Vergi Usul Kanunu’nun 313 üncü maddesine göre amortismanın konusu;
  • İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve
  • Yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan,
Gayrimenkul ve gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin değerlerinin, bunların kullanılabilecekleri süre içinde yok edilmesi olarak tanımlanmaktadır.
 
Bu durumda, bankalara borçlu durumda olanlar ile bunların kefillerinin bu borçlara karşılık bankalara devrettikleri ve bankaların alacaklarına karşılık iktisap ettikleri gayrimenkuller üzerinden bankalar tarafından amortisman ayrılabilecek midir?
 
Yukarıdaki amortisman tanımında da açıklandığı üzere, bir iktisadi kıymetin amortismana tabi tutulabilmesi için, öncelikle işletmede bir yıldan fazla kullanılabilir olması gerekir. Burada ifade edilmek istenen iktisadi kıymetin işletmede kullanıma hazır olması, hem de kullanım ömrünün en azından birden fazla yılda tükenebilir olmasıdır.
 
İktisadi bir kıymetin amortismana tabi tutulabilmesindeki ikinci şart ise, söz konusu iktisadi kıymetin yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunabilir olması gerekmektedir.
 
19.10.2005 tarih ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 4 üncü maddesinde bankaların faaliyet konuları aşağıda belirtildiği gibi sınırlandırılmıştır:
 
a) Mevduat kabulü.(**) (***)
 
b) Katılım fonu kabulü.(*) (***)
 
c) Nakdi, gayrinakdi her cins ve surette kredi verme işlemleri.
 
d) Nakdi ve kaydi ödeme ve fon transferi işlemleri, muhabir bankacılık veya çek hesaplarının kullanılması dahil her türlü ödeme ve tahsilat işlemleri.
 
e) Çek ve diğer kambiyo senetlerinin iştirası işlemleri.
 
f) Saklama hizmetleri.
 
g) Kredi kartları, banka kartları ve seyahat çekleri gibi ödeme vasıtalarının ihracı ve bunlarla ilgili faaliyetlerin yürütülmesi işlemleri.
 
h) Efektif dahil  kambiyo  işlemleri; para piyasası araçlarının alım ve satımı; kıymetli maden ve taşların alımı, satımı veya bunların emanete alınması işlemleri.
 
i) Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı; vadeli işlem sözleşmelerinin, opsiyon sözleşmelerinin, birden fazla türev aracı içeren basit veya karmaşık yapıdaki finansal araçların alımı, satımı ve aracılık işlemleri.
 
j) Sermaye piyasası araçlarının alım ve satımı ile geri alım veya tekrar satım taahhüdü işlemleri.
 
k) Sermaye piyasası araçlarının ihraç veya halka arz yoluyla satışına aracılık işlemleri.
 
l) Daha önce ihraç edilmiş olan sermaye piyasası araçlarının aracılık maksadıyla alım satımının yürütülmesi işlemleri.
 
m) Başkaları lehine teminat, garanti ve sair yükümlülüklerin üstlenilmesi işlemleri gibi garanti işleri.
 
n) Yatırım danışmanlığı işlemleri.
 
o) Portföy işletmeciliği ve yönetimi.
 
p) Hazine Müsteşarlığı ve/veya Merkez Bankası ve kuruluş birlikleri nezdinde oluşturulan bir sözleşme kapsamında üstlenilen yükümlülükler çerçevesinde alım satım işlemlerine ilişkin piyasa yapıcılığı.
 
r) Faktoring ve forfaiting işlemleri.
 
s) Bankalararası piyasada para alım satımı işlemlerine aracılık.
 
t) Finansal kiralama işlemleri.(*)
 
u) Sigorta acenteliği ve bireysel emeklilik aracılık hizmetleri.
 
v) Kurulca belirlenecek diğer faaliyetler.
 
(*) Mevduat bankaları birinci fıkranın (b) ve (t),
 
(**) Katılım bankaları (a),
 
(***) Kalkınma ve yatırım bankaları (a) ve (b) bentlerinde belirtilen faaliyetleri gerçekleştiremezler.
 
Yukarıdaki kanun metni içinde yer almayan faaliyet konuları dışındaki alım satım ve aracılık hizmetleri yasaklanmıştır. Bu nedenle, bankaların, işletme ihtiyaçları dışında, gayrimenkul iktisabı kural olarak mümkün bulunmamaktadır.
 
Bununla birlikte, yukarıdaki faaliyet kapsamında belirtilmemesine rağmen, Bankalar Kanunun’daki yetkiye dayanarak, Bankalar, alacaklarından dolayı emtia ve gayrimenkul edinimi yapabilecek ancak, 01.11.2006 tarihli,  Bankaların Kıymetli Maden Alım Satımına Ve Alacaklarından Dolayı Edindikleri Emtia Ve Gayrimenkullerin Elden Çıkarılmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre, alacaklarından dolayı edinmek zorunda kaldıkları varlıkları edinme gününden itibaren üç yıl içinde elden çıkarmak zorunda olacaklardır.
 
Sözkonusu yönetmelikte, ticari icap ve zorunluluklar nedeniyle, gerçekleşen bu durum dolayısıyla bankaların aktiflerinde, işletme faaliyet ve ihtiyaçları kapsamı dışında, işletmede devamlı olarak kullanmak amacı ile edinilmeyen gayrimenkullerin işletme için alım satıma konu ticari bir varlık niteliği taşıdığı açıkca belirtilmektedir. Bu nedenle, Bankalar Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, sözkonusu gayrimenkullerin Vergi Usul Kanunu’nun 313. maddesi kapsamında amortismana tabi tutulması mümkün değildir. 
 
Bir iktisadi kıymetin amortismana tabi olması, üzerinden amortisman ayrılabilmesi için o iktisadi kıymetin işletmenin faaliyet konusu ve amacı ile örtüşmesi ve işletmede kullanılabilir nitelikte olması gerekmektedir. Bu nedenle, ilgili yönetmelikte de açılandığı üzere, ticari icap ve zorunluluklar nedeniyle, gerçekleşen bir durum dolayısıyla bankaların aktiflerinde, işletme faaliyet ve ihtiyaçları kapsamı dışında, işletmede devamlı olarak kullanmak amacı ile edinilmeyen gayrimenkuller, işletme için alım satıma konu ticari bir varlık niteliği taşımaktadır. Bu nedenle, Bankalar Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, sözkonusu gayrimenkullerin Vergi Usul Kanunu’nun 313. maddesi kapsamında amortismana tabi tutulması mümkün değildir.