I- Giriş
 
Özel Tüketim Vergisi Kanunu (ÖTVK) içinde yer alan  tecil ve terkin uygulamasına, aynı kanunun 8. maddesinde belirtilen düzenlemeye göre üç farklı işlemde yer verilmiştir. Buna göre;
 
1-     Bu Kanuna ekli (I) sayılı listenin (B) cetvelindeki malların; (I) sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde kullanılmak üzere mükellefler tarafından tesliminde,
 
2-     İhraç edilmek şartıyla ihracatçılara teslim edilen mallara ait özel tüketim vergisinde,
 
3-     (III) sayılı listede yer alan malların tamamının ya da bir kısmının tesliminde veya ithalinde tahakkuk eden vergide,
 
tecil ve terkin uygulaması gündeme gelmektedir. Bu yazıda uygulamada daha çok karşılaşılan bir ve ikinci maddelerde belirtilen tecil terkin düzenlemeleri hakkında bilgi verilmiştir.
 
II-  (B) Cetvelindeki Malların ( I ) Sayılı Listeye Dahil Olmayan Malların İmalinde Kullanılması:
 
Konuya ilişkin ÖTVK’nın 8. maddesinde ‘’Ekli (I) sayılı listenin (B) cetvelindeki malların; (I) sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde kullanılmak üzere mükellefler tarafından tesliminde tarh ve tahakkuk ettirilen özel tüketim vergisinin Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek kısmı, teminat alınmak suretiyle tecil olunur. Söz konusu malların tecil tarihini takip eden aybaşından itibaren oniki ay içinde (I) sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde kullanılması halinde tecil olunan vergi terkin edilir. Bu hükümlere uyulmaması halinde, bu malların tecil-terkin işlemi dışındaki amaçlarla tesliminde tarh edilmesi gereken vergi tutarından, daha önce tahsil edilen verginin mahsubundan sonra kalan tutar, vade tarihinden itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde belirlenen gecikme zammı ile birlikte alıcıdan tahsil edilir. Ancak, tecil edilen verginin 213 sayılı Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler dolayısıyla terkin edilememesi halinde bu vergi, tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte alıcıdan tahsil edilir.’’ şeklinde ifade bulunmakta olup 07.07.2006 tarihinde yayınlanan 3 sayılı ÖTV Sirküleri ile yapılan açıklamada; söz konusu malların I sayılı listeye dahil olmayan malların imalinde girdi olarak kullanılması ( sonradan damıtma veya benzeri yöntemlerle ayrıştırılmış olması işlemi dahil) tecil terkin imkanından yararlanılmasının mümkün olduğu belirtilmiştir. Buna karşın  ilgili  malların temizlik, test, yağlama ve benzeri amaçlarla imal edilen ürünün bünyesine girmeksizin yardımcı madde veya sarf malzemesi olarak kullanılması halinde tecil terkin imkanından yararlanılması mümkün değildir.  
 
Tecil terkin uygulamalarına ilişkin açıklamalar 1 Seri Nolu ÖTV Genel Tebliğinin 9 numaralı fıkrasında yapılmış ve bu tebliğde ÖTV’nin tecil-terkin uygulamasından sadece ‘sanayi sicil belgesi’ne haiz imalatçıların yararlanacağı ifade edilmiştir.
 
Tebliğdeki düzenlemeye göre sistem şöyle işleyecektir; tecil-terkin uygulamasından yararlanmak isteyen imalatçılar, (I) sayılı listenin (B) cetvelindeki malların ithalatçıdan veya rafineriden alımında, tebliğe ekli  “Talep ve Taahhütname” (EK: 2) ile birlikte sanayi sicil belgesinin noter veya yeminli mali müşavir tarafından onaylanmış bir örneğini ÖTV mükellefine vereceklerdir. ÖTV mükellefleri, bu kapsamda teslim ettikleri mallar için, Bakanlar Kurulunun ürünün bu amaçla kullanılmasına ilişkin olarak belirlediği tutara göre ÖTV hesaplayarak beyannamelerinin ilgili bölümünde beyan edecektir. Beyan edilen verginin Bakanlar Kurulu Kararına göre tecil edilmesi öngörülen kısmı; bu tutar ile 12 aylık gecikme faizi tutarı toplamı kadar teminat verilmesi üzerine tecil edilecek, kalan kısmı tahsil edilecektir. Öte yandan (I) sayılı listenin (B) cetvelinde yer alan mallardan son iki yılda satın aldığı veya ithal ettiği miktarın tamamını (I) sayılı listede yer alan mallar dışındaki malların imalinde kullandığına dair vergi inceleme raporu veya yeminli mali müşavir üretim raporu bulunan mükellefler, yukarıda belirlendiği şekilde hesaplanan teminat miktarının %5’i tutarında teminat vererek tecil işlemini yaptıracaklardır.
 
Vergisi tecil edilerek satın alınan malların, tecil tarihini takip eden ay başından itibaren 12 ay içinde imalatçı tarafından (I) sayılı listedeki mallar dışındaki malların üretiminde kullanılması zorunludur. Bu kullanımın, üretimin gerçekleştiği takvim yılını takip eden yılın mart ayı sonuna kadar YMM tarafından düzenlenen üretim raporu ile tevsik edilmesi üzerine, tecil edilen vergi terkin edilecek ve teminat çözülecektir. Aynı yıl içerisinde farklı dönemlerdeki kullanımların, takip eden yılın mart ayı sonuna kadar YMM tarafından düzenlenen tek bir üretim raporu ile tevsik edilmesi de mümkün bulunmaktadır.
 
Başka bir uygulamada ise, (B) cetvelindeki malların ithalinin doğrudan imalatçılar tarafından yapılması ve imalatçının bu ürünleri (I) sayılı listedeki mallar dışındaki malların imalinde kullanacağını 1 Seri Nolu Tebliğ ekinde yer alan formu (EK: 14) vermek suretiyle beyan etmesi halinde, gümrük idaresi tarafından, Bakanlar Kurulunun ürünün bu amaçla kullanılmasına ilişkin olarak belirlediği ÖTV tutarı kadar teminat alınacaktır. İthal tarihini takip eden aybaşından itibaren 12 ay içinde (I) sayılı listede yer almayan malların imalinde kullanılması halinde, kullanımın gerçekleştiği vergilendirme dönemine ait beyanname ile vergi tahakkuk ettirilecektir. Bu döneme ilişkin olarak vergi dairesine verilecek ÖTV beyannamesine belirtilen "Talep ve Taahhütname" ile sanayi sicil belgesinin onaylı örneği eklenecektir. Bu beyan üzerine Bakanlar Kurulu Kararına göre tecil edilmesi gereken kısım tecil edilecek, kalan kısım tahsil edilecektir. Tecil işleminin yapıldığı takvim yılını takip eden yılın mart ayı sonuna kadar YMM tarafından düzenlenen üretim raporunun ibrazı üzerine de terkin işlemi yapılacaktır.
 
Yukarıda bahsettiğimiz tecil-terkin uygulaması kapsamında satın alınan malların tecil tarihini veya bu kapsamda ithal edilen malların ithal tarihini takip eden aybaşından itibaren 12 ay içinde imalatta kullanıldığının yukarıda belirtilen sürelerde YMM üretim raporuyla tevsik edilmemesi halinde, vergi dairelerince bu alıcı veya ithalatçılar vergi incelemesine sevk edilecek ve inceleme raporu sonucuna göre işlem yapılacaktır.
 
Ayrıca tebliğde belirtildiği üzere; YMM üretim raporlarının yukarıdaki bölümlerde belirtilen sürelerde verilmemesi nedeniyle vergi incelemesine sevk edilen mükelleflerin, incelemeye sevkten sonra ibraz edecekleri raporları işleme konulmayacak, incelemeye sevki gerektiren tecil işlemlerinin terkini inceleme sonuçlanmadan yerine getirilmeyecektir.
 
III- İhrac Edilmek Kaydıyla Teslimlerde Verginin Tecil Terkini
 
İhraç kayıtlı teslimlerdeki  tecil terkin uygulamasına ilişkin, ÖTVK’nın 8. maddesinin ikinci fıkrasında ve 1 Seri Nolu ÖTV Genel Tebliğinin 9.1.2 bölümünde açıklandığı üzere;vergi kapsamına giren malların ihraç edilmek üzere ihracatçılara tesliminde hesaplanan ÖTV’nin ihracatçıdan tahsil edilmemesi şartıyla, mükelleflerin talebi üzerine tecil edilmesi mümkün bulunmaktadır. Bu uygulama, ihracatçının doğrudan ÖTV mükelleflerinden satın aldıkları mallar için söz konusudur. İhraç kaydıyla yapılacak teslimler için cins, nitelik veya miktar konusunda bir sınırlama yoktur.
 
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşıldığı üzere ihracatçıların doğrudan ÖTV mükelleflerinden satın aldıkları mallar için söz konusu olacak olan tecil terkin uygulamasında; yurt içinden mal temin eden bir firmanın ihraç kaydı ile mal teslim etmesi mümkün bulunmamaktadır. Çünkü ÖTV tek safhada alınan bir vergi olduğu için yurt içinden bu malları temin eden firmaların bu teslimleri ÖTV’nin konusuna girmemektedir. Bu yüzden ÖTV mükellefi değildirler. Buna karşın, bu malların ithalat yoluyla temin edilmesi halinde bu malların Tükiyede teslim edilmesi ÖTV’ye tabi olduğundan, bu firmalar ÖTV mükellefi olacaklardır. Dolayısıyla ithal ettikleri malları ihraç kaydıyla teslim edebileceklerdir.  
 
İhraç edilmek üzere ihracatçılara teslimlere ilişkin mükellef tarafından düzenlenecek faturada, hesaplanan ÖTV tutarı ayrıca gösterilmeli ve faturaya ’’ ÖTV Kanununun 8. maddesinin 2. fıkrası hükmüne göre ihraç edilmek üzere teslim edilmiş olup ÖTV tahsil edilmemiştir. ‘’ ibaresi yazılmalıdır.
 
İhraç kaydıyla teslim edilen malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren 3 ay içinde ihracının gerçekleşmesi halinde, tecil edilen vergi, malın ihraç edildiğini gösteren gümrük çıkış beyannamesinin aslı veya ilgili gümrük idaresi ya da noter tarafından onaylanmış örneği vergi dairesine verilmek suretiyle terkin edilecektir.
 
İhracatın yukarıdaki şartlara uygun olarak gerçekleşmemesi halinde tecil edilen vergi, vade tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı ile birlikte ÖTV mükellefinden tahsil edilecektir. Ancak ihracatın Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle süresinde gerçekleşmemiş olması halinde, tecil edilen vergi, tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilecektir.