Başlık
1 SIRA NO'LU İKİLİ VE ÇOK TARAFLI ANLAŞMALAR GENEL TEBLİĞİ
Resmi Gazete No
24447
Resmi Gazete Tarihi
29/06/2001
Kapsam
 
02.06.2000 tarih ve 4573 sayılı Kanun ile onaylanması uygun bulunan ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre 26.06.2000 tarih ve 2000/974 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanması kararlaştırılan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Rus Doğal Gazının Karadeniz Altından Türkiye Cumhuriyeti’ne Sevkiyatına İlişkin 15 Aralık 1997 Tarihli Anlaşmaya Ek Protokol”ün 7 nci maddesine ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.

I- ANLAŞMALAR
Mevcut durum itibarıyla, konuya ilişkin olarak aşağıda belirtilen üç adet anlaşma söz konusudur.
a) 15 Aralık 1997 tarihinde imzalanan ve 01.04.1998 tarih ve 4357 sayılı Kanun ile TBMM tarafından onaylanması uygun bulunarak, 30 Nisan 1998 tarih ve 98/10995 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan, “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Rus Doğal Gazının Karadeniz Altından Türkiye Cumhuriyetine Sevkiyatına İlişkin Anlaşma”,
b) 27 Kasım 1999 tarihinde Moskova’da imzalanan ve onaylanması 02.06.2000 tarih ve 4573 sayılı Kanun ile uygun bulunarak, 26 Haziran 2000 tarih ve 2000/974 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti arasında Rus Doğal Gazının Karadeniz Altından Türkiye Cumhuriyetine Sevkiyatına İlişkin 15 Aralık 1997 Tarihli Anlaşmaya Ek Protokol”,
c) “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında Gelir
Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşması”.
Rus doğal gazının Karadeniz altından Türkiye Cumhuriyetine sevkiyatını amaçlayan projeye ilişkin vergi düzenlemeleri/bağışıklıkları, yukarıda belirtilen Ek Protokol’de yer almaktadır.

II- EK PROTOKOL
4573 Sayılı Kanunla kabul edilen Ek Protokolün 3 üncü maddesinde projeye ilişkin olarak Rusya Federasyonu tarafından, 7 nci maddesinde ise Türkiye Cumhuriyeti tarafından sağlanacak vergisel bağışıklıklara yer verilmiştir. Söz konusu 7 nci maddede;
“Ana Gaz Boru Hattı Deniz Kısmının inşaatı ve işletmesiyle ilgili yasal ve ekonomik yardım sağlamak üzere Türkiye Cumhuriyeti, gümrük işlemleri için alınan gümrük ücretleri hariç:
a) İnşaat süresince Ana Gaz Boru Hattı ile doğrudan ilgili inşaat faaliyetlerini;
b) 31 Aralık 2015’e kadar olan dönem için Ana Gaz Boru Hattı’nın bakım ve onarımını;
c) Doğal gazın Ana Boru Hattı yoluyla taşınmasını (Madde 4’e halel getirmeksizin);
d) Doğal gazın Ana Gaz Boru Hattı yoluyla Samsun bölgesindeki Türk gaz şebekesine bağlanacağı ve Türkiye’ye ithal edilmiş sayılacağı bu noktaya kadar arzını;
e) 31 Aralık 2007’ye kadar olan dönemde Ana Gaz Boru Hattının inşaatı, bakımı ve onarımı için kullanılan gemiler, borular, ekipman ve teknik nitelikteki herhangi bir malzeme vb. malların ithalini;
vergiler ve resimlerden muaf tutacaktır.”
hükmü yer almaktadır.
Ana Gaz Boru Hattının Deniz Kısmının inşaatı ve işletilmesiyle ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti tarafından yasal ve ekonomik yardım sağlanmasını hedefleyen söz konusu 7 nci madde çerçevesinde, katma değer vergisi uygulamasına ilişkin olarak aşağıda yapılan açıklamaların dikkate alınması gerekmektedir.

III- KATMA DEĞER VERGİSİ UYGULAMASI
A)Genel Olarak
Yukarıda da belirtildiği gibi, söz konusu 7 nci maddeyle getirilen vergisel bağışıklıklar, Ana Gaz Boru Hattının Deniz Kısmının inşaatı ve işletilmesiyle ilgilidir. “Ana Gaz Boru Hattının Deniz Kısmı” ifadesinden ne anlaşılması gerektiği ise, Ek Protokolün 1 inci maddesinde yer almaktadır. Buna göre; Ana Gaz Boru Hattının Deniz Kısmı, Rusya Federasyonu’nun Krasnodar bölgesindeki Beregovoy kasabasından(bir kompresör istasyonu dahil) Karadeniz su alanı yoluyla ve Türkiye Cumhuriyeti’nin ülkesi içinde Samsun bölgesindeki Türk gaz şebekesine bağlanacağı noktaya kadar olan kısımdan oluşmaktadır. Dolayısıyla, Ek Protokolün 7 nci maddesinde yer alan vergisel bağışıklıklar, sadece söz konusu kısmın inşaatı ve işletilmesine ilişkindir. Bir diğer deyişle, 7 nci madde çerçevesindeki tüm uygulamaların, kapsam itibarıyla, yukarıda belirtilen Ana Gaz Boru Hattının Deniz Kısmı ile sınırlı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

B) İthalat İşlemleri
Yukarıda yer alan 7 nci maddenin (e) bendi hükmü uyarınca; Ana Gaz Boru Hattının inşaatı, bakımı ve onarımı için kullanılmak kaydıyla, gemiler, borular, ekipman ve teknik nitelikli malzeme ve benzer malların 31 Aralık 2007 tarihine kadar olan dönemde ithali, gümrük işlemleri için alınan gümrük ücretleri dışında gümrük vergisi ve katma değer vergisinden müstesnadır. Bu çerçevede; Ana Gaz Boru Hattının deniz kısmının inşaatı, bakımı ve onarımı için kullanıldığı belgelenen gemiler, borular, ekipman ve teknik nitelikli her türlü malzeme ve benzeri malların 31 Aralık 2007 tarihine kadar olan dönemde ithal edilmesi durumunda, gümrük işlemleri için alınan gümrük ücretleri hariç olmak üzere gerek gümrük vergisi gerek katma değer vergisi aranmayacaktır.

C) Yurt İçi Teslim ve Hizmetler
Söz konusu maddenin (a) bendinde yer alan hüküm uyarınca, “Ana Gaz Boru Hattıyla doğrudan ilgili inşaat faaliyetleri” vergi ve resimlerden müstesnadır. Söz konusu istisna, aşağıda yapılan açıklamalar çerçevesinde uygulanacaktır.
- Ek Protokolün sözü edilen 7 nci maddesinin (a) bendinde istisna, boru hattı ile “doğrudan ilgili” olma bakımından sınırlandırılmış, ancak istisna kapsamına giren işlemleri yapanlar bakımından bir sınırlamaya yer verilmemiştir. Bu nedenle, istisna, ana firma ile diğer alt müteahhit firmaların, kapsamı yukarıda belirtilen Ana Gaz Boru Hattı ile doğrudan ilgili inşaat faaliyetlerine uygulanabilecektir.
- Boru hattı inşasında kullanılan boruların tahmil, tahliye ve taşınması, boruların imaline yönelik kaynak, kaplama vb. her türlü hizmetler inşaat faaliyetleri ile doğrudan ilgili olduğundan istisna kapsamında değerlendirilecektir.
Ancak müşavirlik ve avukatlık hizmetleri, işçilerin barınma ve beslenmelerine ilişkin giderler, imalat işinde kullanılan sarf malzemesi ve diğer tali maddelerin temini ile amortismana tabi iktisadi kıymet alımları gibi işlemler istisna kapsamına girmemektedir.

Örnek:
Ana müteahhit firmaya boru kaplama işi yapacak olan (B) firmasının, kaplanacak yüzeyin kaplamaya hazır hale getirilmesi işini (C) firmasına yaptırması halinde, yüzeyin hazırlanması ve kaplama işleri istisna kapsamında değerlendirilecektir. Ancak bu firmalar ile ana müteahhit firmanın bu işlerle doğrudan ilgili olsa bile boya, astar, sarf malzemesi temini, bu işlerde çalışan işçilerin yemek, barınma ve taşınmalarına ilişkin giderler ile telefon, elektrik, su harcamaları vergiye tabi olacaktır.
Buna göre, (B) firmasının ana müteahhit firmaya düzenlediği kaplama işine ilişkin fatura ile (C) firmasının (B) firmasına düzenlediği yüzeyin hazırlanmasına ilişkin faturada katma değer vergisi hesaplanmayacaktır. Ancak her iki firmanın, sözgelişi, boya, lehim vb. sarf malzemelerinin alımlarında genel esaslar dahilinde katma değer vergisi uygulanacaktır.
- Ana müteahhit firma ile alt müteahhit firmaların bu Tebliğde açıklanan istisna edilmiş işlemlerle doğrudan ilgili olmayan alış ve giderleri vergiye tabi olacaktır. Bu tür alışlar ile yapılan giderlerin istisna edilmiş işlemlerde kullanılması durumunda, yüklenilen vergiler, Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30/a maddesi gereğince indirim konusu yapılmayacak, işin mahiyetine göre gider veya maliyet unsuru olarak göz önüne alınabilecektir.
- İstisna kapsamında işlem yapacak firmalar tarafından düzenlenecek faturalara, “1 Sıra No.lu İkili ve Çok Taraflı Anlaşmalar Genel Tebliği uyarınca KDV uygulanmamıştır.” şeklinde bir şerh düşülecektir.
- Mükellefler, istisna kapsamındaki işlem bedellerini ilgili dönem katma değer vergisi beyannamesinin 6. satırına dahil edecekler aynı tutarları 7. satırda matrahtan düşeceklerdir. İstisna kapsamındaki işlemler dolayısıyla düzenlenen faturaların firma yetkilileri tarafından kaşe ve imza tatbik edilerek onaylanmış örnekleri dönem beyannamelerine eklenecektir.

D) Bakım ve Onarım Hizmetleri
Ek Protokolün 7 nci maddesi (b) bendi uyarınca 31 Aralık 2015’e kadar olan dönem için Ana Gaz Boru Hattına yapılan bakım ve onarım hizmetleri vergi ve resimlerden müstesnadır. İstisna uygulamasında bu Tebliğin III/C bölümünde yapılan açıklamaların dikkate alınması gerekmektedir.

E) Doğal Gazın Taşınması
Ek Protokolün 7/b maddesi ve Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin 4 numaralı fıkrasının (j) bendi uyarınca, doğal gazın boru hattı ile taşınması katma değer vergisinden istisnadır.
Tebliğ olunur.