13/11/2006
Vergi kimlik numarasının kullanımı ve takibinin daha kolay yapılabilmesi amacıyla kimlik numaraları vergi numaralarına dönüştürülüyor. Böylece vergilemeye ilişkin işlemlerin izlenmesi daha kolay olacak.
Maliye Bakanlığı kayıt dışı ekonomiyle mücadele konusunda yeni bir uygulamaya daha başlıyor. Belli tutarı aşan ödemelerin bankalardan yapılma zorunluluğunun getirilmesi, akaryakıt istasyonlarına ödeme kaydedici cihaz takılması ve taşıt tanıma sistemine geçilmesi, banka ve tapu kayıtları üzerinde vergi incelemelerinin yürütülmesi gibi bir dizi uygulama hayata geçirildi. Vergi kimlik numarası uygulaması da bu kapsamda hayata geçirilen önemli uygulamalardan biriydi. Şimdi vergi kimlik numarasının kullanımı ve takibinin daha kolay yapılabilmesi ve sonuçlarının etkin olarak izlenebilmesi amacıyla kimlik numaraları vergi numaralarına dönüştürülüyor. Böylece vergilemeye ilişkin işlemlerin izlenmesi ve elektronik ortamdaki kayıtlara ulaşılması artık eskisinden daha kolay olacak ve vergilemeye ilişkin işlemlerin tamamı kavranabilecek.
Vergi kimlik numarası kullanımının yaygınlaştırılmasına ilişkin çıkarılan ilk düzenleme 4358 sayılı Kanun”la yapılmıştı. Bu kanunla; kamu idare ve müesseseleri ile diğer gerçek ve tüzel kişilerin, Maliye Bakanlığınca belirlenecek işlemlerin yapılması sırasında, bu işlemlere muhatap veya taraf olan gerçek ve tüzel kişilerin vergi kimlik numarasını tespit etmek ve bu işlemlere ilişkin belge, hesap ve kayıtlarında vergi kimlik numaralarına da yer verme yükümlülüğü getirilmişti. Getirilen bu yasal düzenlemeyle; belirlenecek işlemlere muhatap veya taraf olan kişilere, vergi kimlik numaraları olmayanlara, işlemlerin tamamlanmasından önce vergi kimlik numarası almaları mecburiyeti getirilirken; vergi kimlik numarası tespit etme, belge, hesap ve kayıtlarında gösterme mecburiyeti kapsamına alınan kurum ve kuruluşların özel mevzuatlarında yer alan vergi kimlik numarasının kullanımını engelleyici veya kısıtlayıcı mahiyette olan hükümlerinin de uygulanmayacağı belirtiliyordu.
Vergi daireleri kimlik numarasına bakıyor
Bu düzenlemenin gereği olarak belirtilen işlemlerde kullanılmak üzere 213 sayılı VUK”nun 8. maddesi uyarınca tüm gerçek ve tüzel kişilere vergi kimlik numarası verilmişti. Yeni dönemde ise bu kimlik numarasını almış olan Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan gerçek kişilerin vergi kimlik numaraları Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralarının eşleştirilmesi sonucunda, onbir haneli rakamdan oluşan Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasına dönüştürülerek 01.07.2006 tarihinden itibaren vergi dairelerince de fiilen Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası kullanılmaya başlanılmış bulunuyor. Yabancı uyruklu gerçek kişilere, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası verilmediğinden, bunlar vergi dairelerince kendilerine verilen on haneli rakamdan oluşan vergi kimlik numaralarını kullanmaya devam edecekler.
Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının vergi kimlik numarası olarak kullanılması esas itibariyle Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan gerçek kişileri ilgilendiriyor. Zira yerli tüzel kişilerde; vergi mükellefiyetini gerektirecek faaliyeti olanlara vergi kimlik numarası verilmesi işlemleri ile vergi mükellefiyetini gerektirecek faaliyeti olmadığı halde vergi kimlik numarası ibraz etmek zorunda olanlara verilecek potansiyel vergi kimlik numarası işlemleri eskiden olduğu gibi aynen devam edecek. Vergi mükellefiyetini gerektirecek faaliyeti olan yabancı tüzel kişilere vergi kimlik numarası verilmesi işlemi de eskiden olduğu gibi devam edecek. Vergi mükellefiyetini gerektirecek bir faaliyeti olmadığı halde, vergi kimlik numarası ibraz etmek zorunda olan, yurt dışında yerleşik yabancı tüzel kişiler de potansiyel vergi kimlik numarası alması için kendi ülkelerinde geçerli kuruluş belgesinin Türkiye’nin o ülkede bulunan temsilciliğince onaylı Türkçe bir örneğini veya yabancı dilde onaylı kuruluş belgesinin tercüme bürolarınca tercüme edilmiş Türkçe bir örneğini ilgili vergi dairesine ibraz etmeleri halinde kendilerine potansiyel vergi kimlik numarası alabilecekler.
Yabancılar vergi numarası alacak
Ayrıca Ticaret Sicil Memurlukları da yapılan yeni düzenleme paralelinde; yeni kurulacak sermaye şirketlerinin (anonim şirket, limited şirket ve eshamlı komandit şirket) kurucu ortakları, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, genel müdürleri ile limited şirketteki müdürlerden Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olanların vergi kimlik numarası olarak Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralarının, yabancı uyrukluların ise vergi dairelerinden alınacak vergi kimlik numaralarının ilgili belgelere yazılmasını sağlamakla yükümlü bulunuyor.
Bu uygulamayla ilgili olarak kendilerine daha önce herhangi bir nedenle vergi kimlik numarası verilmiş Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunmayan gerçek kişiler ile kurum ve kuruluşlar, işlemler sırasında vergi kimlik numarasını belirtir belgeyi (vergi dairesinden alınmış mükellef kimlik kartı, tahakkuk fişi, vergi dairesi alındısı, vergi levhası gibi) ibraz ederek işlemlerini gerçekleştirecekler; Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan gerçek kişiler ise Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasının yer aldığı belgelerden birini veya nüfus cüzdanlarındaki ya da yetkili makamlardan alacakları yazılarda belirtilen Türkiye Cumhuriyeti kimlik numaralarını ibraz ederek işlemlerini yapabilecekler.
Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki gerçek kişiler, vergi mükellefiyetini gerektirecek faaliyetleri nedeniyle mükellefiyetinin tesis edileceği vergi dairesine başvurularında, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası yazılı bulunan nüfus cüzdanının noter onaylı bir örneğini ya da vergi dairesi yetkililerine onaylatmak üzere aslı ve fotokopisini ibraz ederek mükellefiyet kaydı yaptırabilecekler. Nüfus cüzdanında Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası yazılı olmayan mükelleflerin işlemleri GİB/Sicil Sorgulama/T.C.Kimlik Numarası sorgulama ekranına girilerek Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası öğrenilerek işlem yapılacak.
Vergi kimlik numarasını tespit etme ve kullanma yükümlülüğü getirilen gerçek ve tüzel kişiler, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki gerçek kişiler Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını tespit etme ve kullanmaya 1.11.2006 tarihinden itibaren başlayacak ancak geçiş sürecindeki problemlerin önlenmesi amacıyla, 1.11.2006 ile 1.1.2007 tarihleri arasında yapılacak işlemlerde vergi kimlik numarası veya Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasından herhangi birisi kullanılabilecek.
Yabancılar vergi numarası kullanacak
*Türkiye Cumhuriyeti (TC) kimlik numarasının vergi kimlik numarası olarak kullanılması TC vatandaşı olan gerçek kişileri ilgilendiriyor.
*Vergi mükellefiyetini gerektirecek faaliyeti olan yabancı tüzel kişilere vergi kimlik numarası verilmesi işlemi de devam edecek.
*Yeni kurulacak şirketlerinin ortak ve yöneticilerinden TC uyruğunda olanlar vergi kimlik numarası olarak TC kimlik numaralarını verecekler
*Yeni kurulacak şirketlerdeki yabancı uyruklular vergi dairelerinden alınacak vergi kimlik numaralarını ilgili belgelere yazacak.
*Daha önce vergi kimlik numarası verilmiş TC uyruğunda bulunmayan gerçek kişiler ile kurum ve kuruluşlar bu belge ile işlem yapacak.
*TC uyruğundaki gerçek kişiler, nüfus cüzdanının noter onaylı bir örneğini ya da aslı ve fotokopisini ibraz ederek mükellefiyet kaydı yaptırabilecek.