarında başlatılan çalışmalar neticesinde; Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu, Tasfiye Halinde Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi ve diğer mali kurumlar ile kredi ilişkisi içinde olup, 31.10.2006 tarihi itibariyle bu kuruluşlar nezdinde donuk alacak[2] veya şüpheli alacaklar[3] hesabına intikal etmiş kredi borçları olan küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin; borçlarının yeniden yapılandırılmasına ilişkin 30.12.2006 tarihinde Resmi Gazetede 5569 Kanun numarasıyla yayınlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun yayımlanmıştır.
 
Bu kanun ile 2000 ve 2001 yıllarında yaşanan krizler sonrasında işletme sermayesi yetersizliği çeken 70 bine yakın küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ)’in yaklaşık 1,7 Milyar YTL tutarındaki çeşitli borçları yeniden yapılandırılarak[4] bu işletmelerin ekonomiye kazandırılması ve bu suretle istihdamın artırılması ve katma değer yaratma kabiliyetlerinin sürdürülmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Türkiye Bankalar Birliği ve/veya Türkiye Katılım Bankaları Birliği tarafından hazırlanacak ve alacaklı kurumların yetkili temsilcilerince imzalanacak Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmalarının BDDK tarafından onaylanmasını takip eden iki yıllık süre içerisinde anlaşmaya taraf olan finansal kuruluşlar ile uygulama kapsamına giren borçlular arasında, çerçeve anlaşmasında belirlenen koşullara uygun olarak finansal yeniden yapılandırma sözleşmeleri imzalanacak ve borçlu işletmeler, finansal yeniden yapılandırma sözleşmesini imzaladıktan sonra, 2 ay içinde alacaklı kuruluşa başvuracaklardır.
 
Bu çalışmada 5569 Sayılı Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun ile kanun gerekçesi paralelinde hedeflenen amaçlara değinilmiş olup kanunla getirilen yeni hükümler açıklanmaya çalışılmıştır ancak kanunun halen eksik olan ayaklarının da zaman içinde tamamlanacak olması nedeniyle bu kanundan yararlanmak isteyenlerin mevzuat gelişmelerini dikkatli bir şekilde takip etmeleri gerekmektedir.
 
II. 5569 SAYILI KANUNUN GETİRDİKLERİ
 
Sistem işleyişini şu şekilde sıralayabiliriz;
 
1.TBB ve TKBB tarafından Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmalarının hazırlanması ve alacaklı kurumun imzalaması,
2.Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmalarının BDDK tarafından onayı,
3.Çerçeve anlaşmalarına uygun olarak Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmelerinin tamamlanması,
4.Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmelerinin tamamlanması sonrasında borçlu isletmeler, 2 ay içinde alacaklı kuruluşa başvurmalıdır. küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin; finansal yeniden yapılandırma çerçevesinde belirlenecek süre ve koşullarla,
 
·                    Söz konusu kredi borçlarının vadelerinin uzatılması,
 
·                    Bu işletmelerin kredilerinin yenilenmesi,
 
·                    İşletmelere ilave yeni kredi verilmesi,
 
·                    Anapara ve/veya asli faiz ve/veya temerrüt faizi veya kâr paylarını indirilmesi veya bunlardan vazgeçilmesi,
 
·                    Anapara, faiz veya kâr payı alacaklarının, kısmen veya tamamen iştirake çevrilmesi, ayni, nakdi ya da tahsil şartına bağlı bir bedel karşılığı devir veya temlik edilmesi, borçlu ya da üçüncü kişilere ait ayni değerler karşılığında kısmen veya tamamen tasfiye edilmesi,
 
·                    Diğer bankalarla birlikte hareket edilerek protokoller yapılması,
 
şeklinde alınacak tedbirlerle mali kesime olan geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine ve istihdama katkıda bulunmaya devam etmelerine imkan sağlamak amaçlarına ulaşılması için düzenlenen Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanundan yararlanabilmek için öncelikle; 30.01.2002 tarih ve 4743 Sayılı Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uygulamasından yararlanmamış olmak ve 5569 Sayılı Kanun ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından düzenlenmiş olan Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmalarının Onaylanması, Kabulü ve Uygulanmasına İlişkin Genel Şartlar Hakkında Yönetmelik ile belirtilen KOBİ tanımı içinde yer alıyor olmak gerekmektedir. Buna göre bu kanunun uygulanmasında KOBİ; donuk veya şüpheli alacaklar hesabına intikal etmiş kredi borçlarının ilk açılış tarihi ile 31/10/2006 tarihi arasındaki dönemde, iki yüz elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden veya yıllık net satış hasılatı ya da bilanço aktif toplamı yirmibeş milyon Yeni Türk Lirasını aşmayan işletmeleri ifade etmektedir.
 
Küçük ve orta büyüklükteki işletmeler, Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar ve diğer mali kurumlardan (finansal kiralama şirketleri, faktoring şirketleri, tüketici finansman şirketleri ve varlık yönetim şirketleri ile Kredi Garanti Fonu işletme ve Araştırma A.Ş.) almış oldukları ve 31.10.2006 tarihi itibariyle bu kuruluşlar nezdinde donuk veya şüpheli alacaklar hesabına intikal etmiş bulunan kredi borçlarına ilişkin olarak, çerçeve anlaşma ve sözleşmeleri kapsamında, belirtilen tedbirlerin alınması suretiyle mali kesime olan geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine ve istihdama katkıda bulunmaya devam etmelerine imkan sağlamak amacıyla kamuoyunda adına Anadolu Yaklaşımı denilen 6 maddelik yasa, 27.12.2006 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda 5569 Sayılı Kanun olarak kabul edildi. Kanunla sağlanan taksitlendirme olanağından yararlanabilecek işletmeler için kanun kapsamına, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin, Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar ve diğer mali kurumlardan almış oldukları ve 31.10.2006 tarihi itibariyle bu kuruluşlar nezdinde donuk veya şüpheli alacaklar hesabına intikal etmiş bulunan kredi borçları giriyor.
 
Kanunda ayrıca, borçlu bulundukları bankalar ve diğer mali kurumlarla Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmaları hükümleri kapsamında düzenlenecek finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerini imzalamış KOBİ’lerin, 31.10.2006 tarihine kadar vadesi geldiği halde ödenmemiş bulunan; elektrik, doğalgaz, telefon veya su kullanımından kaynaklanan borçları ile Maliye Bakanlığına bağlı vergi daireleri ile sosyal güvenlik kurumlarına olan ve 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun veya tabi oldukları mevzuat hükümlerine göre takip edilen borçlarının da, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren iki ay içinde başvurulması koşuluyla, teminat aranmaksızın ve kanuni faiz oranı uygulanmak suretiyle yirmi dört aya kadar tecil edilebilmesi, varsa, bu borçlar nedeniyle daha önce uygulanmış hacizlerin de yapılan ödemelere paralel olarak kaldırılması hükme bağlanıyor. 6183 Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununa göre 2006/10302 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 21.04.2006 tarihinden itibaren yıllık %30 olan gecikme zammı bu kanun ile kanuni faiz oranı olan yıllık %9’a[5] çekiliyor. Kanunun 3. maddesinin dördüncü fıkrasına göre de, alacaklı ve borçlu taraflar arasında imzalanacak finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerine bankalar ve diğer malî kurumlar dışında kalan diğer alacaklılar da taraf sıfatıyla katılabileceklerdir. Alacaklı mali kurumlar ile sözleşmeleri imzalayan KOBİ'lerden olan alacaklara ilişkin zamanaşımı, sözleşme tarihi itibarıyla kesilmiş sayılacaktır ve 3. maddenin son fıkrası hükümlerine göre, alacaklı banka ya da diğer mali kurumlar tarafından bu kanun kapsamındaki kredilere 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine ilişkin Kanuna dayanılarak bileşik faiz yürütülemeyecektir. Tüm tahsilatlar faize değil anaparaya sayılacak. 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre bankalar tahsilatlarını faize sayma hakkına sahipken, 5569 sayılı kanun çerçevesinde tüm tahsilatlar faiz yerine anaparaya sayılacağı için borç hızla azalacaktır. Kanunun, vergi istisnaları ve tevsik belgeleri başlığını taşıyan 4. maddesine göre ise; Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmaları hükümleri kapsamında düzenlenecek yeniden yapılandırma sözleşmeleri ve bu sözleşmeler kapsamında yapılacak işlemlerle ilgili olarak;
 
·                    Çerçeve anlaşmalar ile sözleşmeler ve bunların belirlediği esaslar uyarınca yapılacak işlemler ve düzenlenecek kağıtlar 488 Sayılı Damga Vergisi Kanununa göre ödenecek olan damga vergisi ve 492 Sayılı Harçlar Kanununa göre ödenecek harçlardan,
 
·                    Alacaklı bankalar tarafından her ne nam altında olursa olsun tahsil edilecek tutarlar 6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu gereği ödenecek Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinden,
 
·                    Anılan sözleşmeler kapsamında kullandırılacak kredilerin de kaynak kullanımı destekleme fonu kesintisinden ve diğer fonlar ile mali yükümlülüklerden istisna edilir. Yine 5569 sayılı kanunun 4. maddesinin altıncı fıkrasında belirtildiği üzere; finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerine göre borçları yeniden yapılandırılan ve yeni bir itfa planına bağlanan borçlu KOBİ’ler tarafından alınmış olan tevsik belgelerinin süreleri ile ihracat taahhüt süreleri, sözleşmeler ile belirlenen süreler kadar uzatılmış sayılacaktır.
 
Anadolu Yaklaşımında 750 bin YTL'nin altında borcu onlalar ile mikro ve küçük işletmeler standart paket içerisinde değerlendirilecek. Borç miktarı 750 bin YTL üzerinde olan orta boy işletmelere ise standart dışı paket seçeneği sunulacak. Orta boy işletmeler eğer ister ve alacaklı bankalar konsorsiyumu uygun görürse standart paketi mikro ve küçük işletmeler ise borçları 750 bin YTL’den fazla ise standart dışı finansal yeniden yapılandırma sözleşmesini tercih edebilecekler.
 
Standart Süreç:
 
·                    İşletme başvuru ve taahhüt mektubu ve ödeme planı seçimi ile en büyük borçlusu olduğu lider bankaya gider.
·                    Lider banka sözleşmeyi hazırlar ve diğer alacaklı kuruluşlara gönderir.
·                    Borçlunun kapsama alınıp alınmayacağı alacaklı bankaların yüzde 75’i aşan oy çokluğu ile alınır.
·                    Hakem kuruluna başvurulmaz.
·                    Ek kredi verilmez.
·                    Müzakere süreci 30 gündür.
·                    Finansal yeniden yapılandırma sürecinde birden fazla revizyon yapılamaz ve yapıldığı takdirde sözleşme tarihinden itibaren 39 ayı geçemez.
·                    Finansal yeniden yapılandırma planı çerçeve anlaşmasına taraf olmayan alacaklılar, alacaklı bankalar konsorsiyumu üyesi olamaz.
·                    Durumun korunması kararı herhangi bir prosedüre tabi olmadan alınır.
 
Standart Dışı Süreç:
 
·                    İşletme niyet mektubunu alır, başvuru ve taahhüt mektubunu verir.
·                    Lider banka değerlendirmeyi yapar ve taslak sözleşmeyi hazırlar, gerek görülürse diğer bankalarla toplanır.
·                    Alacaklılarla işletme arasında kararlar, %75’i aşan oyçokluğuyla alınır.
·                    Alacaklıların kendi aralarındaki ihtilaflarında hakem kuruluna başvurulur.
·                    Yatırım bankası, bağımsız denetim firması, lider banka, bankalardan oluşan bir heyet ya da lider bankanın önermesi halinde uygun görülecek kişi ve kuruluş tarafından analiz yapılır.
·                    Kritik diğer alacaklılar davet edilebilir ve finansal yeniden yapılandırma Planı çerçeve anlaşmasını imzalamaları kaydıyla alacaklı bankalar konsorsiyumu üyesi olabilirler.
·                    Müzakere süreci 60 gün. İki kez uzatılabilir.
·                    Ek kredi verilebilir. Ancak ABK’nın %90’ı aşan oy çokluğu aranır.[6]
 
III. SONUÇ
 
5569 Sayılı Kanunla, 4743 Sayılı Kanunla hedeflenen yaşanan tecrübeler çerçevesinde hedeflenen amaçların daha da genişletilerek ve geliştirilerek sürdürülmesi amaçlanmıştır. Buna yönelik olarak 5569 sayılı kanunla yeni bir KOBİ tanımı getirilmiş olup daha geniş kesimlerin bu kanun kapsamına girmesi sağlanılmaya çalışılmıştır. 4743 sayılı kanunla yaşanan olumlu tecrübeler paralelinde düzenlenen 5569 Sayılı Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanunun işleyişine ilişkin uygulama tebliğlerinin bir an önce yayınlanarak ve gerekli düzenlemelerin yapılarak ülke ekonomimizde büyük bir ağırlığı olan KOBİ’lerin ekonomik sıkıntılarının kısa süre içerisinde azaltılması gerekmektedir. KOBİ’lere sağlanan bu yeniden yapılandırma imkanının ülkemiz ekonomik ajanlarına doğru anlatılması, kuskusuz hem küçük ve orta boy işletmelerimize hem de ülke ekonomimize faydalar sağlayacaktır.
 
KISALTMALAR:
 
ABK               : Alacaklı Bankalar Konsorsiyumu
BDDK             : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
KOBİ              : Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletme
TBB                : Türkiye Bankalar Birliği
TKBB             : Türkiye Katılım Bankaları Birliği
 
 
 
KAYNAKÇA:
 
01/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik.
 
19/12/2005 tarihli ve 2005/9831 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı.
 
213 Sayılı Vergi Usul Kanununu.
 
4743 Sayılı Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun.
 
5569 Sayılı Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun.
 
5569 Sayılı Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanunun Genel Gerekçesi. (http://www.tbmm.gov.tr/sirasayi/dönem22/yil01/ss1312m.htm)
 
6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun.
 
Dünya Gazetesi, 27.04.2007, İstanbul.
 
Ekonomist Dergisi (7 - 13 Ocak 2007)
 
http://www.kobidanis.org.tr
 
http://www.ntvmsnbc.com/news/390824.asp
 
Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun Tasarısı ile Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (1/1267).
 
Özgür BAYRAKTAR, Anadolu Yaklaşımı, Mali Pusula Dergisi, Mart Sayısı, 2007
 
Prof. Dr. Şükrü KIZILOT, Zor Durumdaki KOBİ’lere Nefes Alma Kolaylığı, 29.01.2006 tarihli Hürriyet Gazetesi.
 
Resmi Gazete'nin 31 Ocak 2007 tarih ve 26420 sayılı nüshası.


[1] Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Mali Sektöre Olan Borçlarının Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun Tasarısı ile Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (1/1267)
[2] 01/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ve bu kapsamda sınıflandırılan donuk alacakları ifade eder.
[3] 01/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 323. maddesinde belirtilen şüpheli alacakları ifade eder.
[4] NTV-MSNBC, Güncelleme: 17:57 TSİ, 15 Kasım 2006, http://www.ntvmsnbc.com/news/390824.asp
[5] 04/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine 0liskin Kanun Madde 1, Yıllık %12 olan oran 19/12/2005 tarihli ve 2005/9831 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 01/01/2006 tarihinden geçerli olmak üzere %12’den %9’a indirilmesi kararlaştırılmıştır.
[6] Dünya Gazetesi, 27.04.2007, İstanbul