Çınar Bağlan | Deloitte Türkiye Vergi Hizmetleri Kıdemli Müdürü

03.07.2009 tarih 27277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüge girmiş bulunan 5904 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazi Kanunlarda Değişiklik Yapilmasi Hakkinda Kanun ile Vergi Usul Kanunun Ceza hükümlerinde aşağıda açıklanan değişiklikler gerçekleştirilmiştir.

1-Vergi Usul Kanunun Kaçakçılık Suçları ve Cezaları nı düzenleyen 359. Maddesinin (a ) fıkrasında belirtilen suçlara verilecek cezanın alt limiti 03.07.2009 tarihinden geçerli olmak üzere 1 yıldan 18 aya çıkarılmıştır. (Madde 23)

Yapılan yenilik VUK'un 359 /a maddesi uyarınca verilecek hapis cezaların para cezasına çevrilememesi için getirilmiş bulunmaktadır.

Bilindiği üzere 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 49.maddesinde bir yıl ve daha az süreli hapis cezaları ‘’kısa süreli hapis cezaları’’ olarak tanımlanmış olup yine kanunun 50. Maddesinde kısa süreli hapis cezalarına paraya çevrilme gibi seçenek yaptırımlar öngörülmüştür.

VUK 359 /a maddesi uyarınca verilecek cezanın alt limiti bir yılın üzerine çıkarılmak suretiyle alınacak ceza kısa süreli hapis cezası olmaktan çıkarılmakta dolayısıyla para cezasına dönüştürülmesinin önü kapatılmaktadır.

Ancak TCK'nın 51 maddesinde yer alan Hapis Cezalarının Ertelenmesi uyğulaması 2 yıl ve daha az süreli hapis cezaları için söz konusu olduğundan, VUK 359 /a maddesi uyarınca verilecek cezanın paraya çevrilmesinin önüne geçilirken gerekli şartların varlığı halinde Hapis Cezasının ertelenebilmesi uyğulaması devam ettirilmektedir.

Diğer taraftan VUK 359 /b maddesi uyarınca işlenen suçlarda verilecek ceza alt limiti 3 yıldan başladığından bu kapsama giren suçlarda verilecek cezanın paraya çevrilemeyeceği gibi erteleme müessesindende yararlanamayacağı bilinmelidir.

2-Vergi Usul Kanunun mükerrer 355 maddesi uyarınca kesilen Özel Usulsüzlük cezalarında 01.08.2009 tarihinden geçerli olmak üzere indirime gidilmiştir.

Bilgi vermekten çekinenler ile VUK'un 256, 257 ve mükerrer 257 nci maddelerinde yer alan yükümlülükleri (defter belge ibrazı,incelemelerde izahat vermek,inceleme elemanının işyerinin her tarafını gezip görmesini sağlamak,envanter çalışmalarında yardımcı olmak vs) yerine getirmeyenler için öngörülen cezalarda önemli indirimlere gidilmiştir.

Değişiklik öncesi 388 Sıra nolu VUK genel tebliği gereği 2009 yılı için uygulanmakta olan tutarlar ve 1 Ağustos 2009 tarihinden geçerli olacak yeni tutarlar aşağıdaki gibidir.

Mükellef grubu

Eski Ceza Miktarları

5904 S. Kanun ile belirlenen 01.08.2009 tarihinden geçerli ceza tutarları

Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı

1.600 TL

1.000 TL

İkinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit edilenler

760 TL

500 TL

Yukarıdaki bentlerde yazılı bulunanlar dışında kalanlar

350 TL

250 TL

Ayrıca yapılan düzenleme ile ceza uyğulamalarında ,ceza hükümlerinin uyğulanması cihedine gidileceğinin ilğililere yazılı olarak bildirilmesi şartı da esnetilerek ödevlerin yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca yapılan düzenleyici idari işlemlerle duyurulması halinde, ilgililere ayrıca yazılı olarak bildirilme şartı aranmayacağı belirtilmiştir.

3-Elektronik ortamda verilme zorunluluğu getirilen bildirim veya formlara ilişkin olarak süresinden sonra düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formlar da verilme zamanına bağlı kademeli ceza uyğulamasına geçilmiştir.

Yapılan düzenleme ile 01.08.2009 tarihinden geçerli olmak üzere düzeltme amacıyla verilecek bildirim ve formların belirlenen normal verilme süresinin sonundan itibaren 10 gün içinde verilmesi halinde özel usulsüzlük cezası kesilmeyecek, takip eden 15 gün içinde verilmesi halinde ise kesilmesi gereken özel usulsüzlük cezası 1/2 oranında uygulanacaktır.

Söz konusu kademeli ceza tatbiki düzeltme amacıyla verilen bildirim ve formlar için geçerli olup zamanında verilmemiş bildirim ve formlar için bu anlamda bir kolaylık bulunmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.

4-Elektronik ortamda beyanname ile bildirim ve form verme mecburiyetine uymayanlara VUK mükerrer 355. maddesine göre ceza kesilmesi halinde, 352 nci maddenin birinci derece usulsüzlüklerle ilgili (1) numaralı bendi ile ikinci derece usulsüzlüklerle ilgili (7) numaralı bendi uyarınca ayrıca ceza kesilemeyecek.

Yapılan düzenleme ile elektronik ortamda verilmesi gereken beyanname, bildirim ve formların verilmemesine bağlı olarak mükerrer 355 maddeye göre özel usulsüzlük ceza kesilmesi durumunda fiilin ayrıca 352 nci maddeye göre Usulsuzlük de olduğu gerekçesiyle ikincikez cezalandırılmasının önüne geçilmektedir. Fiil dolayısıyla özel usulsüzlük cezasının kesilmediği durumlarda 352 nci maddeye bağlı usulsüzlük cezalarının kesileceği tabidir.